Przegląd mediów

grudzień 2020

Pojęcie działalności gospodarczej w VAT

2020-12-28  |  11:07
Przegląd mediów

Jednym z kluczowych elementów definicji podatnika VAT wynikającym z ustawy o VAT jest samodzielne wykonywanie działalności gospodarczej. Jest to na tyle istotny temat, że ustawodawca zdecydował się na sprecyzowanie definicji „działalności gospodarczej” w ustawie o VAT. Definicja ta jest przyjęta na potrzeby rozliczenia podatku VAT i w przypadku innych podatków może się różnić. W praktyce zastosowanie tej definicji budzi wiele kontrowersji oraz sporów, które trafiły do sądów administracyjnych. W wielu przypadkach prawidłowa identyfikacja działalności gospodarczej może ograniczyć ryzyko transakcji oraz późniejszego zakwestionowania rozliczenia przez organy podatkowe.

Przepis ustawy

Zgodnie z art. 15 ust 2 ustawy o VAT: Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Ustawa o VAT dotyczy więc podatników prowadzących działalność w zakresie produkcji, handlu oraz świadczenia usług, w tym także rolników oraz podmioty pozyskujące zasoby naturalne, a także wolne zawody. Należy dodać, że definicja rodzajów działalności jest bardzo szeroka z uwagi na dodanie słowa „wszelka”. Oznacza to, że teoretycznie każda czynność związana z powyższym zakresem działalności powinna być analizowana pod kątem opodatkowania VAT.

Niezmiernie istotną cechą działalności gospodarczej wynikającą z ustawy o VAT jest samodzielność. Oznacza to, że działalność powinna być podejmowana we własnym imieniu, na własne ryzyko w sposób samodzielny. Stosunki podobne do umowy o pracę nie powinny być objęte opodatkowaniem VAT.

Kolejna cecha działalności gospodarczej to wykorzystywanie towarów i usług w sposób ciągły. Co do zasady więc czynności wykonywane w sposób jednorazowy, okolicznościowy nie powinny być objęte zakresem VAT. Jednak praktyka orzecznicza w tym zakresie pokazała, że nie zawsze jest to oczywiste.

Kolejny istotny element definicji działalności gospodarczej, to wykonywanie jej do celów zarobkowych. Oznacza to więc, że działalność wykonywana w celach niezarobkowych nie powinna co do zasady podlegać opodatkowaniu VAT.

Sprzedaż nieruchomości prywatnej

Jednym z ciekawych problemów w zakresie ciągłości działalności gospodarczej jest sprzedaż nieruchomości prywatnej przez osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej. Analizując orzecznictwo sądów administracyjnych można dojść do wniosku, że ryzyko w tym zakresie może powstawać już w przypadku zbycia jednej nieruchomości.

Przykładowo WSA w Łodzi w wyroku z dnia 03.09.2020 r. sygn. I SA/Łd 877/19 wskazał, że każdorazowo w przypadku sprzedaży gruntu, należy zbadać jakie środki angażuje sprzedający w transakcje. Jeżeli są one podobne do handlowców, zajmujących się profesjonalną sprzedażą gruntów, wtedy należy uznać, że podmiot zachowuje się jak handlowiec i transakcja może podlegać ustawie o VAT.

W innym wyroku WSA w Poznaniu (wyrok z 25.08.2020 r. sygn. I SA/Po 364/20) wskazał, że szeroki zakres działań związany ze sprzedażą nieruchomości nie jest typowy dla osoby fizycznej, niezależnie od podpisania umowy z pełnomocnikiem, ponieważ jego działania podejmowane są na rzecz i w interesie sprzedawcy. Sprawa dotyczyła osoby fizycznej, która wydzierżawiła działkę w celu przygotowania jej do późniejszej sprzedawcy dzierżawcy. Czynności podejmowane przez dzierżawcę zostały uznane za podejmowane przez sprzedającą, a w efekcie sprzedaż gruntu została uznana za działalność gospodarczą.

Komornicy sądowi

W tym zakresie Ministerstwo Finansów wydało interpretację ogólną potwierdzając, że w przypadku czynności egzekucyjnych działają oni jako podatnicy VAT. Przyczyną do wydania interpretacji ogólnej był wyrok TSUE z 9 czerwca 2015 r. w sprawie C-499/13, Macikowski, Minister Finansów. Sytuacja komorników zmieniła się znacząco i ich działalność została uznana za opodatkowaną VAT. Co prawda komornik jest organem egzekucyjnym wykonującym wyroki sądu, przez co można uznać, że nie prowadzi samodzielnej działalności, jednak w takim przypadku pobiera prowizje od egzekwowanych kwot.

Następnie sytuacja zmieniła się w związku ze zmianą przepisów ustawy o VAT oraz interpretacją ogólną Ministerstwa Finansów z 15.04.2019 r. (PT9.8101.1.2019). Od tego czasu komornicy sądowi traktowani są podobnie jak pracownicy sądowi i nie są objęci VAT, z uwagi na brak prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej.

Powyższy przykład pokazuje jak bardzo zmienna i dyskusyjna jest kwestia prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej. Podmioty, które wykonują czynności teoretycznie niezwiązane z opodatkowaniem VAT, powinny każdorazowo przeanalizować aktualną sytuację wynikającą z przepisów i orzecznictwa.

Udzielanie pożyczek

Kolejny ciekawy problem dotyczy różnego traktowania jednorazowej czynności wykonywanej w ramach działalności gospodarczej. Dobrym przykładem jest tu jednorazowa umowa pożyczki zawarta przez podatnika VAT. Według organów podatkowych taka transakcja może być traktowana jako opodatkowana VAT. Z kolei sądy administracyjne w większości stoją na stanowisku, że z uwagi na incydentalny charakter takiej transakcji może ona być poza regulacjami ustawy o VAT.

Problematyka ta pokazuje, że jeżeli podmiot jest już podatnikiem VAT, powinien dokładnie analizować podejmowane przez siebie czynności, także jeżeli nie są do końca związane z działalnością gospodarczą, ponieważ mogą być tak zakwalifikowane przez organy podatkowe.

Autor: radca prawny Robert Nogacki

Kancelaria Prawna Skarbiec specjalizuje się w ochronie majątku, doradztwie strategicznym dla przedsiębiorców oraz zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi.

 

 

Newseria nie ponosi odpowiedzialności za treści oraz inne materiały (np. infografiki, zdjęcia) przekazywane w „Biurze Prasowym”, których autorami są zarejestrowani użytkownicy tacy jak agencje PR, firmy czy instytucje państwowe.

Informacje z dnia: 28 grudnia

Medium

Więcej ważnych informacji

Jedynka Newserii

Jedynka Newserii

Telekomunikacja

Nowelizacja ustawy o cyberbezpieczeństwie wciąż nie uwzględnia wielu uwag z rynku. Chińskie firmy nadal mogą być wykluczone z wdrażania sieci 5G w Polsce

Po publicznych konsultacjach strona rządowa opublikowała nowy projekt zmian w ustawie o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa. Nowelizacja – kluczowa dla procesu wdrażania w Polsce sieci 5G – od początku budzi szereg zastrzeżeń po stronie ekspertów i uczestników rynku telekomunikacyjnego, którzy zgłosili do niej ponad 750 uwag. – Obecny projekt tylko w części uwzględnia zgłaszane uwagi, wiele z nich nie zostało jednak uwzględnionych albo przepisy zostały zmienione w sposób budzący kolejne zastrzeżenia i wątpliwości interpretacyjne – podkreśla prof. Maciej Rogalski, rektor Uczelni Łazarskiego, wspólnik w Kancelarii Rogalski i Wspólnicy.

Handel

Szykują się duże zmiany w przepisach o ochronie konsumentów i konkurencji. UOKiK zyska nowe narzędzia w walce z nieuczciwymi firmami

Przepisy o ochronie konsumentów i konkurencji czeka w tym roku szereg dużych zmian. Na wdrożenie do polskiego porządku prawnego czekają unijne dyrektywy i rozporządzenia, dzięki którym UOKiK zyska nowe uprawnienia, w tym m.in. takie, które wcześniej były zarezerwowane dla Policji czy służb specjalnych. W ciągu kilku najbliższych miesięcy urząd zamierza też wytoczyć wojnę przedsiębiorcom, którzy prowadzą pokazy handlowe, bazując na nierzetelnych mechanizmach sprzedażowych i wprowadzając konsumentów w błąd.

Finanse

W 2021 roku będzie można realnie zarobić tylko na bardziej ryzykownych inwestycjach. Giełda przyciągnie inwestorów, jeśli pojawią się ciekawe debiuty

Lubiane przez inwestorów instrumenty nie dają już zarobić tyle, co wcześniej. Globalne obniżenie stóp procentowych sprawiło, że lokaty bankowe przestały przynosić realny zysk, zwłaszcza w Polsce, gdzie inflacja jest relatywnie wysoka. Także na rynku obligacji oraz w nieruchomościach nie da się w najbliższych latach oczekiwać zarobku. To sprawi, że inwestorzy będą szukać okazji w bardziej ryzykownych instrumentach.

Transport

Koniec z rozrzuconymi po chodniku e-hulajnogami. Będzie też ograniczenie prędkości dla ich użytkowników

Elektryczne hulajnogi są już popularnym środkiem transportu, ale coraz częściej dochodzi do kolizji z ich udziałem, a pojazdy porzucone na chodnikach czy poboczach są nierzadkim widokiem, a często też poważnym utrudnieniem w poruszaniu się po mieście. Dlatego resort infrastruktury postanowił uporządkować ten segment rynku. Zgodnie z przyjętymi wczoraj przez rząd przepisami hulajnogi elektryczne będą mogły poruszać się przede wszystkim drogami dla rowerów bądź ścieżkami rowerowymi, natomiast chodnikiem – tylko w wyjątkowych przypadkach. Przepisy wprowadzą też maksymalną prędkość dla e-hulajnóg, a także uregulują kwestię porzucania ich na środku chodników.