Przegląd mediów

kwiecień 2017

Obamacare

2017-04-24  |  10:15
Przegląd mediów

Jeszcze nie umilkły echa informacji o niejasnych powiązaniach Donalda Trumpa z Rosją, a na tapecie pojawił się już temat inwigilowania obecnego prezydenta przez byłego prezydenta w czasie, gdy Obama był jeszcze urzędującym, a Trump – elektem. Bardzo to wszystko skomplikowane, a skomplikuje się jeszcze bardziej, gdy tylko spróbujemy wejść w temat nieco głębiej.

Sprawa wypłynęła ostatnio i choć nie ma żadnych oficjalnych dowodów na to, że były prezydent USA zlecił inwigilację Donalda Trumpa, to po dokładniejszym przyjrzeniu się ustawie, która miała być w tym celu wykorzystana, będziemy mieli też odpowiedź na pytanie, dlaczego takich dowodów nigdy nie będzie. FISA, czyli Foreign Intelligence Survaillance Act sięga swymi korzeniami końca lat siedemdziesiątych. Ustawa miała ułatwić głęboko utajnioną inwigilację osób i instytucji zagranicznych działających na terenie USA, a stanowiących zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa. Kolokwialnie rzecz ujmując, władze federalne chciały mieć narzędzie, dzięki któremu będą mogły prowadzić działania operacyjne wobec obcej agentury na terenie Stanów Zjednoczonych w sposób tajny i nie będą musiały występować o zgodę na zastosowanie podsłuchów i przeszukań w sądach powszechnych. W tym celu powołano specjalny sąd federalny, który na utajnionych rozprawach wydawał zgody na zastosowanie wnioskowanych metod inwigilacji. Tyle historii, natomiast prawdziwy użytek z FISA i podlegającego jej sądu zrobiła dopiero administracja prezydenta Busha po atakach z 11 września 2001 roku. Od tego czasu ilość wniosków o objęcie kontrolą operacyjną systematycznie rośnie i w chwili obecnej osiągnęła ogólną liczbę 22 990, z czego w ciągu ponad 40 lat funkcjonowania aktu odrzucono 5.

Za zamkniętymi drzwiami

Jak to działa? Mechanizm jest bardzo prosty i bardzo skuteczny. Dysponująca odpowiednimi materiałami służba federalna na posiedzeniu niejawnym przedstawia sędziom wniosek wraz z uzasadnieniem. Nie sporządza się protokołów, nie przesłuchuje świadków i nie przeprowadza dowodów. Sędziowie poza rozprawą nie mają wglądu w załączone materiały, a decyzje zapadają niemal natychmiast.

Po otrzymaniu zgody służby przystępują do działań, i mogą to zrobić na dwa sposoby. Pierwsza możliwość jest taka, że przeprowadza się tzw. tajne przeszukanie, podczas którego agenci federalni pod nieobecność osób objętych nakazem dokonują przeszukania miejsca pracy, samochodu, rzeczy osobistych. Druga – że wniosek trafia wraz z przydzielonym numerem do NSA, która uruchamia elektroniczny nadzór nad wskazanymi osobami i instytucjami. I to właśnie ta ostatnia opcja jest z punktu widzenia oskarżeń pod adresem Obamy najbardziej interesująca.

Kto z kim i dlaczego?

Demokratów nigdy raczej nie obchodziło, co miliarder ma pod łóżkiem lub w szafie, interesowało ich natomiast to, z kim i w jakich sprawach się kontaktuje. Ciekawostką jest również fakt, że na mocy FISA, prezydent USA może, w pewnych przypadkach, bez sięgania po opinię sądu, a jedynie za aprobatą Prokuratora Generalnego, objąć nadzorem odpowiednich instytucji każdą osobę, której działania mogą pośrednio lub bezpośrednio stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa. Taki nadzór, sprawowany w przeważającej większości przypadków przez NSA, jest ograniczony do jednego roku i ukierunkowany na pozyskanie zagranicznych informacji wywiadowczych. Oczywiście zlecenie inwigilacji własnych obywateli bez nakazu sądowego to zawsze kontrowersyjny krok, zwłaszcza jeśli okazuje się, że jej celem jest polityczny oponent. Trudno wyobrazić sobie, że Obama mógłby być kontrowersyjności tego tematu nieświadomy lub po prostu przeszedł nad nią do porządku dziennego, opierając się jedynie na tym, że FISA daje mu taką możliwość.

Outsourcing inwigilacji

W oczach wyborców prawnie dopuszczalny wcale nie znaczy moralnie nienaganny. Pozostaje pytanie, czy sprawujący urząd prezydenta USA ma, poza wspomnianymi wyżej, jakiekolwiek inne możliwości zlecenia inwigilacji w sposób, który nie pozostawi zbyt wielu śladów?

Oczywiście, że ma. Aby uniknąć oskarżeń o nadużywanie uprawnień nadanych przez FISA, wystarczy zlecić inwigilację wskazanej osoby służbom zaprzyjaźnionych krajów np. Wielkiej Brytanii. W ten sposób spełniony zostaje (w teorii) wymóg nieinwigilowania własnych obywateli przez służby wywiadowcze USA na terenie kraju. Zlecenie, choć za pośrednictwem wspólnych mechanizmów, realizuje przecież obca służba, działając w zgodzie z własnym prawem i w ramach współpracy przekazując uzyskane informacje sojusznikowi, bo dotyczą jego obywateli. Mechanizm wykorzystywany jest od wielu lat przez współpracujące ze sobą bliżej państwa NATO oraz SEATO.

 

Ręka rękę myje

Czy po takiej operacji pozostanie jakikolwiek ślad? Jeśli przyjmiemy, że chodzi o świadczone sobie nawzajem usługi, których celem jest uniknięcie zbędnego formalizmu i wtajemniczania rzeszy współpracowników, odpowiedź nasunie się sama. Jak to działa w praktyce?

Wyobraźmy sobie roboczy lunch, jaki zapewne codziennie jadają z przedstawicielami służb amerykańskich ich brytyjscy koledzy na stanowiskach łącznikowych w Waszyngtonie. W trakcie rozmowy pada kilka nazwisk. Nazwiska te są następnie przekazane, wraz z odpowiednią adnotacją do NSA lub GCHQ (brytyjski odpowiednik NSA) zależnie od tego, kto komu akurat w danym momencie wyświadcza przysługę. Adresat tej nieformalnej prośby wszczyna działania i dopiero w tym momencie pojawia się faktyczny ślad zlecenia. Tyle że na tym etapie z powodów, których nikt nikomu nie musi tłumaczyć, brytyjska służba, samodzielnie wszczyna działania wobec obywateli obcego kraju i poza terenem Wielkiej Brytanii. W końcu przecież właśnie do tego została powołana, więc w jej działaniach nie ma niczego podejrzanego ani nagannego.

Czy Obama zlecił inwigilację Trumpa?

Teoretycznie miał takie możliwości, a i o uzasadnienie też nie było trudno, bo Trump miał niejasne kontakty z Rosjanami i kwestia ta wciąż odbija mu się czkawką. I choć zlecenie inwigilacji własnych obywateli nie przysparza sympatii, z drugiej strony trudno sobie wyobrazić, żeby nie było kuszące w sytuacji walki o fotel prezydenta supermocarstwa. Jedno jest wszakże pewne. Władza prezydenta USA sięga bardzo daleko, a kolejne osoby piastujące ten urząd na pewno wyciągnęły wnioski z wpadki Nixona, więc jeśli przeciw Obamie nie zwrócą się jego byli współpracownicy, żadne dowody na taką działalność nie ujrzą światła dziennego.

Morał z tej historii taki…

Jaki morał płynie z tej historii dla przeciętnego Smitha, a pośrednio – Kowalskiego? Ano mało optymistyczny, niestety. Nakazy nakazami, prawo prawem, równość równością, a jak przyjdzie co do czego, to sprawdza się stare porzekadło o tym, co wolno wojewodzie.

Oczywiście żeby materiał z podsłuchu wykorzystać w sądzie, jego pozyskanie musi zostać zatwierdzone nakazem. Jako zwykli ludzie powinniśmy jednak pamiętać, że władza nie zawsze potrzebuje dowodów. Bardzo często chce po prostu wiedzieć. Tak długo, jak wystarczy jej wiedza operacyjna, żaden niezależny organ nie będzie miał udziału w procesie jej pozyskiwania. Obywatelom pozostanie natomiast liczyć na to, że skoro nie robią nic nielegalnego, państwo nie powinno się nimi zanadto interesować. Zawsze mogą też zacząć korzystać z metod, które w znacznym stopniu utrudnią ich inwigilację. Mogą to być bezpieczne komunikatory, szyfrowanie korespondencji, kodowane połączenia telefoniczne i profesjonalne doradztwo w zakresie przeciwdziałania podsłuchom oraz inwigilacji zarówno elektronicznej, jak i tradycyjnej.

 

Autor:

Tomasz Broniś, Mec. Robert Nogacki

Profesjonalny Wywiad Gospodarczy „Skarbiec” Sp. z o.o.

Newseria nie ponosi odpowiedzialności za treści oraz inne materiały (np. infografiki, zdjęcia) przekazywane w „Przeglądzie mediów”, których autorami są zarejestrowani użytkownicy (media)

Informacje z dnia: 24 kwietnia

Medium

Kalendarium

Patronaty medialne

Obsługa konferencji prasowych i innych wydarzeń

Agencja informacyjna Newseria realizując zleconą obsługę wydarzenia przygotowuje pełny zapis konferencji, a także realizuje wywiady z gośćmi i uczestnikami wydarzenia.

> Zobacz pełne informacje o naszej ofercie.

Dziś w serwisie Innowacje

Wirtualna rzeczywistość wkracza w kolejne gałęzie biznesu. Najnowocześniejsze technologie wykorzystują już biura podróży, medycyna i edukacja

Kolejne gałęzie biznesu korzystają z możliwości, jakie daje wirtualna rzeczywistość. Technologia rozwija się m.in. w medycynie, edukacji czy hotelarstwie. Eksperci prognozują, że okulary do wirtualnej i rozszerzonej rzeczywistości oraz dodatkowe kontrolery będą coraz lepiej dopasowane do mobilnego użytkownika. Według ekspertów do 2020 roku rynek VR i AR może osiągnąć wartość nawet 160 mld dol. 

Transport

Firmy logistyczne poszukują chętnych do pracy. Rośnie zapotrzebowanie na magazynierów i kierowców

Rozwijający się rynek usług przyspiesza wzrost branży logistycznej. Oznacza to, że coraz większe będzie też zapotrzebowanie na kadrę, przede wszystkim pracowników operacyjnych – kierowców i magazynierów. W III kwartale tego roku wzrost zatrudnienia przewiduje co siódmy przedsiębiorca z sektora transport/logistyka. Pracodawcy kuszą pracowników stabilnym zatrudnieniem, wsparciem w podnoszeniu kwalifikacji i pakietami socjalnymi.

Polityka zagraniczna

Jan Lubomirski-Lanckoroński: wizyta brytyjskiej pary książęcej miała ocieplić relacje polsko-brytyjskie

Obecność księcia Williama i księżnej Kate w Polsce Jan Lubomirski-Lanckoroński określa mianem miłej, rodzinnej wizyty. Jego zdaniem miała ona ocieplić wizerunek Wielkiej Brytanii w trudnym czasie negocjacji ws. brexitu oraz podkreślić bliskie relacje z Polską. Świadczy o tym chociażby fakt, że brytyjska para książęca zabrała ze sobą dzieci. Arystokrata bardzo ceni działalność społeczną księcia Williama.

Patronat Newserii

Edukacja

We wrześniu będą znane szczegóły dużej reformy szkolnictwa wyższego. Rok akademicki 2017/18 okresem przygotowań uczelni do zmian

Nadchodzący rok akademicki 2017/18 ma być okresem intensywnych konsultacji i debat dotyczących nowego modelu szkolnictwa w Polsce. To będzie rok spokoju przed wielkimi zmianami - zapowiada wiceminister Piotr Dardziński. Resort skupia się obecnie na projektowaniu nowej ustawy, regulującej działalność uczelni wyższych. Szczegóły reformy mają zostać ujawnione we wrześniu.

Handel

Reklamy mogą być skuteczniejsze o 30–40 proc. To dzięki informacjom na temat zachowań konsumentów

Dzięki dopasowaniu reklam do potrzeb i preferencji zakupowych konsumentów ich efektywność wzrasta o 30–40 proc. Taki przekaz jest przez odbiorcę lepiej postrzegany, przez co rośnie skłonność konsumenta do danego zakupu. Chodzi o to, by informacje o aktywności w przeszłości przełożyć na próbę przewidywania zachowań w przyszłości – wyjaśnia ekspert Together Data. Z danych na temat użytkowników sieci korzysta zdecydowana większość marketerów.