Robotyka i SI”, „E-sport”, „Inteligentny dom” –  nowe kategorie w serwisie agencyjnym Newseria Innowacje. Jeśli jesteście Państwo zainteresowani otrzymywaniem powiadomień z tych kategorii, prosimy o dokonanie zmian po zalogowaniu się do swoich profili. 

Przegląd mediów

25
sierpień
lipiec 2018

Jak zabezpieczyć majątek wspólny na wypadek upadłości konsumenckiej małżonka?

2018-07-12  |  11:35
Przegląd mediów

Polskie przepisy przewidują możliwość złożenia wniosku o upadłość konsumencką przez oboje małżonków lub przez każdego z nich osobna. Ogłoszenie upadłości choćby jednego z małżonków powoduje powstanie rozdzielności majątkowej, a majątek wspólny wchodzi w skład masy upadłości. Ogłoszenie upadłości konsumenckiej ma zatem istotny wpływ na majątek wspólny małżonków. Czy ich dorobek można zabezpieczyć przed utratą?

Planując złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, małżonkowie powinni bardzo skrupulatnie i rozsądnie przeanalizować konsekwencje związane z podjęciem takiej decyzji. Wydanie przez sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości sprawia przede wszystkim, że majątek wspólny staje się masą upadłości, która przeznaczana jest na zaspokojenie wierzycieli pod nadzorem syndyka. Od tej chwili żadnemu z małżonków nie przysługuje prawo rozporządzania zgromadzonym przez nich dorobkiem.

Poza tym z dniem ogłoszenia upadłości pomiędzy małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa, a próby dokonania jakiegokolwiek podziału majątku są niedopuszczalne. Dotyczy to przypadków, w których upadłość związana jest z małżonkiem będącym tak konsumentem, jak przedsiębiorcą.

Wniosek o złożenie upadłości – zgoda współmałżonka nie jest wymagana

Postanowienie o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej wydawane jest przez wydział gospodarczy do spraw upadłości, który działa w strukturze sądu rejonowego. Obowiązujące przepisy przewidują, że odpowiedni wniosek wszczynający postępowanie o upadłość może zostać złożony wspólnie przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Skuteczność wszczęcia postępowania przez jednego z małżonków nie jest zależna od wyrażenia zgody przez drugiego współmałżonka.

Choć cała procedura dotyczy majątku wspólnego, przepisy nie przyznają małżonkowi uprawnienia, które pozwoliłoby skutecznie powstrzymać złożenie odpowiedniego wniosku o ogłoszenie upadłości przez drugiego z małżonków. Małżonek upadłego nie ma też statusu uczestnika postępowania. Tym samym pozbawiony zostaje on możliwości składania wyjaśnień, zażaleń na postanowienia sądu czy prawa wyjaśniania istotnych wątpliwości, które mogą mieć realny wpływ na majątek wspólny małżonków. Formalnie bowiem procedura upadłości konsumenckiej skierowana jest tylko i wyłącznie do jego współmałżonka, który jest niewypłacalny.

Wpływ ogłoszenia upadłości na stosunki majątkowe małżeńskie

Ustrój małżeńskiej wspólności majątkowej powstaje wraz z momentem zawarcia małżeństwa i zakłada współwłasność przedmiotów majątkowych nabytych przez małżonków w trakcie jego trwania, które stanowią jedną całość gospodarczą.

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. 2017 poz. 2344, dalej jako „pr. upadł.”) określa konsekwencje ogłoszenia upadłości w zakresie stosunków majątkowych małżeńskich. Pierwszy skutek uregulowany został w art. 124 ust. 1 pr. upadł., który stanowi, że „z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje między nimi rozdzielność majątkowa. Należy przez to rozumieć, iż dochodzi do sytuacji określonej w art. 53 § 1 Ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 2017 poz. 682, dalej jako „k.r.o.”).”

Wątpliwości interpretacyjne – czy cały majątek wspólny wchodzi do masy upadłości?

Kolejny skutek jest taki, że całość majątku wspólnego małżonków wchodzi w skład masy upadłości (art. 124 ust. 1 zdanie drugie). To konsekwencja bardzo surowa dla małżonka upadłego – z majątku wspólnego będą zaspokajane zobowiązania tylko jednego z małżonków. Mogą dotyczyć one również długów wynikających z działalności gospodarczej prowadzonej przez niewypłacalnego małżonka, chociażby „niewinny” małżonek nie przyczynił się do powstania zadłużenia.

Co gorsza, małżonek upadłego nie jest klasyfikowany w żadnej grupie wierzycieli z pierwszeństwem zaspokojenia. Jego status jest identyczny jak pozostałych wierzycieli – i to bez względu na to, czy dotyczy małżonka będącego konsumentem, czy przedsiębiorcą.

Na gruncie wspomnianej regulacji powstało wiele rozbieżności interpretacyjnych. Wątpliwości dotyczą sytuacji, w której upadłość ma związek z osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej. Dyskusja toczyła się wokół tego, czy w postępowaniu upadłościowym konsumenckim powinno się przeznaczać całość majątku małżonków na spłatę zobowiązań wobec wierzycieli. Niektórzy byli zdania, że nie można skierować egzekucji do całego majątku współmałżonków, jeżeli drugi małżonek nie wyraził zgody na powstanie zobowiązania. Przedstawiciele tego stanowiska odwoływali się do art. 41 § 2 k.r.o., który przy ustalaniu odpowiedzialności małżonka za zobowiązania zaciągnięte przez współmałżonka przewiduje badanie, czy zobowiązanie zostało zaciągnięte za jego zgodą.

Zważywszy jednak na przeważającą praktykę i wykładnię obowiązujących przepisów, trzeba uznać, że w przypadku upadłości konsumenckiej cały majątek wspólny małżonków stanowić będzie składnik masy upadłości. Okoliczność, że upadły małżonek nie prowadzi działalności gospodarczej, nie może wpływać na zakres jego odpowiedzialności wobec wierzycieli. W tym miejscu należy się odwołać do woli samego ustawodawcy – gdyby ten chciał wyłączyć stosowanie art. 124 ust. 1 zdanie drugie wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, przewidziałby to wprost jako kodeksowy wyjątek, podobnie jak ma to miejsce w sytuacjach określonych w art. 4912 ust. 1 pr. upadł.

Odpowiedzialność za zobowiązania współmałżonka rozciągać się zatem będzie na cały majątek wspólny, nawet gdy jeden z małżonków nie wyrażał zgody na zaciąganie długów przez drugiego ani nigdy nie miał statusu współdłużnika. Zasadne jest więc podejmowanie wszelkich działań mogących ochronić majątek małżonków, stanowiący często oszczędności ich całego życia.

Czy jeden małżonek może próbować ochronić majątek wspólny małżonków?

Nieuprawnione jest inicjowanie działań dążących do podziału majątku wspólnego małżonków, który ma stanowić masę upadłości. Współmałżonek upadłego nie jest jednak całkowicie pozbawiony możliwości ochrony swoich praw majątkowych.

Przede wszystkim małżonek ma prawo zgłosić sędziemu-komisarzowi wierzytelność w majątku wspólnym z tytułu swojego udziału. Na mocy art. 43 § 1 k.r.o. przyjmuje się, że udziały małżonków są równe, a tym samym roszczenie współmałżonka odpowiadać będzie połowie wartości majątku dorobkowego. Przy zgłaszaniu wierzytelności uprawniony małżonek powinien poddać szczegółowej analizie, czy może powołać się na art. 43 § 2 i 3 k.r.o., a zatem czy ma dowody, które mogą przemawiać za ustaleniem nierównych udziałów w majątku wspólnym. Tym sposobem mógłby bowiem doprowadzić do wykazania wierzytelności w kwocie wyższej niż równowartość połowy majątku wspólnego.

Poza tym z mocy prawa wyłączone z masy upadłości pozostają przedmioty służące prowadzeniu działalności gospodarczej oraz pracy zawodowej – również wtedy, gdy objęte są majątkową wspólnością małżeńską (art. 124 ust. 5 pr. upadł.).

Skutecznym środkiem ochrony może być też odpowiednio wcześniej zaplanowana i przeprowadzona procedura ustanawiająca rozdzielność majątkową. Ważność dokonanej czynności w przypadku upadłości konsumenckiej zależna jest jednak od upływu określonego czasu – rozdzielność majątkowa musi powstać pomiędzy małżonkami co najmniej dwa lata przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości. W przeciwnym wypadku będzie ona bezskuteczna i współmałżonek nie będzie mógł skorzystać z możliwości wyłączenia określonego majątku z masy upadłości.

Postępowanie o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, mimo bardzo doniosłych konsekwencji dla majątku wspólnego małżonków, stanowi bardzo dobry sposób na rozwiązanie istniejących problemów finansowych. Trzeba jednak pamiętać, że postępowanie upadłościowe należy odpowiednio zaplanować, uwzględniając obowiązujące przepisy i opierając się o doświadczenie w prowadzeniu takich postępowań.

Autor:

radca prawny Robert Nogacki

Kancelaria Prawna Skarbiec specjalizuje się w ochronie majątku oraz doradztwie strategicznym dla przedsiębiorców.

 

 

Newseria nie ponosi odpowiedzialności za treści oraz inne materiały (np. infografiki, zdjęcia) przekazywane w „Biurze Prasowym”, których autorami są zarejestrowani użytkownicy tacy jak agencje PR, firmy czy instytucje państwowe.

Informacje z dnia: 12 lipca

Medium

Kalendarium

Patronaty Newserii

XXIX Forum Ekonomiczne - Krynica
MSPO - Targi Obronne Zbrojeniowe 2019 - Kielce

Infrastruktura

Polska będzie mogła kupować tańszy gaz od różnych producentów. Wkrótce spodziewane jest pozwolenie na budowę i wybór wykonawcy podmorskiego odcinka Baltic Pipe

Budowa Baltic Pipe oznacza niższe ceny i większe bezpieczeństwo dostaw – mówi Tomasz Stępień, prezes Gaz-System. Jak podkreśla, niedługo projekt powinien uzyskać pozwolenia na budowę, a na przełomie tego i przyszłego roku będą uruchamiane kolejne przetargi na dostawy dla tej inwestycji. Błękitny surowiec ze złóż na Morzu Północnym ma popłynąć do Polski w październiku 2022 roku i pozwoli uniezależnić się od dostaw z Rosji, skąd pochodzi obecnie ok. 90 proc. importowanego gazu.

Problemy społeczne

Psychiatria w reformie. Resort zdrowia chce odbudować kadry i poprawić opiekę psychiatryczną dla dzieci i młodzieży

Psychiatria – przez lata zaniedbywana – jest na etapie głębokiej reformy, ale ten proces nie potrwa miesiąc czy nawet rok – mówi minister zdrowia Łukasz Szumowski. Jak ocenił, wprowadzony w ubiegłym roku pilotaż Centrów Zdrowia Psychicznego działa dobrze i zostanie rozszerzony. Niedługo ruszy też kompleksowa reforma psychiatrii dzieci i młodzieży, wśród których zaburzenia psychiczne są coraz częstszym problemem. Celem jest to, żeby opieka psychiatryczna była łatwiej dostępna, dostosowanego do indywidualnych potrzeb pacjentów i nie wiązała się z długimi pobytami na oddziałach psychiatrycznych.

IFA 2019 Berlin

Konsument

Coraz więcej Polaków przygotowuje przetwory. Robią to głównie kobiety, ale panowie specjalizują się w nalewkach

Nawet 75 proc. Polaków deklaruje, że robi przetwory na zimę. W spiżarniach będą królować ogórki kiszone, dżemy i konfitury, soki, a także nalewki – wynika z Barometru Providenta. Choć przetwory to domena przede wszystkim osób starszych, to także i młodzi coraz częściej kultywują tradycję. Weki to gwarancja smaku i naturalnych składników, a część osób przygotowuje przetwory ze względu na oszczędności.

Złote Spinacze 2019

Finanse

Prawidłowe oszacowanie wartości czynszu to duży problem przy transakcjach najmu. Pomocne są internetowe porównywarki

Na polskim rynku co roku dochodzi do nawet 1 mln transakcji najmu. Określenie wartości czynszu najmu stanowi częsty problem zarówno dla właścicieli mieszkań, jak i potencjalnych lokatorów. Wynajmującym i najemcom przychodzi z pomocą technologia – internetowe porównywarki agregują dane z portali ogłoszeniowych i na tej podstawie tworzą automatyczną kalkulację ceny. Zdarza się jednak, że nie biorą pod uwagę indywidualnych atutów danej nieruchomości, jak np. widok z okna, na co właściciele mieszkań powinni zwracać uwagę.