Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności rusza z pierwszymi naborami. 26 mld zł na schrony, drogi i przemysł

Pierwsze nabory z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności mają ruszyć w ciągu kilku tygodni. Na inwestycje, które wzmocnią bezpieczeństwo państwa, trafi 26 mld zł z Krajowego Planu Odbudowy. Połowa środków trafi do samorządów, a druga połowa do przedsiębiorstw i spółek Skarbu Państwa. Finansowanie obejmie m.in. budowę schronów, modernizację dróg o znaczeniu obronnym oraz zwiększanie zdolności produkcyjnych przemysłu.

Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności to nowy instrument utworzony w ramach rewizji Krajowego Planu Odbudowy. Będzie działał poprzez dwa instrumenty. Samorządy otrzymają preferencyjne, długoterminowe pożyczki z Banku Gospodarstwa Krajowego na inwestycje związane m.in. z ochroną ludności i infrastrukturą podwójnego zastosowania. Program pożyczkowy BGK ma ruszyć od lipca. Z kolei spółka BGK Chrobry będzie odpowiadała za inwestycje kapitałowe wspierające rozwój przedsiębiorstw z sektora obronnego. Pożyczki dla samorządów będą nieoprocentowane, a okres ich spłaty ma wynosić nawet 20 lat. W określonych przypadkach część zobowiązań będzie mogła zostać umorzona. 

– To będą pierwsze środki z Krajowego Planu Odbudowy przeznaczone na bezpieczeństwo i obronność. Nabory dla samorządów obejmą budowę schronów, dróg oraz infrastruktury podwójnego zastosowania – mówi agencji Newseria Jan Szyszko, sekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej.

Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności będzie finansował inwestycje w czterech głównych obszarach. Największa część środków, ok. 9,9 mld zł, trafi na ochronę ludności, w tym budowę schronów, miejsc ukrycia oraz zabezpieczenie infrastruktury krytycznej. Kolejne 6,4 mld zł wesprze rozwój infrastruktury podwójnego zastosowania, przede wszystkim dróg i linii kolejowych istotnych dla mobilności wojskowej. Nieco ponad 4 mld zł trafi do przedsiębiorstw zwiększających potencjał produkcyjny na potrzeby obronności, a 2,5 mld zł zostanie przeznaczone na cyberbezpieczeństwo.

– Środki z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności będą ogólnokrajowo rozdysponowane, więc nie możemy mówić z całą pewnością, do którego województwa trafi więcej, a do którego mniej. Natomiast skoro mowa o bezpieczeństwie, obronności i infrastrukturze, to w naturalny sposób w ubieganiu się o te środki uprzywilejowany jest wschód Polski – podkreśla wiceminister.

O wsparcie będą mogły się ubiegać samorządy realizujące inwestycje o podwójnym zastosowaniu, wykorzystywane zarówno w czasie pokoju, jak i w sytuacjach kryzysowych. Preferencyjne pożyczki będzie można przeznaczyć m.in. na budowę lub modernizację dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych, krótkich odcinków linii kolejowych czy – w uzasadnionych przypadkach – lądowisk. Przedsiębiorstwa będą natomiast mogły uzyskać wsparcie na inwestycje zwiększające moce produkcyjne na potrzeby przemysłu obronnego.

– Mówimy o takich inwestycjach jak schrony, drogi wojewódzkie, gminne lub powiatowe, czyli samorządowe, w odcinkach nie dłuższych niż 15 km, krótkie odcinki kolei, w uzasadnionych przypadkach lądowiska, ale także środki na zwiększenie skali produkcji w zakładach przemysłowych bądź zbrojeniowych – wylicza Jan Szyszko.

Potrzeba rozbudowy infrastruktury ochronnej od lat należy do największych wyzwań systemu bezpieczeństwa. Według danych Państwowej Straży Pożarnej w Polsce znajduje się ok. 1,9 tys. schronów i blisko 8,7 tys. ukryć, mogących pomieścić łącznie ok. 1,4 mln osób. Najwyższa Izba Kontroli zwracała jednak uwagę, że wiele z tych obiektów nie spełnia współczesnych wymagań technicznych. Obowiązująca ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej przewiduje stopniową rozbudowę infrastruktury ochronnej, a Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności ma być jednym z głównych źródeł finansowania tych inwestycji.

Jednocześnie trwają negocjacje nowego wieloletniego budżetu Unii Europejskiej na lata 2028–2034. Komisja Europejska proponuje, aby bezpieczeństwo i odporność państw członkowskich stały się jednym z głównych priorytetów nowej perspektywy finansowej. Polska zabiega o utrzymanie pozycji największego beneficjenta polityki spójności oraz o zwiększenie środków na inwestycje związane z bezpieczeństwem.

– Polska będzie największym beneficjentem nowego unijnego budżetu. 123 mld euro trafi do naszego kraju. W tym momencie trwają negocjacje o warunkach inwestowania tych pieniędzy. Na pewno duża część z nich trafi na szeroko pojęte bezpieczeństwo. Bezpieczeństwo jest również rozumiane jako dobra jakość infrastruktury, która zapewni dobre usługi publiczne na miejscu i w razie potrzeby schrony, a także rozwinie zakłady zbrojeniowe, oferując dobre miejsca pracy – mówi wiceminister funduszy i polityki regionalnej.