News powiązane z SAFE

Polska Grupa Zbrojeniowa (PGZ) przygotowuje specjalny plan eksportowy. W najbliższym czasie planuje misje na rynkach m.in. Skandynawii, państw bałtyckich, Azji i Afryki Północnej. Przedstawiciele koncernu podkreślają, że produkowany sprzęt ma służyć przede wszystkim polskiej armii, ale również chce go sprzedawać m.in. w ramach wspólnych zamówień państw członkowskich z unijnego programu SAFE. Wśród największych hitów eksportowych wymieniają m.in. Pioruny.

Z danych Europejskiej Agencji Obrony wynika, że w ubiegłym roku wydatki obronne państw UE sięgnęły 418 mld euro, z czego jedną trzecią (134 mld euro) stanowiły wydatki inwestycyjne, obejmujące zarówno zakup sprzętu wojskowego, jak i badania i rozwój. Na zakupy sprzętu kraje Unii przeznaczyły 115 mld euro, o 26 proc. więcej w porównaniu do 2024 roku. Większe budżety na obronność otwierają nowe możliwości nie tylko przed producentami uzbrojenia, ale też firmami cywilnymi, które dostosowują swoje technologie do potrzeb wojska. Widać to było na 34. Międzynarodowym Salonie Przemysłu Obronnego w Kielcach, który przyciągnął rekordową liczbę wystawców i zwiedzających.

Wydatki na armię mogą się stać motorem napędowym dla polskiej gospodarki – oceniają ekonomiści. W ich opinii będzie to możliwe wówczas, gdy publiczne zamówienia będą się w większym stopniu przekładały na krajowy przemysł. Kluczowe mogą się okazać m.in. zdolność polskich firm do produkcji większej ilości sprzętu i kompetencje technologiczne, a tym samym ograniczenie importochłonności.

Stany Zjednoczone dokonują przeglądu swojej obecności wojskowej w Europie. Z jednej strony pojawiły się zapowiedzi ograniczenia liczebności sił wojskowych w Niemczech, z drugiej – wysłania do Polski dodatkowych 5 tys. żołnierzy. Jak podkreśla prof. Andrew Michta, amerykański politolog, USA oczekują od europejskich sojuszników wzięcia większej odpowiedzialności za swoją obronę i inwestycji w zbrojenia. Na razie zdolności Europy odstraszania wrogów nie są wystarczające.

Po podpisaniu umowy z Komisją Europejską dotyczącej programu SAFE trwają negocjacje konkretnych kontraktów dla przemysłu zbrojeniowego. Zakończenie tego procesu ma doprowadzić do przyspieszenia zapowiadanych inwestycji w zdolności obronne. Jedną z nich jest stworzenie wielowarstwowego systemu antydronowego SAN, którego elementy – m.in. systemy łączności taktycznej i armaty przeciwlotnicze – dostarczy PIT-RADWAR. Dla spółki z Polskiej Grupy Zbrojeniowej oznacza to skokowy wzrost produkcji w bardzo krótkim czasie.

Unia Europejska w obliczu zmian geopolitycznych coraz mocniej stawia na wzmocnienie zdolności obronnych. W tym celu między innymi uruchomiła takie programy jak Europejski Program Przemysłu Obronnego czy SAFE, z których środki mają pobudzić europejski przemysł zbrojeniowy. Trwają również prace nad utworzeniem tzw. militarnej strefy Schengen. W lipcu Parlament Europejski ma głosować nad odpowiednimi regulacjami.

Napływ środków na modernizację Sił Zbrojnych RP to duża szansa dla sektora prywatnego i – co istotne – nie tylko dla przemysłu obronnego, ale również technologicznego – oceniają eksperci Platformy Bezpieczeństwa i Obronności z organizacji Pracodawcy RP. W ten sposób krajowe firmy zyskają większe możliwości rozwoju działalności oraz budowy kompetencji eksportowych. Z drugiej strony włączenie w cały proces prywatnych firm technologicznych może oznaczać zwiększenie innowacyjności polskiej zbrojeniówki.

– Sprzeciw wobec unijnego programu SAFE oznacza w praktyce wspieranie interesów zagranicznych dostawców uzbrojenia i może prowadzić do dalszego uzależniania Polski od sprzętu kupowanego poza Europą – ocenia europosłanka Marta Wcisło. Jej zdaniem blokowanie tego mechanizmu to w istocie lobbowanie na rzecz obcych mocarstw, podczas gdy środki z programu powinny zostać przeznaczone m.in. na budowę schronów w Polsce Wschodniej i rozwój krajowego przemysłu obronnego.

Co najmniej 80 proc. środków, o które Polska wnioskowała w ramach unijnego mechanizmu pożyczkowego SAFE, ma – według rządowych zapowiedzi – trafić do krajowego przemysłu obronnego. Rząd liczy, że program przełoży się na nowe zamówienia w polskich fabrykach również ze strony innych europejskich stolic. – Nasze siły zbrojne nie mogą być jedynym odbiorcą tego, co wyprodukujemy – mówi Konrad Gołota, wiceminister aktywów państwowych.

Europosłowie z Komisji Bezpieczeństwa i Obrony (SEDE) odwiedzili polskie zakłady zbrojeniowe. Celem wizyty było sprawdzenie, jak krajowy przemysł radzi sobie z rosnącym popytem i potrzebą wzmocnienia europejskiej obronności. Zdaniem europarlamentarzystów gotowość zakładów produkcyjnych jest istotna szczególnie w kontekście programu SAFE, czyli prawie 200 mld zł pożyczek, które mają zasilić polską zbrojeniówkę i pozwolić na zwiększenie potencjału produkcyjnego i obronnego.

Rząd w środę ma się zająć projektem ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE (FIZB). Będzie to specjalny wyodrębniony instrument finansowy zarządzany przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Odpowiednie krajowe rozwiązania instytucjonalne, finansowe i proceduralne są konieczne do zawarcia umowy pożyczkowej z Komisją Europejską, co jest zaplanowane na marzec 2026 roku. Pożyczki z programu SAFE mają wesprzeć polski przemysł obronny i zwiększyć bezpieczeństwo granic.

Europa w przyspieszonym tempie nadrabia zaległości w rozwoju systemów dronowych i antydronowych. Unijne środki coraz szerzej trafiają do sektora zbrojeniowego także na ten cel. Parlament Europejski wezwał w swojej styczniowej rezolucji, by traktować drony jako kluczowy element nowoczesnej obronności i budować łańcuchy dostaw wewnątrz UE. Na razie wyzwaniem pozostaje uzależnienie od importu komponentów z państw trzecich i dynamiczne tempo zmian technologii, co pokazują doświadczenia Ukrainy.

Bezpieczeństwo militarne, migracja i konkurencyjność gospodarki – to jedne z priorytetów cypryjskiej prezydencji w Radzie UE. Hasło „Autonomiczna Unia – otwarta na świat” ma się przełożyć na konkretne decyzje dotyczące obronności, handlu w kluczowym momencie narastających napięć geopolitycznych i sporów wewnątrz Unii. Autonomia wymaga też odpowiedniego finansowania, dlatego Cypr zapowiada też przyspieszenie negocjacji wieloletniego budżetu UE na lata 2028–2032.

Wraz z czerwcem kończy się druga polska prezydencja w Radzie Unii Europejskiej. W ciągu sześciu miesięcy instytucja ta pod przewodnictwem Polski podejmowała działania na rzecz bezpieczeństwa, w wielu wymiarach: zewnętrznym, wewnętrznym, informacyjnym, ekonomicznym, energetycznym, żywnościowym i zdrowotnym. Przede wszystkim doprowadziła do przełomowego wzrostu wydatków UE na obronność. Od 1 lipca pałeczkę przejmują Duńczycy, którzy zwrócą uwagę m.in. na obronę Bałtyku.