Renowacja budynków to nie tylko rachunki za energię – to przede wszystkim nasze zdrowie

Europa stoi przed jednym z największych wyzwań modernizacyjnych ostatnich dekad. Unia Europejska konsekwentnie realizuje cele klimatyczne, których horyzont wyznacza rok 2050. Jak wskazują eksperci, jednym z ważniejszych narzędzi prowadzących do osiągnięcia neutralności klimatycznej jest dyrektywa EPBD (Energy Performance of Buildings Directive), określana często jako dyrektywa budynkowa.

Choć wokół nowych regulacji narosło wiele emocji, eksperci są zgodni: sektor budynków jest jednym z tych obszarów gospodarki, w których możliwe jest osiągnięcie znaczących efektów zarówno środowiskowych, jak i społecznych.

– Budynki odpowiadają za około 40 proc. zużycia energii w Europie i blisko jedną trzecią globalnych emisji CO₂. Trudno wyobrazić sobie skuteczną transformację klimatyczną bez modernizacji istniejących zasobów budowlanych. Jednocześnie coraz wyraźniej dostrzegamy, że renowacja to nie tylko kwestia energetyki, ale także jakości życia mieszkańców – mówi Aleksandra Stępniak, Dyrektor ds. Public Affairs w VELUX Polska.

Europejskie budynki się starzeją

Skala wyzwania jest ogromna. Jak wynika z raportu „Barometr Zdrowych Budynków 2024”, opracowanego przez ekspertów zajmujących się efektywnością energetyczną z BPIE we współpracy z Grupą VELUX, aż 65 proc. budynków w Europie powstało przed wprowadzeniem jakichkolwiek regulacji dotyczących efektywności energetycznej.

Jak wynika z raportu „Barometr Zdrowych Budynków 2024”, opracowanego przez BPIE we współpracy z Grupą VELUX, nawet 70 proc. krajowych budynków posiada niski standard energetyczny.

W praktyce oznacza to miliony obiektów wymagających modernizacji. Polska nie jest wyjątkiem. Według danych przywoływanych w raporcie nawet 70 proc. krajowych budynków posiada niski standard energetyczny, a około 15 proc. należy do grupy określanej mianem „wampirów energetycznych” – budynków o najgorszych parametrach energetycznych, generujących wysokie koszty utrzymania i znaczące straty energii.

Problem dostrzega również administracja publiczna. Krajowy Plan Renowacji Budynków zakłada stopniową modernizację ogromnej części krajowego zasobu budowlanego. Według szacunków działania renowacyjne będą musiały objąć miliony budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej w perspektywie najbliższych dekad. Wedle tego dokumentu w Polsce zasób budynków szacuje się na 15,2 mln obiektów zajmujących łącznie powierzchnię 2,53 mld metrów kwadratowych, a wśród nich około 46 proc. to budynki jednorodzinne. 

Choć Polska nadal pracuje nad pełnym wdrożeniem zapisów dyrektywy EPBD, a szczegółowe rozwiązania legislacyjne pozostają na etapie przygotowań, kierunek zmian jest już dziś jasno określony. Od procesu modernizacji budynków nie da się uciec.

Nowa definicja termomodernizacji

Jeszcze kilka lat temu rozmowa o termomodernizacji koncentrowała się głównie na rachunkach za ogrzewanie. Dziś coraz częściej mówimy o czymś znacznie szerszym, o jakości środowiska wewnętrznego.

To naturalna konsekwencja zmieniającego się podejścia do budownictwa. Współczesne budynki mają nie tylko zużywać mniej energii. Mają również zapewniać odpowiedni komfort termiczny, dostęp do światła dziennego, właściwą wentylację i wysoką jakość powietrza.

Nie jest to kwestia drugorzędna. Według danych przywoływanych w Barometrze Zdrowych Budynków aż 90 proc. życia spędzamy wewnątrz budynków. To właśnie tam pracujemy, uczymy się, odpoczywamy i regenerujemy siły.

Jednocześnie co czwarty Polak doświadcza problemów związanych z nieodpowiednimi warunkami klimatu wewnętrznego. Wśród najczęściej wskazywanych zagrożeń znajdują się niedostateczny dostęp do światła dziennego, nadmierny hałas, wilgoć, zła jakość powietrza oraz trudności z utrzymaniem komfortowej temperatury przez cały rok.

Konsekwencje wykraczają daleko poza poczucie wygody. Liczne badania wskazują, że odpowiedni klimat wewnętrzny może poprawiać koncentrację nawet o 15% procent, ograniczać liczbę absencji chorobowych i wpływać na lepsze samopoczucie użytkowników budynków.

– Obecnie obserwujemy zmianę sposobu myślenia o budynkach. Efektywność energetyczna pozostaje bardzo ważna, ale równie istotne stają się zdrowie mieszkańców, komfort codziennego życia i odporność budynków na skutki zmian klimatu – podkreśla Aleksandra Stępniak, VELUX Polska.

Europejczycy oczekują zdrowych budynków

Potwierdzają to wyniki badania „Zdrowe budynki. Zdrowe życie”, przeprowadzonego na zlecenie Grupy VELUX jesienią 2025 roku, w sześciu krajach europejskich na grupie ponad 6 tys. respondentów, w tym tysiąca Polaków.

Badanie pokazuje, że problem jakości budynków staje się coraz bardziej odczuwalny przez samych mieszkańców. Aż 60 proc. Europejczyków oczekuje bardziej rygorystycznych regulacji dotyczących zdrowych budynków. Jednocześnie 45 proc. uważa, że ich domy nie radzą sobie z coraz częstszymi falami upałów, a około jedna czwarta respondentów wskazuje problemy z komfortem cieplnym zimą. Co ciekawe, aż 70 proc. badanych nie zna standardów zdrowych budynków, a 31 proc. jako główną przeszkodę modernizacji wskazuje koszty inwestycji.

Polskie wyniki są równie wymowne. Zła jakość powietrza wewnętrznego stanowi problem dla 28 proc. respondentów. Jednocześnie ponad jedna trzecia badanych prowadzi lub planuje remont domu, a najczęściej wskazywane działania dotyczą właśnie poprawy wentylacji oraz jakości powietrza.

Jak Polacy rozumieją nowoczesny dom?

Interesujących wniosków dostarcza również badanie „Jak Polacy rozumieją nowoczesny dom?”, przeprowadzone przez ASM Research Solutions Strategy dla VELUX Polska.

Badanie „Jak Polacy rozumieją nowoczesny dom?”, przeprowadzone przez ASM Research Solutions Strategy dla VELUX Polska pokazuje, że nowoczesny dom to taki, który jest komfortowy.

Okazuje się, że nowoczesność coraz rzadziej kojarzona jest wyłącznie z technologią. Dla większości respondentów nowoczesny dom oznacza przede wszystkim wysoki komfort codziennego życia. Kluczowe znaczenie mają takie elementy jak dostęp do światła dziennego, odpowiednia temperatura, dobra jakość powietrza oraz funkcjonalność przestrzeni.

Na bardzo podobnym poziomie znalazły się energooszczędność i ekologiczność. Blisko 39 proc. badanych utożsamia nowoczesność z rozwiązaniami ograniczającymi zużycie energii i przygotowującymi dom na przyszłe wyzwania ekonomiczne.

Jeszcze bardziej wymowny jest fakt, że aż 8 na 10 respondentów łączy nowoczesność z przygotowaniem budynku na rosnące ceny energii oraz wysoką efektywnością energetyczną.

- To pokazuje, że energooszczędność przestała być postrzegana jako technologiczna ciekawostka. Dla wielu Polaków staje się elementem bezpieczeństwa ekonomicznego i długoterminowej stabilności- komentuje Aleksandra Stępniak.

Rynek potrzebuje wsparcia, nie tylko produktów

Eksperci zwracają uwagę, że sama dostępność nowoczesnych rozwiązań nie wystarczy. Kluczowe jest wsparcie właścicieli budynków w przeprowadzeniu całego procesu modernizacji.

Program WYmieniaMY, prowadzony przez firmę VELUX Polska, pomaga właścicielom domów w przeprowadzeniu modernizacji i wymiany okien dachowych.

Przykładem takiego podejścia jest program WYmieniaMY realizowany przez firmę VELUX Polska. Jego celem jest ułatwienie właścicielom domów wymiany starych okien dachowych oraz przeprowadzenia modernizacji poprawiającej komfort użytkowania poddaszy, dostęp do światła dziennego i parametry energetyczne budynku.

– Rynek potrzebuje dziś nie tylko wysokiej jakości produktów, ale również wiedzy, doradztwa i sprawdzonych wykonawców. Dla wielu właścicieli domów największym wyzwaniem nie jest decyzja o modernizacji, lecz odpowiedź na pytanie, od czego zacząć – mówi Aleksandra Stępniak.

Dla branży to czas przygotowań

Z perspektywy sektora budowlanego renowacja budynków, implementacja dyrektywy ws. charakterystyki energetycznej budynków, nie powinna być traktowana wyłącznie jako obowiązek regulacyjny. To sygnał, że rynek wchodzi w etap głębokiej transformacji, w której kluczowe będą jakość produktów, kompetencje wykonawcze, profesjonalne doradztwo oraz zdolność do oferowania kompleksowych rozwiązań.

Przed Polską nadal stoi zadanie domknięcia krajowych regulacji i przygotowania skutecznych mechanizmów wsparcia inwestorów. Jednocześnie już dziś wiadomo, że transformacja energetyczna, poprawa jakości środowiska wewnętrznego oraz rozwój budynków zeroemisyjnych będą należeć do najważniejszych trendów najbliższych lat.

Dobrze przeprowadzona fala renowacji może okazać się czymś więcej niż kosztem. Może stać się impulsem modernizacyjnym dla całej gospodarki, zwiększyć konkurencyjność sektora budowlanego, poprawić komfort życia mieszkańców i pomóc w tworzeniu zdrowszych, bardziej odpornych na zmiany klimatu budynków. A to korzyść, która wykracza daleko poza same oszczędności na rachunkach za energię.