Trwają prace nad strategią walki z ubóstwem w UE. Ambitny cel to jego wyeliminowanie do 2035 roku

Jeszcze w tym roku Komisja Europejska ma przedstawić strategię walki z ubóstwem. Ma to być pierwszy tego typu kompleksowy dokument w UE. Europarlamentarzyści wezwali w swoim raporcie do zwiększenia wysiłków na rzecz walki z ubóstwem, by do 2035 roku wyeliminować to zjawisko. Wśród kluczowych postulatów znalazły się m.in. utworzenie budżetu 20 mld euro na Europejską Gwarancję dla Dzieci oraz przeznaczanie określonej części środków z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus na walkę z ubóstwem.

– Nasz raport mówi o tym, że ubóstwo nie powinno być wiązane tylko z brakiem dochodu czy brakiem pracy, ale również z brakiem dostępu do edukacji, mieszkalnictwa, ochrony zdrowia. To wieloaspektowe rozumienie ubóstwa jest czymś nowym, ale też bardzo dobrym – mówi w wywiadzie dla agencji Newseria Joanna Scheuring-Wielgus, posłanka do Parlamentu Europejskiego z Nowej Lewicy. – Mam nadzieję, że Komisja Europejska, po wysłuchaniu naszych rekomendacji w Parlamencie, przygotuje bardzo dobrą legislację, żeby tę nową strategię wcielić w życie.

Parlament Europejski wezwał podczas sesji w lutym 2026 roku do zwiększenia finansowania i lepszej koordynacji działań w celu zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego w UE. W raporcie przyjętym 385 głosami za, przy 141 przeciw i 53 wstrzymujących się europosłowie opowiedzieli się za tym, by w przygotowywanej strategii Komisja Europejska uznała ubóstwo za naruszenie godności ludzkiej i pilnie podjęła działania na rzecz jego likwidacji – najpóźniej do 2035 roku.

Parlament oczekuje lepszego wsparcia dla krajów członkowskich we wdrażaniu europejskiej gwarancji dla dzieci. Celem EDG jest zagwarantowanie dzieciom dostępu do bezpłatnej edukacji, zarówno wczesnej, jak i zajęć szkolnych, bezpłatnej opieki zdrowotnej, zdrowego żywienia i odpowiedniego miejsca do mieszkania. W ocenie posłów na tę inicjatywę powinien powstać budżet w wysokości 20 mld euro, a na projekty zwalczające ubóstwo państwa członkowskie powinny przeznaczać 5 proc. środków z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus lub 10 proc., jeśli poziom ubóstwa dzieci i wykluczenia społecznego przekracza średnią unijną.

– Mam nadzieję, że to się wydarzy, bo wszyscy mają świadomość tego, z jakim problemem się mierzymy – podkreśla Joanna Scheuring-Wielgus. – Subiektywny wskaźnik ubóstwa dla UE wynosi około 17 proc., w Polsce – około 16 proc., natomiast są kraje, gdzie wynosi on około 30–36 proc. Ważne jest, abyśmy byli solidarni w tym temacie.

Z danych Komisji Europejskiej wynika, że w 2024 roku 93,3 mln osób w Unii Europejskiej było zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. 20 mln z nich to dzieci. Problem dotyczy jednej czwartej wszystkich dzieci w UE, a zwłaszcza tych z niepełnosprawnościami. Z danych European Disability Forum wynika, że około 29 proc. osób niepełnosprawnych w Unii jest zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym. W 2024 roku 24,6 proc. młodych osób niepełnosprawnych wcześnie zakończyło edukację. W przypadku ich rówieśników bez niepełnosprawności odsetek ten wyniósł 8 proc.

– Osoby z niepełnosprawnościami są narażone na ubóstwo o 61 proc. bardziej niż osoby zdrowe. To pokazuje, jak poważny jest ten problem i jak poważnie powinniśmy podejść do tematu – ocenia Jagna Marczułajtis-Walczak, posłanka do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej. – Każdy kraj członkowski musiałby podjąć mocne działania na rzecz walki z ubóstwem. To nie jest możliwe wyłącznie dzięki zapisom w raportach czy działaniach Parlamentu. Również państwa członkowskie mają tutaj dużo do zrobienia.

Była minister rodziny, pracy i polityki społecznej Marlena Maląg, obecnie europosłanka z ramienia Prawa i Sprawiedliwości, wskazuje, że Polska zrobiła w ostatnich latach dużo, by problem ubóstwa dzieci stał się marginalny.

– To przede wszystkim świadczenia społeczno-gospodarcze, od 500+ i 800+ po 13. i 14. emeryturę, spowodowały, że dzisiaj w Polsce bieda nie ma twarzy dziecka. Te programy społeczno-gospodarcze realnie poprawiły sytuację Polaków. Niestety dzisiaj widzimy, że tego wsparcia nie ma. W Unii Europejskiej poziom ubóstwa jest dość wysoki, a przez socjalistów są pozornie przedstawiane takie rozwiązania, które miałyby się przyczynić do poprawy standardów życia, jednak tak nie jest – ocenia Marlena Maląg.

Jak dodaje, potrzebne są przede wszystkim działania, które poskutkują rozwojem przedsiębiorczości i zwiększeniem konkurencyjności europejskich firm, bez czego trudno mówić o wzroście dobrobytu Europejczyków. Dziś, w ocenie europosłanki, jest to blokowane przez politykę klimatyczną, która „dociska” przemysł.

– Trzeba zdjąć kaganiec z przedsiębiorców, aby oni mogli napędzać gospodarkę. Jeżeli oni będą rozwijać gospodarkę, Unia będzie konkurencyjna, to wtedy będzie się coraz lepiej żyło – podkreśla była minister.

W przyjętym na sesji plenarnej raporcie europosłowie wskazali, że pełne zatrudnienie i ochrona socjalna powinny być celami polityk gospodarczych i społecznych, a Komisja i kraje UE powinny promować polityki chroniące prawa pracownicze i zapewniające godziwe wynagrodzenia, w tym równą płacę za taką samą pracę.  Aby zakończyć ubóstwo wśród osób pracujących, zdaniem Parlamentu Europejskiego potrzebny jest lepszy dostęp do usług opieki nad dziećmi oraz doradztwa zawodowego. Raport podkreśla także konieczność zwiększenia inwestycji w polityki zapewniające m.in. powszechny dostęp do mieszkań. Apeluje o zakończenie planu działania na rzecz likwidacji bezdomności w całej Unii do 2030 roku, obejmującego konkretne środki skierowane do dzieci i rodzin, pracowników, którzy stracili pracę, oraz kobiet.