Świąteczne spotkania sprzyjają rozprzestrzenianiu się wirusów. Eksperci przypominają o znaczeniu szczepień przeciw COVID-19 [DEPESZA]

Świąteczne spotkania i zakupy w zatłoczonych sklepach sprzyjają rozprzestrzenianiu się wirusów atakujących układ oddechowy, również tych odpowiedzialnych za COVID-19. Przy okazji powrotu jesienno-zimowego sezonu infekcyjnego lekarze i epidemiolodzy przypominają o kluczowej roli szczepień. Od września do końca listopada br. wykonano łącznie ponad 540 tys. szczepień przeciw COVID-19. W ciągu ostatnich trzech miesięcy notuje się wyraźny wzrost tej liczby, co eksperci wiążą z narastającą świadomością ryzyka: odporność z czasem słabnie, a nowe warianty wirusa nadal potrafią wywoływać ciężki przebieg choroby, szczególnie u seniorów i osób zmagających się z chorobami przewlekłymi. 

Dane z raportu chorób zakaźnych opublikowanego przez Centrum e-Zdrowia pokazują, jak silnie COVID-19 wpisuje się w sezonowy rytm. Już w sierpniu odnotowano wzrost aktywności wirusa, a w połowie września wskaźnik zgłoszeń sięgnął 96,2 przypadków na 100 tys. mieszkańców, co wyraźnie kontrastuje z jednocyfrowymi wartościami notowanymi przez większą część roku. Od połowy listopada wskaźnik ustabilizował się nieco powyżej 20 przypadków na 100 tys. mieszkańców.

Eksperci podkreślają jednak, że te wahania nie oznaczają końca zagrożenia. Infekcje dróg oddechowych nasilają się zwykle w okresie świątecznym i zimą, kiedy częściej spotykamy się w pomieszczeniach, a wirusy łatwiej się rozprzestrzeniają. 

– Cały czas warto się zaszczepić przeciw COVID-19. W obecnym sezonie infekcyjnym dostępna jest szczepionka zaktualizowana do krążącego wariantu wirusa SARS-CoV-2, dzięki czemu pomaga utrzymać skuteczność szczepienia w miarę ewolucji koronawirusa – podkreśla dr hab. Ewa Augustynowicz, prof. Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH-PIB, ekspertka Zakładu Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru. – Warto, aby o szczepieniu w pierwszej kolejności pamiętały osoby z grup ryzyka zachorowania na COVID-19 i z chorobami towarzyszącymi, osoby z ciężkimi zaburzeniami odporności. Z racji swojego stanu zdrowia mają one większe ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19 i ochrona jest im najbardziej potrzebna.

Od września do końca listopada wykonano ponad 540 tys. szczepień przeciw COVID-19. To dowód, że Polacy coraz częściej decydują się na ochronę przed zimowym wzrostem zachorowań. Wciąż jednak daleko do poziomu 793 tys. zaszczepionych sprzed dwóch sezonów. Eksperci podkreślają, że wiele osób nadal ma szansę wzmocnić odporność przed świątecznymi spotkaniami i wyjazdami.

– Szczepienie może przynieść korzyści również osobom z ogólnej populacji, także tym, które szczepiły się wcześniej. Odporność po szczepieniu zmniejsza się wraz z upływem czasu oraz gdy pojawiają się nowe warianty wirusa, stąd podanie kolejnej dawki przypominającej zwiększa efekty szczepienia wobec ciężkiej postaci COVID-19 i czasowo również wobec choroby o łagodniejszym przebiegu. Warto również wykorzystać wizytę na szczepienie przeciw COVID-19, aby rozszerzyć ochronę przed infekcjami i uzupełnić szczepienie, jeśli tego wcześniej nie zrobiliśmy, np. przeciw grypie czy RSV – tłumaczy prof. Ewa Augustynowicz.

Na sezon 2025/2026 szczepienia przypominające są zalecane m.in. przez Zespół ds. Szczepień Ochronnych, Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych, WHO oraz grupę ETF przy Europejskiej Agencji Leków. Zgodnie z komunikatem Ministra Zdrowia szczepienia przeciw COVID-19 w sezonie 2025/2026 są udostępnione wszystkim dorosłym i młodzieży od 12. roku życia, a w określonych okolicznościach również dzieciom. Szczególna rekomendacja dotyczy osób starszych, przewlekle chorych i z obniżoną odpornością. E-skierowania wystawiane są automatycznie. Szczepionki i ich podanie są bezpłatne i dostępne zarówno w przychodniach opieki zdrowotnej, jak i w aptekach mających umowę z NFZ.

– Szczepienie to nie tylko indywidualna decyzja, ale także wspólna odpowiedzialność za zdrowie publiczne. W tym roku, dzięki poszerzeniu kompetencji farmaceutów w Polsce, pracownicy ochrony zdrowia – a szczególnie farmaceuci – mają jeszcze większe możliwości, by odgrywać kluczową rolę w ochronie społeczeństwa przed COVID-19 – podkreśla dr Mikołaj Konstanty, wiceprezes Naczelnej Rady Aptekarskiej i członek Rady Naukowej Narodowego Programu Zwalczania Chorób Zakaźnych.

W ostatnich sezonach znacząco wzrosła liczba szczepień wykonywanych w aptekach, co ułatwiło dostęp do profilaktyki, zwłaszcza osobom starszym. Eksperci wskazują, że decyzje o szczepieniu, szczególnie wśród seniorów, zapadają najczęściej podczas rozmowy z lekarzem rodzinnym, co sprawia, że rola POZ i aptek w edukacji zdrowotnej jest kluczowa.

– Prowadząc pacjentów i szczepiąc ich, możemy zwiększyć poziom wyszczepialności, ograniczyć ryzyko ciężkiego przebiegu choroby i wzmocnić odporność populacyjną nie tylko w sezonie jesienno-zimowym, ale też przez cały rok – przekonuje dr Mikołaj Konstanty.

Specjaliści zachęcają, by przed szczytem sezonu infekcyjnego sprawdzić status swoich szczepień na Internetowym Koncie Pacjenta i skonsultować ewentualne wątpliwości z lekarzem lub farmaceutą. Podkreślają, że dawka przypominająca przeciwko COVID-19 może być podana jednocześnie z innymi szczepieniami zalecanymi, w tym przeciw grypie i RSV, co pozwala kompleksowo się przygotować na okres zwiększonej zachorowalności.