AI staje się narzędziem realizacji celów ESG. Firmy muszą jednak zadbać o jej odpowiedzialne wykorzystanie

Technologie cyfrowe zmieniają sposób, w jaki firmy realizują cele zrównoważonego rozwoju, zarówno środowiskowe i społeczne, jak i związane z ładem korporacyjnym. Sztuczna inteligencja i analiza danych pomagają monitorować emisje, zarządzać wpływem na środowisko, projektować usługi na rzecz społeczeństwa oraz wzmacniać cyberbezpieczeństwo użytkowników. Jednocześnie rozwój AI rodzi nowe wyzwania w obszarze ESG związane z etyką, kompetencjami i śladem węglowym technologii.

– Mamy do czynienia z rozwojem sztucznej inteligencji, który jest bezprecedensowy. To z jednej strony ogromna szansa, bo jesteśmy w stanie dużo efektywniej pracować, mieć dostęp do ogromnych zasobów danych, których nie byliśmy w stanie przetworzyć tak szybko. Z drugiej strony to też ogromne wyzwania, m.in. w jaki sposób budować młode talenty i dawać im szansę na rynku pracy, gdy, wydawałoby się, łatwo jest je zastąpić. Tym samym mamy dużą odpowiedzialność jako pracodawcy, ale też jako biznes, rynek, żeby umieć korzystać z mechanizmów sztucznej inteligencji w sposób mądry, jednocześnie budując kompetencje. To też duża odpowiedzialność w zakresie etyki. Lata temu wyznaczaliśmy standardy etycznego biznesu, a teraz, w dobie sztucznej inteligencji, etyka nabiera jeszcze innego znaczenia – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Irena Pichola, prezeska Forum Odpowiedzialnego Biznesu, przewodnicząca Komitetu Sterującego Chapter Zero Poland.

W Polsce wykorzystanie sztucznej inteligencji w biznesie wciąż pozostaje na stosunkowo niskim poziomie. Z danych GUS wynika, że w 2025 roku technologie AI stosowało 8,7 proc. przedsiębiorstw, wobec 5,9 proc. rok wcześniej. Najczęściej wykorzystywano je do generowania tekstu lub głosu, analizy języka pisanego oraz automatyzacji procesów i wspomagania podejmowania decyzji. Technologia ta staje się dobrym narzędziem do realizacji celów ESG, czyli związanych ze środowiskiem, społeczeństwem i ładem korporacyjnym.

– To może być wykorzystanie sztucznej inteligencji do monitorowania emisji ciepła w budynkach czy emisji gazów cieplarnianych. Inny przykład to kwestie cyberbezpieczeństwa, gdzie silniki sztucznej inteligencji śledzą różnego rodzaju anomalie i przeciwdziałają przejęciu urządzeń przez hakerów – wskazuje Jacek Łęgiewicz, dyrektor ds. korporacyjnych w Samsung Electronics Polska. 

– Nowa technologia stwarza ogromne możliwości w zakresie zrównoważonego rozwoju. Pozwala mierzyć, liczyć i tworzyć mechanizmy efektywności, których wcześniej nie byliśmy w stanie kontrolować i nimi zarządzać. To ogromna szansa – mówi Irena Pichola. – Z drugiej strony technologia to oczywiście ogromne zużycie energii, odpowiedzialność za wpływ na środowisko poprzez emisje, stąd też dbanie o dostęp do zielonej energii, w przypadku budowania wielkich centrów danych, jest kluczowe.

Rozwój sztucznej inteligencji wiąże się z coraz większym zapotrzebowaniem na moc obliczeniową i energię elektryczną. Z raportu IEA „Energy and AI” wynika, że centra danych zużyły w 2024 roku ok. 415 TWh energii elektrycznej. Do końca dekady wartość ta może wzrosnąć ponad dwukrotnie – do 945 TWh. Centra danych wykorzystują także znaczne ilości wody do chłodzenia serwerów. Z kolei pojedyncze zapytania do zaawansowanych modeli AI mogą wymagać wielokrotnie więcej energii niż tradycyjne wyszukiwanie informacji w internecie.

OECD wskazuje jednocześnie, że odpowiednio wykorzystywana sztuczna inteligencja może wspierać transformację energetyczną. Chodzi o optymalizację pracy sieci elektroenergetycznych, ograniczanie zużycia surowców, wsparcie integracji odnawialnych źródeł energii z systemem elektroenergetycznym oraz wspomaganie modelowania zmian klimatu i prognozowania ekstremalnych zjawisk pogodowych.

– Wykorzystanie sztucznej inteligencji niesie za sobą bardzo duży ślad węglowy, oczywiście nieporównywalnie mniejszy od tradycyjnych nośników analogowych, np. prasy. Niemniej powinniśmy zdawać sobie sprawę z tego, że on istnieje i korzystać z technologii świadomie i z odpowiedzialnością – ocenia Jacek Łęgiewicz.

Rozwój sztucznej inteligencji sprawia, że coraz większego znaczenia nabierają również zasady odpowiedzialnego korzystania z tej technologii.

– Jestem przekonany, że transparentne korzystanie ze sztucznej inteligencji, które stawia człowieka w centrum i ustawia technologię jako służebną wobec działalności człowieka, to jest droga, która będzie pomagała w biznesie – wskazuje dyrektor w Samsungu. – Staramy się budować kompetencje wśród młodych ludzi dotyczące odpowiedzialnego korzystania ze sztucznej inteligencji, zapraszając ich do programu Solve for Tomorrow.

Jak podkreśla, dążenie do uregulowania tego obszaru wydaje się dobrym pomysłem, o ile nie będzie to ograniczać rozwoju AI, ale ukierunkuje tę technologię na wykorzystanie na rzecz człowieka.

Od 2 lutego 2025 roku w Unii Europejskiej obowiązują pierwsze przepisy AI Act, które zakazują najbardziej ryzykownych zastosowań sztucznej inteligencji oraz wymagają zapewnienia odpowiednich kompetencji osobom korzystającym z systemów AI. Kolejne przepisy rozporządzenia będą wprowadzane etapowo do 2027 roku.

Jedna z inicjatyw z obszaru ESG realizowana przez Totalizator Sportowy dotyczy cyberbezpieczeństwa graczy. Jak podkreśla ekspertka, zagrożeń w świecie cyfrowym jest tak dużo, że odpowiedzialność za bezpieczeństwo użytkowników spoczywa także na firmach, które dostarczają cyfrowych produktów i usług.  

– Dotyczy to tego, jak wyglądają nasze serwisy, oraz tego, w jaki sposób informują graczy o zagrożeniach, narzędziach i działaniach, z których mogą korzystać. To buduje zaufanie do marki – mówi Joanna Strzelczyk. – Drugą kwestią jest odpowiedzialność użytkownika. Otrzymuje on narzędzia i informacje, z których może korzystać, dzięki czemu może racjonalnie i samodzielnie decydować o zasadach korzystania z tych serwisów. W przypadku Totalizatora Sportowego są to narzędzia odpowiedzialnej gry, które udostępniamy graczom, a także informacje, działania edukacyjne oraz rozwiązania związane z ochroną konta i danych logowania. Przypominamy również, że profil gracza należy do konkretnej osoby i nie może być udostępniany innym, w szczególności osobom niepełnoletnim.

W dobie szybkiego rozwoju technologii kwestia podnoszenia kompetencji staje się kluczowym zagadnieniem. Dotyczy to także całego obszaru ESG.

– Bardzo potrzebujemy odważnych, wyedukowanych i światłych liderów, którzy będą świadomi skali transformacji – podkreśla Irena Pichola. – Gdybym miała wymienić kilka kluczowych kompetencji, które są dziś niezbędne, zaczęłabym na pewno od kompetencji analitycznych, analizy danych, przetwarzania zbiorów informacji, do których mamy teraz dostęp, oraz wyciągania wniosków. Po drugie, również kompetencje techniczne. W zakresie ESG i zrównoważonego rozwoju kluczowe są także także kompetencje inżynieryjne, techniczne wykształcenie, umiejętność patrzenia na wyzwania związane z nowymi technologiami.

Obszaru technologii, AI, cyfryzacji i cyberbezpieczeństwa dotyczy coraz więcej projektów zgłaszanych przez firmy do raportu „Odpowiedzialny biznes w Polsce 2025. Dobre praktyki” przygotowywanego cyklicznie przez Forum Odpowiedzialnego Biznesu. W tegorocznej edycji zaprezentowano 932 działania realizowane przez 263 firmy. Premiera raportu miała miejsce podczas Targów Idei ESG zorganizowanych przez FOB, które zgromadziły przedstawicieli biznesu, administracji, organizacji społecznych i środowiska naukowego.