Przemysł chce zmniejszać koszty energii i inwestować w efektywność energetyczną – wynika z raportu „ABB Trends 2026/2027”. Coraz większe znaczenie mają też nakłady na modernizację infrastruktury elektroenergetycznej, automatyzację oraz cyberbezpieczeństwo. Inwestycje w technologie są jednak hamowane przez ograniczenia budżetowe oraz luki kompetencyjne.

– W zakresie cyfryzacji polskiego przemysłu szczególnie dużo mówi się o sztucznej inteligencji, ale w naszym badaniu tylko 6 proc. respondentów związanych z przemysłem zadeklarowało, że wdrożyło tego typu rozwiązania. Nieco ponad 20 proc. tworzy pilotaże i testuje nową technologię. Z drugiej strony może niepokoić, że 25 proc. przedsiębiorstw na razie nie planuje wdrożeń sztucznej inteligencji do swoich procesów produkcyjnych – mówi agencji Newseria Maksymilian Pawłowski, dyrektor komunikacji korporacyjnej ABB w Polsce.

Badanie ABB, przeprowadzone na grupie 145 respondentów reprezentujących polski przemysł, pokazuje, że realne wykorzystanie także innych zaawansowanych technologii, które pozwalają przejść od zwykłego monitorowania procesów do ich automatyzacji, jest niskie. Dla przykładu cyfrowe bliźniaki wykorzystuje 7 proc. firm, a roboty i coboty – 13 proc.

– W technologie związane z AI inwestuje obecnie stosunkowo niewielki odsetek firm przemysłowych. Wzrost inwestycji w tym obszarze jest konieczny – mówi Stanisław Tański, prezes ABB Sp. z o.o.

Równolegle do postępującej cyfryzacji produkcji rośnie znaczenie cyberochrony. Z raportu ABB wynika, że ponad jedna trzecia firm doświadczyła incydentu związanego z cyberbezpieczeństwem. Przekłada się to na coraz większe inwestycje w zabezpieczenie systemów produkcyjnych i danych. Ale nie tylko.

– Polskie przedsiębiorstwa mają pozytywne nastawienie do inwestycji w cyfryzację i efektywność energetyczną, zdając sobie sprawę, że to pomoże w budowaniu konkurencyjności zarówno w Polsce, jak i na rynkach europejskich – wskazuje Maksymilian Pawłowski.

Głównymi barierami inwestycyjnymi przedsiębiorstw pozostają jednak ograniczenia budżetowe – twierdzi tak 50 proc. respondentów. Wyzwanie stanowią również wymogi regulacyjne i formalne (41 proc. wskazań). Na przeszkodzie stają też czynniki organizacyjne: procedury i procesy decyzyjne są ograniczeniem dla blisko 30 proc. firm. Czynniki te mogą wpływać na wolniejsze tempo transformacji polskiego przemysłu.

– Według naszego raportu podstawowymi barierami inwestycyjnymi, które wpływają na rozwój firm, są przede wszystkim ograniczone budżety, co samo w sobie nie jest zaskoczeniem. Kolejny czynnik to jednak złożone procesy decyzyjne i biurokracja, a trzeci – niepewność co do ROI, czyli zwrotu z danej inwestycji – wymienia dyrektor komunikacji korporacyjnej ABB w Polsce. – Czwarty element to coś, co nas bardzo zaskoczyło, czyli braki kadrowe i kompetencyjne związane z umiejętnościami poprowadzenia strategii transformacyjnej polskiego przemysłu.

W badaniu 90 proc. respondentów wskazało, że ma trudności z pozyskaniem i utrzymaniem kadry technicznej. To oznacza, że tylko jedna firma na 10 nie odczuwa deficytów w tym zakresie. Dla blisko połowy przedsiębiorstw jest to obecnie istotnym lub wręcz krytycznym wyzwaniem dla dalszej działalności, wpływającym na możliwości modernizacji. Problem przestaje więc mieć charakter wyłącznie kadrowy. 

Najtrudniej pozyskać specjalistów z obszaru automatyki, integracji systemów IT i OT oraz cyberbezpieczeństwa przemysłowego. Autorzy raportu oceniają, że wraz z rozwojem automatyzacji i cyfryzacji firmy będą coraz mocniej odczuwać niedobór specjalistów odpowiedzialnych za integrację systemów, utrzymanie infrastruktury oraz bezpieczeństwo procesów produkcyjnych.

Wśród innych wyzwań związanych z transformacją przemysłu badane przez ABB firmy wskazują także na bariery natury technicznej i geopolitycznej. 30 proc. zwraca uwagę na ryzyko niezawodności infrastruktury, co zwiększa ryzyko przestojów i kosztów nieplanowanych napraw, a 27 proc. – na niestabilność łańcuchów dostaw skutkującą nieprzewidywalnością terminów i cen komponentów. Szans na przyspieszenie procesów transformacji przedsiębiorstwa upatrują za to w dostępnych europejskich funduszach spójnościowych, trendzie przenoszenia produkcji bliżej Europy oraz dalszej cyfryzacji.

Firmy transportowe coraz ostrożniej podejmują decyzje inwestycyjne. Przy zakupie nowych pojazdów liczą już nie tylko cenę, ale także koszty paliwa, serwisu, finansowania i opłat drogowych. Przewoźnicy częściej wybierają rozwiązania, które pozwalają szybciej dostosować flotę do zmieniającej się sytuacji rynkowej. Mimo ostrożniejszego podejścia do inwestycji rynek nowych pojazdów użytkowych nadal notuje dwucyfrowe wzrosty.

– Z perspektywy producenta koszty, jakie ponoszą firmy transportowe, są dla nas bardzo istotne, przede wszystkim liczymy tzw. TCO, czyli całkowity koszt użytkowania floty. Najważniejsze, żeby inwestycja dla firmy transportowej zwracała się jak najszybciej, samochód zużywał jak najmniej paliwa, aby były jak najniższe koszty serwisowe i przede wszystkim jak najmniejsze przestoje – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Piotr Werner, dyrektor ds. marketingu i komunikacji w Volvo Trucks Polska.

Z raportu Volvo 4Poland „Trendbook – Przyszłość transportu ciężkiego w Polsce 2026/2027” wynika, że 77 proc. badanych przedstawicieli branży wskazuje koszty działalności jako czynnik, który będzie miał największy wpływ na firmy w perspektywie najbliższych trzech–pięciu lat. Na kolejnych miejscach znalazły się niedobór pracowników (63 proc.) oraz regulacje klimatyczne (49 proc.). Jednocześnie 66 proc. respondentów uważa, że obecne regulacje ograniczają rozwój sektora, a 75 proc. wskazuje na pogarszającą się dostępność pracowników.

– Transport jest pod bardzo dużą presją kosztową. Z jednej strony przewoźnicy są przez swoich klientów namawiani do obniżania stawek, natomiast z drugiej strony ponoszą bardzo duże koszty prowadzenia działalności – tłumaczy Piotr Werner.

Paliwo odpowiada średnio za 25–30 proc. kosztów działalności przewoźników, a w okresach wysokich cen nawet za 40–45 proc. W ostatnich latach znacząco wzrosły również opłaty drogowe. Od 2023 roku w Niemczech podwyżki sięgnęły ok. 80 proc., w Austrii 40 proc., na Węgrzech 50 proc., a w Polsce stawki e-TOLL wzrosły o 40–42 proc.

Producenci coraz częściej oferują już nie tylko same pojazdy, ale także usługi serwisowe, telematyczne i finansowe, które pomagają ograniczać koszty użytkowania floty.

– Volvo Trucks prezentuje dziś trzy ścieżki technologiczne – samochody zasilane olejem napędowym, gazem bioLNG i samochody elektryczne. W przypadku diesli korzyści to najmniejsze zużycie paliwa oraz jak najwyższa klasa euro, jeżeli chodzi o emisję spalin. Gaz bioLNG gwarantuje niższy poziom cenowy i jego stabilność – to nie jest już gaz LNG podatny na sytuację geopolityczną. Inwestycje w samochody elektryczne są znacząco wyższe od tradycyjnych, natomiast mamy dostępne programy dopłat do samochodów ciężarowych czy infrastruktury – mówi dyrektor ds. marketingu i komunikacji w Volvo Trucks Polska.

Rosnąca niepewność gospodarcza wpływa także na sposób finansowania inwestycji. Przewoźnicy coraz częściej szukają rozwiązań, które pozwalają szybciej reagować na zmiany popytu i ograniczać ryzyko związane z długoterminowymi zobowiązaniami.

– W warunkach niepewności, co już zauważamy, wybierają produkty, które umożliwiają im skrócenie okresu finansowania, wyjścia z kontraktu i sprzedaż pojazdu na rynku, żeby reagować na zmieniającą się sytuację rynkową. Widzimy już od kilku lat taką tendencję, że zmienia się model wyboru produktu finansowego. Wcześniej był to głównie leasing, który stanowiło ponad 90 proc. finansowania, dzisiaj do głosu dochodzi pożyczka leasingowa – wskazuje Piotr Gąska, dyrektor Departamentu Współpracy z Dostawcami w PKO Leasing.

– Firmy stawiają na bardzo elastyczne produkty, pozwalające im w dowolnym momencie zwiększać bądź też zmniejszać liczbę samochodów we flocie w zależności od tego, jak wygląda rynek zleceń – mówi Marcin Kerner, szef sprzedaży Volvo Financial Services.

Ma to związek także z postępującą elektryfikacją transportu ciężkiego.

– Gdy zaczęły wchodzić pojazdy zeroemisyjne, wzrósł poziom produktów wynajmu długo- bądź krótkoterminowego, w których dajemy klientom możliwość zapoznania się z technologią, obalenia mitów związanych z awaryjnością, dostępnością ładowarek i całej infrastruktury – podkreśla Marcin Kerner. – Klienci mogą wypróbować te pojazdy w pracy oraz rozwiązania finansowe i usługi, żeby potem, w momencie gdy te technologie staną się popularniejsze, a bariera wejścia będzie niższa, byli na to gotowi, mieli te produkty rozpoznane w swoich łańcuchach dostaw i we wszystkich działach serwisowych.

Koszt zakupu elektrycznej ciężarówki jest dziś zdecydowanie wyższy niż pojazdu z napędem spalinowym. Autorzy Trendbooka wskazują, że przy niskich marżach i krótkoterminowych kontraktach wielu przewoźnikom trudno uzasadnić taką inwestycję bez gwarancji przyszłych przychodów. Dodatkowym wyzwaniem pozostaje niepewność dotycząca wartości pojazdu po kilku latach eksploatacji.

– Formuła finansowania pod technologię, którą się zna, jest zdecydowanie łatwiejsza, bo czynnik ryzyka jest zdecydowanie inny. W przypadku pojazdów elektrycznych cały czas jesteśmy na rynku nieznanym, przede wszystkim ze względu na ich przyszłą wartość – mówi Piotr Gąska. – Zmienia się technologia przede wszystkim baterii i to jest powód największej niepewności klienta. Jeżeli dzisiaj kupuję pojazd, to co zrobię za trzy–pięć lat, kiedy rynek się zmieni, z pojazdem, który ma mniejszy zasięg, inną technologię, czy on będzie na tyle atrakcyjny na rynku, że go szybko upłynnię. Podejmując decyzję o udzieleniu finansowania, my również bierzemy to pod uwagę. Na pewno nam, ale przede wszystkim samym producentom trudniej określić, jaka będzie przyszła wartość takich pojazdów.

Dla przewoźników duże znaczenie ma wartość po zakończeniu okresu użytkowania. Przy wyborze technologii i sposobu finansowania firmy analizują już nie tylko koszt zakupu, ale także możliwość późniejszej odsprzedaży pojazdu oraz jego przewidywaną wartość na rynku wtórnym.

– Kwestia związana z kosztami jest czynnikiem decydującym przy wyborze zarówno formuły finansowania, samego pojazdu, bo klienci postrzegają już również wartość rezydualną, usługi dodatkowe, które mogą dostać od producenta, np. pakiety serwisowe. Elementów, które biorą pod uwagę, jest zdecydowanie więcej niż wcześniej – mówi dyrektor Departamentu Współpracy z Dostawcami w PKO Leasing.

Kontrakty serwisowe obejmują już blisko 60 proc. nowo sprzedawanych pojazdów ciężkich. Trendbook wskazuje, że sprzyjają temu rosnąca złożoność technologii oraz coraz wyższe koszty napraw i obsługi. Dla wielu przewoźników oznacza to większą przewidywalność kosztów i mniejsze ryzyko nieplanowanych przestojów.

Mimo trudnego otoczenia rynkowego branża nie ogranicza inwestycji. Z danych Polskiego Związku Przemysłu Motoryzacyjnego wynika, że w maju liczba rejestracji nowych pojazdów użytkowych o DMC powyżej 3,5 t była wyższa o 23 proc. niż rok wcześniej. Od początku roku wzrost wyniósł 32,2 proc. W okresie styczeń–maj zarejestrowano 16 533 nowe pojazdy użytkowe, w tym 14 878 samochodów ciężarowych (+29,3 proc.). Rejestracje ciągników samochodowych były o 35 proc. wyższe niż rok wcześniej i w sumie wyniosły 11 338.

– Na razie nie widać spowolnienia. Branża radzi sobie bardzo dobrze, to też zasługa tego, że zapóźnienia w wymianie ciągników, samochodów ciężarowych z lat COVID-u są teraz nadrabiane. Dodatkowo polityka podatkowa, np. związana ze stawkami myta w zależności od klasy emisji VECTO pojazdu, też determinuje wybór klienta, czy już wymieniać, na co wymieniać i na jaką klasę – mówi Piotr Gąska. – Dostęp do finansowania jest bardzo atrakcyjny, bo duża liczba firm leasingowych po latach covidowych, gdzie też rynek wzrósł, ma bardzo duże apetyty na finansowanie transportu.

Znaczenie zyskują również usługi towarzyszące zakupowi pojazdu. Z Trendbooka 4Poland wynika, że największe zaufanie do producentów i dostawców budują transparentność kosztów oraz relacje z klientem (po 43 proc. wskazań). Dla 40 proc. respondentów kluczowa jest gwarancja dyspozycyjności pojazdu, a dla 37 proc. czas naprawy.

Wśród najczęściej wskazywanych oczekiwań branży w najbliższych dwóch–trzech latach znalazły się: wzrost liczby zleceń (34 proc.), poprawa rentowności działalności (31 proc.) oraz zwiększenie inwestycji (26 proc.).

– Widzimy, że jest coraz więcej transakcji wielowolumenowych. To by potwierdzało, że średnie i duże floty mocno ruszyły na zakupy. Widzimy też, że często pojedyncze firmy transportowe, mające tabor 5–10 samochodów, mają największe wyzwania, żeby się przestawić na różnego rodzaju rosnące koszty – ocenia Marcin Kerner.

Dzień Ojca częściej niż Dzień Matki kończy się spóźnionymi życzeniami. Z badania przeprowadzonego dla marki Twix wynika, że o święcie mamy zawsze pamięta 63 proc. młodych Polaków, podczas gdy o święcie taty – 52 proc. Składane ojcom życzenia częściej niż w przypadku mam ograniczają się do krótkiej formuły. Różnice widać także w codziennych relacjach – większość ankietowanych wskazuje mamę jako kontakt pierwszego wyboru.

– Młodzi Polacy najchętniej utrzymują kontakt z rodzicami poprzez rozmowy telefoniczne oraz spotkania na żywo. To naturalne kanały komunikacji, które pozwalają budować bliskość i wymieniać się informacjami w bardziej osobisty sposób. Jednocześnie widzimy wyraźną różnicę między relacjami z mamą i tatą – mama częściej pozostaje pierwszą osobą, do której zwracamy się w codziennych sprawach, dlatego kontakt z nią jest zwykle częstszy i bardziej rozbudowany – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Dominika Hauerland, portfolio & activation manager Twix & Ice cream.

Wyniki badania pokazują, że różnice dotyczą codziennych relacji z rodzicami. Blisko sześciu na 10 młodych Polaków deklaruje, że częściej lub wyłącznie kontaktuje się z matką. Tylko 12 proc. respondentów w odpowiedzi na to pytanie wskazało ojca. Ponad połowa badanych przyznaje też, że to właśnie z mamą prowadzi bardziej rozbudowane rozmowy, podczas gdy tatę wskazuje 9 proc.

– Sposób składania życzeń często odzwierciedla charakter relacji, jaką mamy z daną osobą. Respondenci deklarują, że dla mam częściej przygotowują dłuższe, bardziej osobiste życzenia, podczas gdy w przypadku ojców częściej ograniczają się do krótkich form. Może to wynikać z faktu, że z mamami częściej rozmawiamy o emocjach i codziennych sprawach, przez co łatwiej przychodzi nam także wyrażanie uczuć przy okazji ważnych świąt rodzinnych – ocenia Dominika Hauerland.

Różnice widać także w tym, jak młodzi Polacy pamiętają o świętach. Spóźnione życzenia częściej dotyczą ojców niż matek (37 proc. wobec 32 proc.). Jednocześnie dłuższe i bardziej osobiste życzenia przygotowuje dla mamy 18 proc. respondentów, a dla taty – 11 proc. Niemal co czwarta osoba przyznaje, że życzenia dla ojca ograniczają się zwykle do krótkiego „wszystkiego najlepszego”.

– 78 proc. badanych przyznaje, że zdarzyło im się zapomnieć o ważnej dacie lub rocznicy bliskiej osoby. Co ciekawe, nie wynika to najczęściej z braku zaangażowania czy obojętności, ale raczej z tempa życia, natłoku obowiązków i liczby informacji, które codziennie do nas docierają. Potwierdzają to również odpowiedzi respondentów – większość odczuwa wyrzuty sumienia i stara się naprawić sytuację poprzez spóźnione życzenia – mówi przedstawicielka Twix & Ice cream.

Większość zapominalskich próbuje naprawić sytuację, wysyłając spóźnione życzenia, a niemal co 10 badany przyznaje, że z powodu wyrzutów sumienia lub wstydu ostatecznie rezygnuje z kontaktu i nie składa życzeń wcale. Na tym zjawisku marka Twix oparła swoją kampanię. Z myślą o osobach, które zapomniały o ważnej okazji lub nie wiedzą, jak rozpocząć rozmowę po takiej wpadce, udostępniła w Polsce Twix Harmoniser – narzędzie oparte na sztucznej inteligencji, działające w aplikacji WhatsApp. Użytkownik nagrywa wiadomość głosową, a system automatycznie przekształca ją w duet, który można przesłać bliskiej osobie.

– Narzędzie pomaga przełamać tę barierę w lekki i humorystyczny sposób. Nie zastępuje szczerych intencji, ale może być dobrym pretekstem do wykonania pierwszego kroku i przypomnienia, że nawet spóźnione życzenia są lepsze niż ich całkowity brak – przekonuje Dominika Hauerland.

Raport Banków Żywności alarmuje: mimo poprawy w statystykach głód dzieci nie zniknął, ale zmienił postać – na trudniejszą do wykrycia i zwalczania. Chodzi o problem niedożywienia jakościowego, który wynika ze spożywania żywności niepełnowartościowej, przetworzonej, z dużą zawartością cukru czy soli. Istotne jest to, że dotyczy on także rodzin, które nie żyją w ubóstwie, i mocno wpływa na różne aspekty rozwoju dzieci.

– Skala głodu w Polsce na pewno się zmniejszyła w kontekście zmian społecznych i ekonomicznych naszego kraju, natomiast ten głód, który diagnozujemy i który potwierdzają specjaliści, jest jeszcze trudniejszy, bo jest ukryty. Nie mówimy już tylko o niedożywieniu ilościowym, ale również jakościowym. Dzieci teoretycznie otrzymują odpowiednią liczbę kalorii, natomiast żywność, jaką spożywają, jest niepełnowartościowa, wysokoprzetworzona, zawiera dużo cukru, soli, tłuszczów trans. To wszystko powoduje, że dziecko nie może się prawidłowo rozwijać tak pod kątem fizycznym, jak i umysłowym – wskazuje w rozmowie z agencją Newseria Beata Ciepła, prezeska Federacji Polskich Banków Żywności.

Z danych GUS na koniec 2024 roku, na które powołuje się raport Banków Żywności „Ukryty głód dzieci”, wynika, że w Polsce w skrajnym ubóstwie żyje ok. 5,4 proc. społeczeństwa w wieku 0–17 lat. Obejmuje to ok. 364 tys. najmłodszych. W 2005 roku odsetek ten wynosił ok. 29 proc., a w 2014 roku – ponad 10 proc., widać więc, że transfery socjalne znacząco zmniejszyły skalę zjawiska. Jednak statystycznie w każdej klasie nadal jest przynajmniej jedno dziecko zagrożone ryzykiem głodu.

– Musimy mieć świadomość, i na to też wskazuje nasz raport, że niedożywione są nie tylko dzieci z rodzin ubogich. Ubóstwo jest pierwszym i podstawowym problemem, który może powodować nieprawidłowe odżywianie i brak pełnowartościowych posiłków. Druga rzecz, która jest niezwykle istotna i która nie dotyczy wyłącznie rodzin w niedostatku, to brak kompetencji żywieniowych. Rodzice czy opiekunowie nie nadzorują właściwego odżywiania dzieci, stąd też gotowe posiłki i żywność wysokoprzetworzona, która nie dostarcza składników odżywczych, jakich dziecko w okresie dużego wzrostu i rozwoju potrzebuje – mówi Beata Ciepła.

Potwierdzają to także wyniki badania ankietowego przeprowadzonego na potrzeby raportu wśród ponad 950 dzieci z 10 szkół podstawowych w pięciu województwach. Ponad 36 proc. badanych wskazuje, że najczęściej zabiera do szkoły „coś słodkiego”, np. baton czy drożdżówkę, a 7,4 proc. – „coś słonego”, np. chipsy. 14 proc. sięga po takie przekąski co najmniej dwa razy w tygodniu. Częściej niż wodę mają w szkole słodzone napoje, a czasem sięgają także po energetyki.

Eksperci wskazują, że w najgorszej sytuacji są dzieci, u których występują obie przyczyny niedożywienia jednocześnie – i ubóstwo, i niskie kompetencje żywieniowe opiekunów. Obecność żywności wysokoprzetworzonej, np. słonych przekąsek czy fast foodów, w diecie dzieci to często efekt tego, że jest ona tania – bo masowo produkowana, łatwo dostępna i „zapycha”, szybko zaspokajając uczucie głodu.

– Głód i niedożywienie dzieci mają przede wszystkim konsekwencje fizyczne. Brak podstawowych minerałów i składników odżywczych powoduje wolniejszy rozwój dziecka, problemy z kondycją fizyczną, omdlenia na WF-ie. I to jest pierwszy objaw niedożywienia – wymienia prezeska Federacji Polskich Banków Żywności.

Dzieci niedożywione często mają niedobory witamin C, D oraz z grupy B, co osłabia strukturę szkliwa i zwiększa podatność na próchnicę. Stąd liczne ubytki w ich zębach mlecznych i stałych. Niedożywienie w okresie dzieciństwa skutkuje zaburzeniami rozwoju i dojrzewania narządów oraz układów, co może zwiększać ryzyko wystąpienia nadciśnienia, zaburzeń lipidowych czy cukrzycy typu 2. Niedożywieniu może też towarzyszyć otyłość, która jest efektem spożywania w nadmiarze niezdrowych produktów, dużej ilości cukru, a małej ilości białka czy błonnika. Eksperci przytaczają dane WHO z lat 2022–2024 wskazujące, że Polska znajduje się w pierwszej dziesiątce państw Unii Europejskiej z najwyższym odsetkiem nadwagi i otyłości wśród ośmiolatków.

– Niezwykle ważne są także konsekwencje psychiczne, kwestia psychorozwoju dziecka i jego koncentracji. Dziecko, które nie myśli o nauce podczas lekcji, tylko zastanawia się, ile jeszcze pozostało czasu do otwarcia stołówki, aby mogło pójść na obiad, niestety nie może się skoncentrować na lekcji. Przez to uczy się gorzej i te konsekwencje odczuwalne będą przez kolejne lata – mówi Beata Ciepła.

Autorzy raportu przytaczają dane z badań prowadzonych na Mauritiusie, które wykazały, że dzieci, które jako trzylatki były niedożywione, jeszcze osiem lat później osiągały niższe wyniki w różnego rodzaju testach i czytaniu. Istotnie częściej były też agresywne, nadpobudliwe i wykazywały objawy zaburzeń zachowania.

– To nie jest może zjawisko w dużej skali, ale zdarzały się sytuacje, że dzieci posuwają się do kradzieży, aby pozyskać żywność czy dla siebie, czy swojego młodszego rodzeństwa – mówi ekspertka.

Niepewność związana z jedzeniem jest źródłem stresu i obniżonej samooceny. Lęk przed wykluczeniem z grupy rówieśniczej uruchamia mechanizmy obronne: ukrywanie swojej sytuacji, wycofanie lub agresję. To ma z kolei wpływ na relacje rówieśnicze. Dzieci, które doświadczały głodu z powodu niedostatku, w ankiecie często przywołują słowo „wstyd” – nie chcą się przyznawać do trudnej sytuacji w domu, izolują się więc od grupy, nie spędzają z rówieśnikami czasu po szkole.

– Ten wstyd wydaje mi się niezwykle ważnym i trudnym problemem, stąd też refleksja, abyśmy byli bardziej empatyczni. Czasami dotyka on nie tylko dzieci, ale również ich rodziców. Korzystanie z możliwych form wsparcia, po pierwsze, wymaga wykonania różnych czynności administracyjnych, których te osoby się obawiają, a po drugie, powoduje, że niektóre osoby wstydzą się pokazać swojego mieszkania, zaprosić pracownika socjalnego na wywiad środowiskowy. To są rzeczy, które blokują wsparcie. Myślę, że niewiele trzeba, aby to zmienić i aby osoby potrzebujące mogły skorzystać z takich form pomocy – wskazuje prezeska Federacji Polskich Banków Żywności..

Jak podkreśla, w Polsce istnieje rozbudowany, publiczno-społeczny system pomocy żywnościowej, jednak pozostaje on niewystarczający. Potrzebne jest m.in. wsparcie, które poza przekazaniem żywności uwzględni także budowanie kompetencji żywieniowych w rodzinach i zdrowych nawyków, bez stygmatyzacji.

– Obiady w szkołach często są dla dzieci z rodzin najuboższych jedynym ciepłym posiłkiem w ciągu dnia. Tymczasem, jeśli spojrzymy na kalendarz, okazuje się, że blisko połowa dni w roku jest wolna od zajęć, bo są wakacje, ferie, weekendy. W tych dniach dzieci nie mają możliwości zjedzenia tego posiłku – mówi Beata Ciepła. – Oczywiście są organizacje i instytucje, które zapewniają wyżywienie na przykład w świetlicach socjoterapeutycznych, ale w małych miejscowościach, środowiskach wiejskich tego typu wsparcia nie ma. Są gminy, w których nie są realizowane programy pomocy żywnościowej, bo nie ma organizacji pomocowych, a samorząd nie chce się w to włączyć. Tymczasem ta pomoc może tam docierać i w jakiejś mierze pomóc rozwiązać ten problem.

Banki Żywności apelują, by pomoc żywnościową zwiększać, ale organizować ją dyskretnie, by dzieci i dorośli mogli bez wstydu i stygmatyzacji zabezpieczyć swoje podstawowe potrzeby.

– Niezwykle ważne są współpraca i dobre, mądre rozwiązania na szczeblu administracji publicznej, wsparcia polityk społecznych. W naszym kraju to wsparcie jest duże. Istnieją różne programy pomocowe, posiłki w szkole, dofinansowanie obiadów, owoce i warzywa w szkole czy program Fundusze Europejskie na Pomoc Żywnościową, który realizują również Banki Żywności, gdzie zabezpieczamy żywność dla osób potrzebujących, w tym rodzin z dziećmi na terenie całego kraju. Natomiast często te programy się ze sobą nie widzą albo są luki, które należałoby uzupełnić. To jest trudna praca, trudne wyzwanie i my nie jesteśmy w stanie dać jednoznacznego rozwiązania, co zrobić. Raportem chcemy zachęcić wszystkich do współpracy i współdziałania, aby wyeliminować zjawisko niedożywienia i głodu dzieci – mówi prezeska Federacji Polskich Banków Żywności.

Polskie start-upy mają potencjał do tego, aby podbijać zagraniczne rynki – oceniają przedstawiciele Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Warunkiem ich rozwoju jest jednak odpowiednie wsparcie, przede wszystkim dostęp do finansowania i współpraca z większymi podmiotami, które będą w przyszłości odbiorcami ich produktów i usług. PARP oferuje wsparcie dla małych spółek, zapewniając im dostęp m.in. do programów inkubacyjnych. Jednymi z głównych kierunków rozwoju polskich start-upów będą sztuczna inteligencja i deep tech.

– Polscy przedsiębiorcy już od jakiegoś czasu zdobywają rynki europejskie i azjatyckie. Dokonują ekspansji w krajach Ameryki Północnej i Południowej. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości ma instrumenty, które wspierają zarówno firmy dojrzałe, jak i start-upy w pozyskiwaniu klientów oraz kapitału na rynkach międzynarodowych – mówi agencji Newseria Krzysztof Gulda, prezes PARP. – Talenty, technologia, pracowitość i nasza determinacja powodują, że jesteśmy w stanie wejść w europejskie łańcuchy dostaw i na rynki międzynarodowe.

Jak wskazuje raport z badania przedsiębiorczości Global Entrepreneurship Monitor 2025, współtworzony przez PARP, start-upy chętniej niż inne firmy wdrażają najnowsze technologie (5 proc. vs. 1 proc.) oraz technologie dostępne od roku do pięciu lat (10 proc. vs. 4 proc.). Nowoczesne technologie przekładają się na innowacyjność oferowanych produktów i usług – start-upy częściej niż inne firmy wprowadzają nowe rozwiązania zarówno w skali światowej (0,5 proc. vs. 0,4 proc.), jak i lokalnej (11 proc. vs. 8 proc.).

– Międzynarodowa ekspansja dla start-upów to pewien etap rozwoju. Niektóre, w zależności od branży, mogą od niej zaczynać, szukać kapitału i klientów na rynkach zagranicznych, a niektóre powinny dojrzewać, budować swój potencjał na rynku krajowym, a dopiero później szukać możliwości rozwoju poza granicami. Nie ma jednego modelu rozwoju na rynkach międzynarodowych – podkreśla prezes PARP. – Staramy się dobierać ścieżki sektorowe, wychodzić naprzeciw potrzebom specyficznym dla pewnych sektorów gospodarki. Pomagając start-upom, chociażby poprzez udział w misjach, targach i różnych imprezach międzynarodowych, grupujemy je według technologii i sektorów, ponieważ każdy ma swoją specyfikę, a wsparcie musi temu odpowiadać.

Eksperci podkreślają istotną i wciąż rosnącą rolę start-upów w rozwoju polskiej gospodarki. Wyniki badania z 2024 roku wskazują jednak na potrzebę wzmocnienia wsparcia dla młodych firm, szczególnie w takich obszarach jak działania szkoleniowo-doradcze w zakresie umiejętności budowania współpracy z dużymi i średnimi przedsiębiorstwami, dostępności przestrzeni coworkingowej, platform networkingowych, mentoringu czy finansowania. Największą barierą w zakładaniu start-upów, w opinii samych zainteresowanych, jest brak kapitału, a głównymi utrudnieniami – obciążenia podatkowe, biurokracja i formalności.

– Dysponujemy całym wachlarzem wsparcia, od rozwoju innowacji „garażowych”, czyli Laboratorium Innowatora, gdzie indywidualnie możemy udzielać wsparcia mentorskiego, zweryfikować, czy dany pomysł ma szansę na rozwój i zdobycie rynku, poprzez „Platformy startowe dla nowych pomysłów” i cały system akceleratorów zwanych przez nas boosterami, działających w skali całego kraju, gdzie już dojrzalsze pomysły mogą testować model biznesu, budować tzw. MVP, czyli minimalne wersje produktów, i badać reakcje klientów – wyjaśnia Krzysztof Gulda.

Program mentoringowy Laboratorium Innowatora, finansowany z Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG), zapewnia bezpłatne wsparcie eksperckie dla pomysłodawców, więc pozwala dopracować pomysł pod względem biznesowym.

Według „Raportu o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce w 2024 roku” ponad 68 proc. nowopowstałych spółek przetrwało pierwszy rok działalności. Dlatego w programie „Platformy startowe dla nowych pomysłów”, realizowanym z Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej (FEPW), wsparcie obejmuje najtrudniejszy dla start-upu etap, czyli skuteczne wejście na rynek i pokazanie odbiorcom swojego potencjału. W czerwcu br. PARP ogłosiła nowy nabór – „Platformy startowe dla nowych pomysłów, Komponent IIa – Wsparcie rozwoju działalności gospodarczej startupu”. Z dostępnej puli wsparcia w wysokości 40 mln zł jedna firma może otrzymać kwotę do 600 tys. zł w ramach bezzwrotnej dotacji na zakup środków trwałych, oprogramowania czy usług, wynagrodzenia, materiałów i surowców do wytworzenia pierwszej serii produktu, a także na koszty pośrednie niezbędne w pierwszych miesiącach działania. To kolejny krok dla młodych firm, które po inkubacji w ramach pierwszego etapu działania szukają wsparcia na wdrożenie modelu biznesowego i dalszy rozwój firmy.

– Poprzez programy akceleracyjne i pracę z dużymi akceleratorami pomagamy start-upom rozwijać produkt w bezpiecznych warunkach. Współfinansujemy proces rozwoju produktu do 400 tys. zł. Akceleratory pomagają start-upom testować i wdrażać ich rozwiązania poprzez współpracę z sektorem dużych korporacji – krajowych i międzynarodowych, spółek Skarbu Państwa, firm przemysłowych, produkcyjnych, banków czy telekomów – podkreśla Marcin Seniuk, dyrektor Departamentu Rozwoju Startupów w PARP. – To całe spektrum organizacji, które wdrażają, pozyskują technologię od startupów, po to, żeby sprawdzić, na ile mogą włączyć te rozwiązania o przełomowym, potencjalnym zastosowaniu w swój biznes.

Jednym z programów akceleracyjnych jest „Startup Booster Poland – Smart UP”, który oferuje wsparcie innowacyjnych przedsiębiorstw na wczesnym etapie rozwoju poprzez programy rozwojowe o charakterze akceleracyjnym i postakceleracyjnym. Uczestnicy programu przechodzą obecnie proces akceleracji. Obecnie młode firmy mogą aplikować do PARP o wsparcie w ramach „Startup Booster Poland – Scale Up Green”, a wkrótce „Startup Booster Poland – Startups Exchange”. Wszystkie programy akceleracyjne są finansowane z Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki.

– Akceleratory poszukują przede wszystkim start-upów, które dysponują pewnym produktem, mają już klienta, tylko chcą ten biznes przyspieszyć, przenieść go na półkę międzynarodową, być może globalną, zbudować grupę odbiorców liczoną w tysiącach. Tutaj sprawdzają się produkty skalowalne, które można przy niewielkich nakładach i w krótkim okresie tak rozbudować, aby dostarczać je do dużo większej liczby klientów i aby monetyzacja i przychodowość rosła w sposób radykalny. Dzięki programom akceleracyjnym można zbudować dojrzały, międzynarodowy biznes – uważa Marcin Seniuk.

– Pomagamy w samej fazie zakładania firmy i dajemy granty, które są pierwszym zasileniem kapitałowym, a później umożliwiamy ekspansję na rynki międzynarodowe, czyli pokrywamy cały łańcuch wartości, od pomysłu do rynku międzynarodowego – podkreśla Krzysztof Gulda.

– Polski ekosystem start-upów ma się bardzo dobrze. Ten wzrost notujemy między innymi dzięki aktywności Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości i wsparciu innych spółek, połączonemu ekosystemowi i networkingowi – mówi Hubert Adamczyk, ekspert Departamentu Komunikacji i Marketingu w PARP. – Jeżeli patrzymy na polskie start-upy, które mają największą szansę na sukces, to są to rozwiązania, które dotyczą deep techu i med techu, technologie, które pozwalają nam lepiej wykorzystywać zasoby energetyczne, mówimy tu też o zielonej energii.

Z badania przedsiębiorczości wynika, że narzędzia sztucznej inteligencji są istotnym elementem modelu biznesowego i strategii 6 proc. młodych i 13 proc. dojrzałych firm. Jednocześnie 8 proc. właścicieli młodych przedsiębiorstw w Polsce i 15 proc. dojrzałych uważa, że narzędzia AI będą bardzo ważnym elementem ich działalności.

– Długa droga przed nami, ponieważ w Polsce nie mamy takiego kapitału jak w Stanach Zjednoczonych, ale za to mamy kompetencje, świetnych inżynierów i founderów, którzy już dziś podbijają rynek nie tylko polski, europejski, lecz także Dolinę Krzemową. Zresztą bardzo często mówi się o tym, że mamy społeczność founderów, „Polish Tech Mafia”, której głos coraz mocniej wybrzmiewa w Dolinie Krzemowej – mówi Hubert Adamczyk.

– Polskie talenty są rozpoznawane w niektórych branżach, tak jak kariery polskich informatyków, osób działających w branży AI – uważa prezes PARP. – Młode talenty potrzebują przede wszystkim odwagi w myśleniu, stawianiu sobie ambitnych celów. Polska słynie z doskonałego przygotowania młodych ludzi, jeśli chodzi o edukację na poziomie wyższym. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości widzi ten potencjał i dlatego podejmujemy specjalne działania, takie jak Future Camp. Chcemy zaprosić 300 młodych przedsiębiorców, studentów, osoby na bardzo wczesnym etapie swojej kariery zawodowej, żeby pokazać im, jak wielkie możliwości przed nimi stoją, ale z drugiej strony jak wiele pracy jest do wykonania.

PARP była partnerem Carpathian Startup Fest 2026, czyli jednego z najważniejszych wydarzeń poświęconych start-upom i nowym technologiom w Polsce. Odbyło się ono 7–8 czerwca w Rzeszowie i zgromadziło przedsiębiorców, inwestorów, przedstawicieli administracji publicznej oraz ekspertów z kraju i zagranicy.

– Takie wydarzenia pokazują, jak dobrze ma się polski system start-upów. Jesteśmy tu jako Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, żeby pokazać nowe możliwości, trendy, być źródłem pierwszego kontaktu i wiedzy, w którą można wyposażyć młode firmy – podkreśla Hubert Adamczyk. – To bardzo dobre miejsce, żeby mieć kontakt z rynkiem, zbierać benchmark oraz kalibrować nasze programy i projekty.

ING Bank Śląski chce mocniej konkurować o klientów inwestujących i zamożnych. W realizacji tej strategii ma pomóc przejęte właśnie Goldman Sachs TFI, które od 22 czerwca będzie działać pod marką ING TFI. Towarzystwo zarządza aktywami o łącznej wartości ok. 60 mld zł, obsługuje blisko 800 tys. klientów i jest drugim największym TFI w Polsce. Bank zakłada, że do 2035 roku liczba klientów korzystających z produktów inwestycyjnych ING wzrośnie do 1 mln.

Od 2019 roku poprzez swoją spółkę zależną bank posiadał 45 proc. udziałów w Goldman Sachs TFI. W kwietniu br. sfinalizował przejęcie pozostałych 55 proc. udziałów za 405 mln zł i stał się jedynym właścicielem. W konsekwencji tej transakcji od 22 czerwca towarzystwo będzie działać pod marką ING TFI, do której grupa wraca po blisko 11 latach przerwy.

– Przejęcie towarzystwa przez Grupę ING w Polsce w sposób istotny wpływa wspierająco i uzupełniająco na realizację długofalowej strategii „W rytmie życia”, ogłoszonej w listopadzie ubiegłego roku, zarówno w zakresie produktowym, jak i strategicznym – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Wojciech Sieńczyk, wiceprezes ING Banku Śląskiego.

Strategia ING do 2035 roku zakłada m.in. wzmocnienie pozycji banku w obszarze produktów inwestycyjnych, emerytalnych i oszczędnościowych. Grupa chce zwiększyć liczbę klientów do ponad 7,5 mln, a liczbę klientów korzystających z produktów inwestycyjnych do 1 mln. Taki sam cel wyznaczono dla klientów oszczędzających na emeryturę za pośrednictwem ING.

– Strategia została zbudowana na podstawie najważniejszych trendów, które kształtują rynek – od zmian demograficznych i starzenia się społeczeństwa, przez zmieniający się styl życia i rosnące oczekiwania klientów, po szybkie zmiany w sferze technologicznej, w tym rewolucję opartą na sztucznej inteligencji. Widzimy duży potencjał rozwojowy polskiej gospodarki. Spodziewamy się niemal trzykrotnego wzrostu liczby zamożnych Polaków do 2030 roku. Strategia uwzględnia wzrost liczby klientów z segmentu private banking i wzrost udziału rynkowego w zakresie inwestycji kapitałowych. W połączeniu z rozwojem jakości i oferty widzimy nasz private banking jako jednego z liderów w Polsce – podkreślił podczas konferencji Wojciech Sieńczyk.

Strategia ING zakłada m.in. osiągnięcie ponad 12-proc. udziału rynkowego w produktach emerytalnych i inwestycyjnych. Jednym z jej celów jest również rozwój segmentu private banking do 50 tys. klientów. Bank chce zostać pierwszym wyborem dla klientów zamożnych. Według szacunków ING liczba zamożnych Polaków może do 2030 roku wzrosnąć niemal trzykrotnie.

– Zakup ING TFI będzie wspierać produktowo każdy z segmentów banku, w tym również ofertę dla klienta zamożnego oraz segmentu bankowości prywatnej. We wszystkich segmentach oferta produktowa TFI będzie uzupełniająca do pełnej oferty bankowej dla klienta zamożnego, w tym również oferty całej Grupy ING na świecie – wskazuje wiceprezes ING Banku Śląskiego.

Jak podkreśla, globalna struktura ma ogromne znaczenie przy zarządzaniu majątkiem zamożnych Polaków, zapewniając szeroki dostęp do strategii inwestycyjnych lokujących środki na rynkach zagranicznych.

Wiceprezes ING wskazuje, że Goldman Sachs TFI ma kluczową pozycję na rynku funduszy inwestycyjnych w Polsce. Wartość aktywów funduszy inwestycyjnych zwiększyła się z ok. 14 mld zł pod koniec 2018 roku do ok. 60 mld zł obecnie, a liczba klientów wzrosła z ok. 265 tys. do ponad 800 tys. (dane na koniec marca 2026 roku). W tym czasie udział rynkowy spółki zwiększył się z 8,5 proc. do ponad 12 proc., a towarzystwo awansowało na drugie miejsce na rynku funduszy inwestycyjnych pod względem aktywów.

– Awans z piątego miejsca na drugie jest znaczący – mówi Wojciech Sieńczyk. 

Ważnym obszarem działalności ING TFI są produkty emerytalne. Towarzystwo zarządza aktywami o wartości 16 mld zł zgromadzonymi w PPK, PPE, IKE i IKZE oraz zajmuje drugą pozycję na rynku pod względem liczby zarządzanych PPE i wartości aktywów w IKE i IKZE. Średnia partycypacja w prowadzonych przez spółkę programach PPK wynosi 84 proc., co według przytaczanych przez ING danych jest najwyższym wynikiem na rynku. W planach na 2027 rok jest wdrożenie funduszy walutowych, OKI, czyli osobistych kont inwestycyjnych, oraz produktu inwestycyjnego dla najmłodszych.

– Wejście towarzystwa ING TFI do Grupy ING w Polsce stanowi wzmocnienie oferty produktowej dla poszczególnych segmentów oraz w sposób istotny wspiera realizację strategii również w obszarze zmiany naszego wizerunku jako grupy wspierającej klientów w inwestowaniu, a nie tylko w oszczędzaniu – podkreśla wiceprezes banku.

Ryzykowne podejście zetek do inwestycji to mit – wskazuje badanie Erste TFI. Połowa inwestujących młodych wybiera bezpieczne instrumenty, a mniej niż co trzeci gotowy jest na większe ryzyko. Z kolei osoby, które nie inwestują, przyznają, że brakuje im do tego wiedzy – zarówno o mechanizmach inwestowania, jak i o samym wejściu na rynek. Jednocześnie są chętne do nauki na ten temat, a informacji szukają przede wszystkim w mediach społecznościowych.

– Zetki nie szukają hazardu ani szybkiego zarobku na kryptowalutach, jak sugerują stereotypy. Szukają ochrony przed inflacją i sposobu na zebranie wkładu własnego na pierwsze mieszkanie – mówi Marcin Groniewski, prezes Erste TFI. – Zetki dorastały w okresie wysokiej inflacji i doskonale rozumieją, że pieniądze leżące na koncie tracą wartość.

Jak podkreśla, zetki, czyli osoby między 18. a 30. rokiem życia, nie są ryzykantami, jak je postrzegają starsze pokolenia. W grupie inwestujących 28 proc. deklaruje gotowość do większego ryzyka, a połowa wybiera bezpieczne inwestycje. To wniosek z raportu Erste TFI „Pokolenia na rynku inwestycji 2.0” (dostępny na erste.pl/tfi), przygotowanego na podstawie badań z 2026 roku.

– Dzisiaj to obligacje są wśród młodych popularniejsze niż kryptowaluty. To pokolenie, które dorastało w cieniu kryzysu finansowego 2008 roku, pandemii i inflacji. Oni wiedzą, że świat jest nieprzewidywalny i zamiast grać va banque, szukają stabilności. Brawura zetek to mit – podkreśla Marcin Groniewski.

Obligacje wybiera 24 proc. badanych inwestorów z pokolenia Z, a kryptowaluty – 14 proc. Z kolei 13 proc. wskazało na instrumenty dobrowolnego odkładania na emeryturę, czyli IKE i IKZE. Zetki wiedzą, że przyszłe emerytury mogą być niskie, ale ta świadomość nie przekłada się jeszcze na działanie. Jest to dla nich zbyt odległa perspektywa, by uwzględniali ją w swoich decyzjach finansowych.

– Motywacje generacji Z do inwestowania są bardzo konkretne i pragmatyczne – wskazuje prezes Erste TFI.

Gen Z – podobnie jak milenialsi – postrzegają finanse szeroko. Są dla nich narzędziem zarówno do budowania bezpieczeństwa finansowego, jak i spełniania marzeń. Starsze pokolenia koncentrują się zwykle na jednym priorytecie, którym jest bezpieczeństwo.

Zetki wyróżniają się też największym odsetkiem osób dokonujących dodatkowych wpłat regularnie. Inwestorzy z tego pokolenia budują kapitał długoterminowo. Interesują się finansami, a inwestowanie traktują jako normalną strategię i element myślenia o przyszłości. Młodych cechują ciekawość, chęć nauki i rosnąca pewność siebie.

– Rozumieją, że inwestować można niewielkie środki, stąd pierwsza inwestycja często nie przekracza 500 zł – wskazuje Marcin Groniewski.

Zetki rzadziej niż starsze pokolenia twierdzą, że barierą w rozpoczęciu inwestowania są zbyt małe środki na inwestycje (29 proc. vs. 37 proc.). Poważniejszym problemem, ich zdaniem, jest brak wystarczającej wiedzy. Młodzi nieinwestujący przyznają, że często nie wiedzą, jaki powinien być pierwszy krok. Zwykle mają niskie oszczędności, poniżej 10 tys. zł. Jeśli odkładają, to na jakiś krótkoterminowy cel, np. wakacje. Osoby te postrzegają inwestowanie jako coś, co nie jest dla nich, bo kojarzy im się z ryzykiem i stresem.

Z drugiej strony młodzi nieinwestujący na tle innych pokoleń są grupą najchętniejszą do rozpoczęcia inwestowania w najbliższym czasie – wskazało tak 39 proc. badanych. Przyznają, że skłoniłyby ich do tego dodatkowe zachęty. Najbardziej podobałaby im się gwarancja zainwestowanych środków i jasna instrukcja, co robić krok po kroku. Nieinwestujące zetki charakteryzują się największą otwartością na naukę inwestowania.

– To pokolenie, które nie boi się przyznać, że czegoś nie wie, i aktywnie szuka informacji. Kluczowa różnica: uczą się z YouTube’a, Instagrama i TikToka, nie z podręczników. Około 60 proc. nowych inwestorów czerpie wiedzę z social mediów – wyjaśnia prezes Erste TFI.

Co więcej, 30 proc. zetek-inwestorów podejmuje decyzję inwestycyjną pod wpływem mediów społecznościowych. Dla ogółu populacji odsetek wynosi 23 proc. To oznacza, że młodzi decydują o wejściu na rynek nie w banku czy u doradcy, ale często na którejś z popularnych platform.

Jak wskazują eksperci Erste TFI, czyni ich to grupą najbardziej narażoną na ataki typu phishing czy fałszywe strony tradingowe podszywające się pod znane marki. W ich przypadku wyższe jest ryzyko trafienia nie tylko na scam inwestycyjny, ale też na niezweryfikowane rady influencerów. Z drugiej strony młodzi częściej niż inne pokolenia zasięgają rady znajomych i rodziny przed podjęciem decyzji o pierwszej inwestycji. 19 proc. jako źródło wiedzy o inwestowaniu wskazuje na narzędzia sztucznej inteligencji.

Postępująca cyfryzacja kolei sprawia, że równie istotna co rozwój systemów staje się budowa ich cyberodporności. Ten aspekt jest uwzględniany już na etapie projektowania nowych inwestycji kolejowych. Kolejnym wyzwaniem jest dostosowywanie planowanych inwestycji do potrzeb mobilności wojskowej w sytuacjach kryzysowych.

– Głównym wyzwaniem z obszaru cyberbezpieczeństwa w branży kolejowej jest rozproszenie geograficzne infrastruktury cyfrowej, którą zarządza PKP Polskie Linie Kolejowe. Jest to również coraz większa integracja systemów informacyjnych IT z technologiami operacyjnymi OT. Mówię o systemach automatyki przemysłowej i sterowania, czyli coś, co wpływa na bezpieczeństwo ruchu i pasażerów – mówi agencji Newseria Grzegorz Kuta, dyrektor Biura Cyberbezpieczeństwa w PKP Polskich Liniach Kolejowych.

Jak wynika ze „Sprawozdania Pełnomocnika Rządu do Spraw Cyberbezpieczeństwa za 2025 rok”, cyfryzacja procesów państwowych i gospodarczych, w połączeniu z kluczową pozycją geopolityczną Polski, w tym trwającą wojną w Ukrainie i działaniami hybrydowymi obcych służb, sprawiły, że krajowa infrastruktura krytyczna znajdowała się pod stałą presją zaawansowanych cyberataków.

Dane Agencji Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA) z 2025 roku wskazują, że sektor transportowy był drugim najczęściej atakowanym przez hakerów w Unii Europejskiej (odpowiadał za 7,5 proc. cyberataków). Na szczycie zestawienia znalazła się administracja publiczna (38,2 proc.), a na trzeciej pozycji infrastruktura i usługi cyfrowe (4,8 proc.).

– Kolej się cyfryzuje, więc siłą rzeczy ryzyka i wyzwania związane z zapewnieniem cyberodporności są dużo większe niż jeszcze kilka lat temu – podkreśla Grzegorz Kuta.

Dodaje, że w PKP Polskich Liniach Kolejowych wraz ze zmianą wymogów z zakresu cyberbezpieczeństwa wprowadzono obowiązek uwzględniania tego obszaru już na etapie dokumentacji przedprojektowej i projektowej planowanych inwestycji, np. budowy nowych linii kolejowych. Dotyczy to wszystkich inwestycji, gdzie pojawia się komponent cyfrowy.

– Na etapie dokumentacji projektowej chodzi o to, żeby była przeprowadzona analiza ryzyka, co jest związane z tym, że dany element może podlegać zakłóceniom cybernetycznym, i żeby był wprowadzony plan postępowania z ryzykiem, czyli środek mitygujący go, żeby już na etapie budowy, a później eksploatacji można było ten element monitorować i zapobiegać potencjalnym cyberatakom i zagrożeniem z tym związanym – wyjaśnia dyrektor Biura Cyberbezpieczeństwa w PKP PLK.

– Projektujemy linie kolejowe i jesteśmy na etapie przygotowania dokumentacji projektowej, więc zapewnienie cyberbezpieczeństwa dla tej infrastruktury jest dla nas elementem kluczowym. Zaprojektowanie całej infrastruktury urządzeń kluczowych i urządzeń sieciowych w taki sposób, żeby potem, w drugim kroku móc zapewnić im odpowiednią cyberodporność, to moment, kiedy projektanci się na tym bardzo koncentrują – mówi Włodzimierz Sosnowski, wiceprezes WASKO, prezes FONON.

Jak podkreśla, rynek wykonawców stale podnosi swoje kompetencje w zakresie budowania cyberzabezpieczeń.

– Wyzwaniem jest to, że problemy w tym obszarze zmieniają się z dnia na dzień, a proces projektowy jest długoterminowy, w związku z czym bardzo trudno jest dzisiaj na etapie projektowym nadążać za zmianami, które wynikają z wyzwań dotyczących cyberbezpieczeństwa – podkreśla Włodzimierz Sosnowski.

W budowę cyberodporności infrastruktury zaangażowanych jest wiele stron. W 2023 roku Polskie Koleje Państwowe zawarły porozumienie z Ministerstwem Cyfryzacji oraz spółkami PKP PLK i PKP Informatyka, którego celem jest współpraca spółek kolejowych z administracją państwową w zakresie zwiększenia poziomu bezpieczeństwa polskiej cyberprzestrzeni. Dzięki nawiązanej współpracy jej uczestnicy mogą konsultować proponowane lub przyjęte przez sygnatariuszy rozwiązania techniczne i technologiczne, wykorzystywane w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa danych, systemów teleinformatycznych oraz informacji w obszarze cyfrowym. 

Powstaje także sektorowy zespół reagowania na incydenty cyberbezpieczeństwa – CSIRT Infrastruktura, czyli wyspecjalizowana jednostka, która ma wzmocnić ochronę przed cyberatakami i skrócić czas reakcji na incydenty cyfrowe w obszarze transportu i zaopatrzenia w wodę.

Kwestia cyberodporności nabiera dodatkowego znaczenia w kontekście rozwoju infrastruktury dual-use, która opiera się na przygotowaniu infrastruktury cywilnej do wykorzystania do celów obronnych i na potrzeby wojska w sytuacjach kryzysowych.

– Dostosowanie infrastruktury cywilnej do zadań obronnych jest trudne ze względu na to, że zarówno infrastruktura cywilna, jak i obronna rządzą się innymi wymaganiami. Muszą służyć trochę innym celom, więc nie jest to trywialna sytuacja – mówi wiceprezes WASKO, prezes FONON.

– Sfera militarna, przepisy wojskowe i natowskie mają swoje wymagania, które czasami mają klauzule niejawności, więc chcąc na etapie projektowania uwzględnić potrzeby sił zbrojnych, czy to w zakresie infrastruktury technicznej, odporności przewozów, transportów wojskowych na budowanej infrastrukturze, musielibyśmy na tym etapie je otrzymać, aby uwzględnić je w procesie eksploatacji – wskazuje dyrektor Biura Cyberbezpieczeństwa w PKP PLK.

W poniedziałek 15 czerwca zaprezentowano nowy plan dla polskiej kolei na kolejne dekady, czyli założenia Zintegrowanej Sieci Kolejowej, w których uwzględniono wątek obronności państwa i przystosowania kolei do potrzeb mobilności wojskowej. Jak poinformowało Ministerstwo Infrastruktury, magistrale tworzące układ ZSK zaplanowano jako infrastrukturę podwójnego zastosowania. W dokumencie wskazano, że kluczowe znaczenie mają tu takie elementy jak: zapewnienie parametrów umożliwiających przejazd transportów wojskowych, tworzenie alternatywnych tras objazdowych, pozwalających utrzymać ruch nawet w przypadku uszkodzenia jednej z linii, zapewnienie infrastruktury umożliwiającej szybki załadunek i przeładunek sprzętu wojskowego i zaopatrzenia czy odporność infrastruktury na akty sabotażu oraz możliwość jej szybkiej naprawy. Dzięki uwzględnieniu tych kwestii ZSK ma zwiększyć mobilność wojskową, wzmocnić odporność państwa na zagrożenia i podnieść poziom bezpieczeństwa.

Administracja skarbowa coraz rzadziej sięga po tradycyjne kontrole, a coraz częściej weryfikuje rozliczenia przedsiębiorców na podstawie danych z Jednolitego Pliku Kontrolnego i Krajowego Systemu e-Faktur. Jak wynika z raportu MDDP i Konfederacji Lewiatan, w 2025 roku fiskus przeprowadził blisko 2,3 mln czynności sprawdzających, czyli średnio otwierano 19 nowych procedur na minutę. Dzięki nim wykrył niemal 11 mld zł zaległości podatkowych, o ponad 25 proc. więcej niż rok wcześniej.

– Widzimy zmianę charakteru relacji między fiskusem a podatnikami. Inny jest sposób weryfikacji rozliczeń podatników. O ile w latach ubiegłych w znacznie większym stopniu ta weryfikacja następowała przez standardowe kontrole celno-skarbowe, o tyle ostatnio przyjmuje bardzo uproszczoną, przyjazną formę czynności sprawdzającej – mówi agencji Newseria Tomasz Michalik, partner, doradca podatkowy z Kancelarii MDDP.

Dane z drugiej edycji raportu „Przedsiębiorcy pod lupą fiskusa”, przygotowanego przez MDDP i Konfederację Lewiatan, pokazują, że w latach 2021–2025 przeprowadzono ponad 12,4 mln tzw. czynności sprawdzających, z czego 10,6 mln dotyczyło VAT, PIT, CIT i akcyzy. Pozwoliły one wykryć 38,8 mld zł zaległości podatkowych, z czego ponad 37 mld zł dotyczyło VAT, PIT, CIT i akcyzy. Według autorów raportu czynności sprawdzające przynoszą budżetowi większe efekty niż kontrole podatkowe i celno-skarbowe łącznie.

Od 2022 roku liczba czynności sprawdzających realizowanych każdego roku systematycznie wzrasta. Tylko w ubiegłym roku przeprowadzono ich niemal 2,3 mln – o 10 proc. więcej niż rok wcześniej i o 23 proc. więcej niż w 2022 roku. Wyjątkiem był 2021 rok, kiedy liczba czynności sprawdzających wynosiła ponad 2,4 mln.

– Czynność sprawdzająca to procedura, w której organy podatkowe sprawdzają pewne rozliczenia podatników, ewentualnie zadają pytania doprecyzowujące, czy to rozliczenie jest prawidłowe. Generalnie albo dają zalecenia, czyli protokół z czynności sprawdzających, na bazie którego firma koryguje zeznanie, albo jeśli stwierdzą, że nie ma nieprawidłowości, to takie czynności niczym się nie kończą – tłumaczy Przemysław Pruszyński, dyrektor Departamentu Podatkowego w Konfederacji Lewiatan.

Czynności sprawdzające są prostsze i mniej sformalizowane niż klasyczne kontrole, pozwalają na szybką i masową weryfikację wybranych obszarów rozliczeń, nie są też obciążone ograniczeniami proceduralnymi wynikającymi z przepisów. Duże znaczenie ma również coraz szerszy dostęp organów do danych oraz narzędzi analitycznych, które umożliwiają weryfikację rozliczeń „zza biurka”, często bez konieczności wcześniejszego kontaktu z podatnikiem.

– Administracja skarbowa wie więcej o podatnikach. Podatnicy przesyłają coraz więcej informacji, począwszy od plików JPK_VAT po tegoroczną nowość, jaką jest Krajowy System e-Faktur. Administracja widzi praktycznie pełne rozliczenia podatników, zatem też nie musi prowadzić kontroli na miejscu u podatnika, tylko zdalnie kontroluje poprawność rozliczeń firmy – wyjaśnia Przemysław Pruszyński.

W 2021 roku przeciętna wartość ustaleń przypadająca na jedną czynność sprawdzającą wynosiła 1705 zł, podczas gdy w 2025 roku było to już 4681 zł, przy podobnej liczbie procedur. Może to wskazywać, że organy podatkowe coraz skuteczniej typują podmioty do weryfikacji oraz lepiej wykorzystują dostępne narzędzia analityczne.

– Fiskus w dużo większym niż dotychczas stopniu potrafi wykorzystywać informacje, które dotychczas był w stanie zebrać przez Jednolity Plik Kontrolny czy inne sposoby, i najwyraźniej jest w stanie w sprawny sposób analizować źródła pozyskania tych danych. W związku z tym czynności weryfikujące są nastawione na konkretnych podatników, na konkretne działania i sfery, do których fiskus jest już przygotowany. Dzięki temu te działania są efektywne, sprawne i skuteczne – podkreśla doradca podatkowy z Kancelarii MDDP.

Bardziej sformalizowane narzędzia, takie jak JPK, KSeF, DAC7 czy STIR, sprawiają, że przedsiębiorcy funkcjonują dziś w stanie ciągłego monitoringu 24/7. Organy podatkowe, kontaktując się z danym podmiotem, często posiadają większość potrzebnych im informacji.

– Może to spowodować niemal permanentną inwigilację podatników, bo prawie wszystkie informacje będą dostępne w czasie albo rzeczywistym, albo niemal rzeczywistym dla organów podatkowych. Jesteśmy w przededniu dużej zmiany, jeżeli chodzi o możliwości kontrolne i prawdopodobnie sposób prowadzenia kontroli – przekonuje Tomasz Michalik.

Z badania przeprowadzonego na potrzeby raportu wynika, że 91,3 proc. respondentów miało w ciągu ostatnich pięciu lat styczność z czynnościami sprawdzającymi. Przedsiębiorcy generalnie pozytywnie oceniają tę formę kontaktu z fiskusem. Dobrze lub bardzo dobrze oceniło ją 47,1 proc. badanych, a źle lub bardzo źle – 15,4 proc.

– Czynność sprawdzająca jest łatwa, prosta i przyjemna w relacjach między obydwiema stronami, jednak nie gwarantuje tych samych praw podatnikom, a przez to potrafi być niestety nadużywana – ocenia doradca podatkowy z Kancelarii MDDP.

Przedsiębiorcy badani na potrzeby raportu oczekują większej przewidywalności tej procedury. Za formalnym informowaniem o ich zakończeniu opowiedziało się 89,5 proc. badanych, 87,5 proc. chciałoby otrzymywać dokument z wynikiem i ustaleniami, a 85,5 proc. wskazuje na potrzebę określenia maksymalnego czasu trwania takich działań. Odpowiedzi przedsiębiorców, jak podkreślają autorzy raportu, należy odczytywać jako wyraz oczekiwania elementarnego standardu informacyjnego, a nie postulat nadmiernej formalizacji. Bez informacji, że sprawa została zakończona i z jakim rezultatem czynności sprawdzające pozostają procedurą nieprzejrzystą dla podatnika. Równie istotny jest drugi obszar – czas trwania czynności i ich powtarzalność. Wyniki ankiety pokazują, że przedsiębiorcy nie kwestionują elastyczności procedury, bieżących kontaktów mailowych i telefonicznych z urzędnikami, lecz nie mogą one trwać w nieskończoność.

Jednocześnie ważne dla podatników jest zachowanie właściwych granic tej procedury. Nie chcą, aby czynności sprawdzające upodobniły się do pełnych kontroli podatkowych. Z raportu wynika, że 61,5 proc. ankietowanych sprzeciwia się rozszerzeniu uprawnień dowodowych organów podatkowych, a 72,1 proc. nie popiera możliwości przesłuchiwania świadków i stron czy przeprowadzania oględzin w ramach tej procedury.

– Generalnie system podatkowy jest coraz bardziej skomplikowany, mamy coraz więcej wątków, interpretacji i sporów podatników z administracją skarbową, których rozstrzygnięcia są bardzo różne. Funkcjonowanie przedsiębiorców z tego powodu jest coraz bardziej wymagające – ocenia ekspert Konfederacji Lewiatan.

Podstawowym oczekiwaniem przedsiębiorców jest ograniczenie liczby zmian w prawie podatkowym. Jeżeli już są one wprowadzane, biznes oczekuje dłuższego vacatio legis, które pozwoli się przygotować do nowych obowiązków.

W rankingu International Tax Competitiveness Index 2025, przygotowywanym przez amerykański think tank Tax Foundation, Polska znalazła się w dolnej części zestawienia. Nasz kraj zajął 35. miejsce wśród 38 państw OECD, podczas gdy rok wcześniej był na 31. pozycji. Oznacza to, że pod względem konkurencyjności systemu podatkowego Polska wypada słabiej niż większość rozwiniętych gospodarek.

– Ciągłe zmiany są najtrudniejsze dla przedsiębiorców, ponieważ to wymaga permanentnego wdrażania, przygotowywania, ponoszenia kosztów i wypełniania obowiązków podatkowych. Potem okazuje się, że kiedy przedsiębiorca wszystko to zrobił i już miałby płacić na danych zasadach, w kolejnym roku pojawia się następna zmiana i kolejna – mówi Przemysław Pruszyński.

O relacjach na linii przedsiębiorcy–fiskus eksperci rozmawiali podczas Kongresu Rady Podatkowej Konfederacji Lewiatan, który odbył się 16 czerwca w Warszawie.

Niedobór kierowców jest obecnie jednym z największych problemów rynku TSL (transport, spedycja, logistyka). Stopa nieobsadzonych miejsc pracy w tym sektorze jest o 44 proc. wyższa niż średnia dla całej polskiej gospodarki. Zawód kierowcy się starzeje, a młodzi ludzie coraz rzadziej chcą wiązać z nim swoją przyszłość ze względu na m.in. wysokie koszty osobiste. Firmy mogą ich zachęcić m.in. poprzez nowe technologie i szkolenia.

Raport Volvo 4Poland „Trendbook. Przyszłość transportu ciężkiego w Polsce 2026/2027” pokazuje, że sektor TSL funkcjonuje w warunkach gęstej sieci regulacji, a zakres ich wdrażania stale rośnie. Pakiet Mobilności zwiększył koszty pracy. Presję kosztową zwiększają także: rosnące opłaty drogowe, obowiązkowa wymiana tachografów oraz planowane objęcie transportu systemem ETS2. 66 proc. badanych w Polsce firm ocenia, że wpływ otoczenia regulacyjnego hamuje lub ogranicza rozwój sektora.

– Firmy ostrożnie planują zatrudnienie przede wszystkim ze względu na sytuację makroekonomiczną. Jest to najważniejszy czynnik, wpływający również na to, że pracownicy boją się utraty pracy. Sytuacja globalna związana z konfliktem zbrojnym, który bardzo mocno wpływa na branżę transportową, nasila te emocje – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Adrian Wilisz, dyrektor operacyjny w Omega Transport. – Koszty zatrudnienia w branży TSL od momentu wprowadzenia Pakietu Mobilności bardzo mocno na nią oddziałują. Każdorazowa zmiana przeciętnego wynagrodzenia powoduje ogromny skok kosztów z perspektywy dużych przedsiębiorstw.

Raport wskazuje, że w 2024 roku w Unii Europejskiej pozostawało nieobsadzonych ponad 426 tys. stanowisk kierowców samochodów ciężarowych, a liczba ta ma się niemal podwoić do 2028 roku.

– Niedobór kierowców na rynku TSL jest ogromny. Spowodowany jest w większości brakiem napływu młodych osób do tego zawodu, jak również brakiem kształcenia w zawodzie kierowca zawodowy – mówi Adrian Wilisz.

Jak wynika z badań przeprowadzonych w ramach raportu Volvo 4Poland, 94 proc. firm transportowych deklaruje, że w ciągu ostatnich 12 miesięcy często (34 proc.) lub bardzo często, praktycznie przez cały czas (60 proc.) odczuwała problem niedoboru pracowników. Tylko 6 proc. spotykało się z tymi trudnościami sporadycznie.

Część przedsiębiorców wskazuje, że średnia wieku kierowców to już 50+. Podkreślają także, że wyczerpują się dotychczasowe kanały pozyskiwania nowych pracowników. Ukraińscy kierowcy są dziś mniej dostępni niż przed wojną, a rekrutację pracowników z Azji, Afryki i Ameryki Łacińskiej utrudniają bariery językowe, formalne i kulturowe. Sytuacja kadrowa w transporcie ciężkim już dawno przestała być chwilowym problemem rekrutacyjnym. Ma on charakter długoterminowy i wynika jednocześnie z demografii, zmian społecznych oraz transformacji oczekiwań wobec pracy.

Raport wskazuje, że dla młodych osób problemem są koszty prywatne związane z zawodem kierowcy, czyli niedogodności w postaci długich nieobecności w domu czy niekomfortowych warunków pracy. Branża zaczyna więc konkurować o pracowników nie tylko wynagrodzeniem. Pieniądze pozostają ważnym warunkiem rekrutacji i retencji (60 proc.), ale rośnie świadomość, że utrzymanie kierowców wymaga dziś szerszego pakietu: inwestycji w komfort pracy (49 proc.), elastyczne grafiki pracy (43 proc.), benefity pozapłacowe (26 proc.) czy szkolenia i rozwój. Ten ostatni czynnik związany jest z transformacją sektora, który mocno inwestuje w zaawansowane systemy wspomagające jazdę, telematykę czy adaptacyjne tempomaty.

– W związku z tym, że cała branża się zmienia, z typowo transportowej, produktowej na wysoko wyspecjalizowaną i technologiczną, najbardziej będziemy poszukiwać specjalistów o wysokich kompetencjach. Zaczynając od techników, którzy będą musieli mieć zupełnie inne spektrum kompetencji związanych z nowymi technologiami, zupełnie nową wiedzę, żeby móc dostarczać klientom produkty związane z elektromobilnością i nowymi napędami. Takich techników już zatrudniamy, ale potrzebujemy ich więcej – uważa Katarzyna Skorupka-Podziewska, dyrektor People & Culture w Volvo Trucks Polska.

Jeden z przedstawicieli firm ankietowanych w badaniu Volvo 4Poland szacuje, że samo prowadzenie to obecnie około 70 proc. pracy kierowcy. Resztę stanowią dokumenty elektroniczne, obsługa narzędzi, przesyłanie danych, komunikacja ze spedytorem. Klasyczna wiedza mechaniczna ustępuje więc zdolnościom cyfrowym i organizacyjnym.

Eksperci w Trendbooku wskazują, że dotychczasowy model szkolenia kierowców w Polsce nie buduje atrakcyjnej i nowoczesnej ścieżki wejścia do zawodu. Nie nadąża również za technologiczną transformacją branży. Dlatego firmy podejmują próby zmiany sytuacji. W Skandynawii czy Niemczech szkoły zawodowe współpracują bezpośrednio z producentami i firmami transportowymi, a uczniowie już na etapie nauki mają kontakt z nowoczesnymi pojazdami, symulatorami jazdy i cyfrowymi systemami zarządzania flotą.

– Mamy wdrożone programy, gdzie pozyskujemy nowych przyszłych pracowników, zaczynając od szkół. Mamy wybrane szkoły partnerskie, do których wchodzimy z naszymi programami i w których uczniowie mogą już w trakcie edukacji uczyć się nowych technologii. Zmieniamy też wizerunek typowego mechanika, co powoduje, że jest coraz więcej chętnych młodych ludzi, żeby wchodzić w branżę mechaniczną, bo jest ona coraz bardziej związana z nowymi technologiami – wymienia Katarzyna Skorupka-Podziewska. – Drugi poziom to rozwój naszych pracowników. Bardzo mocno stawiamy nie tylko na pozyskiwanie, ale też na utrzymywanie naszej kadry poprzez dostarczanie nowej wiedzy i szkoleń opartych na nowych technologiach.

Jak podkreślają przedstawiciele Volvo Trucks, takie działania są odpowiedzią na stojący w miejscu – mimo ogromnego skoku technologicznego – wizerunek zawodów kierowcy czy mechanika samochodowego w Polsce. Młodzi rzadziej widzą dziś transport ciężki jako rozwojową, ciekawą branżę czy opcję stabilnej kariery zawodowej. Wśród najczęściej wskazywanych w badaniu czynników, które mogą przyciągnąć młodych do zawodu kierowcy transportu ciężkiego, znajdują się m.in. dobre wynagrodzenie, nowoczesny sprzęt, kontakt z technologią, bezpieczne wejście do zawodu, stabilność zatrudnienia, bardziej przewidywalna organizacja pracy czy też ograniczenie uciążliwości związanych z długą nieobecnością w domu.

– Nawet jeśli firma ma wyśmienite produkty i technologię, ale nie ma zaangażowanych pracowników, to nie jest w stanie konkurować na tym rynku. My w to bardzo mocno wierzymy. Od momentu, kiedy pracownik wchodzi do naszej firmy, chcemy mu dostarczyć autentyczne doświadczenie. Łamiemy silosy, dostarczamy nowe technologie, w szkoleniu na wejściu pracownicy już testują z wykorzystaniem VR – podkreśla dyrektorka People & Culture w Volvo Trucks Polska.

O największych wyzwaniach kadrowych i przyszłości branży TSL w Polsce dyskutowano podczas targów rozwiązań transportowych 4Poland, które odbyły się 11 czerwca 2026 roku na Torze Wyścigowym Jastrząb niedaleko Radomia.

Restauratorzy w Polsce od kilku lat funkcjonują w warunkach wyjątkowo dużej niepewności związanej zarówno z niestabilną sytuacją geopolityczną, jak i rosnącymi kosztami i presją rynkową wynikającą z dużej konkurencji. Polacy jednak wciąż chętnie korzystają z usług lokali gastronomicznych. Popyt na nie utrzymuje się na stosunkowo stabilnym poziomie. Co więcej, goście restauracji są spragnieni nowych miejsc i lubią je odwiedzać.

– Prowadzenie restauracji zawsze było trudne. To jest jednak biznes oparty na człowieku, kontakcie ludzkim i serwisie. Ważną rzeczą jest utrzymanie albo wyszkolenie takiej grupy ludzi, którzy są w stanie odpowiednio dbać o gościa. Zmienność rynku w Polsce od czasu pandemii jest dosyć duża. Szereg rzeczy, które się dzieją, mocno wpływa na to, jak wygląda koniunktura w restauracji – mówi agencji Newseria Adam Mularuk, partner i franczyzobiorca w L’Osterii.

Jak wynika z badania i raportu rynkowego „MADE FOR Restaurant 2025/2026”, przygotowanego we współpracy z instytutem badawczym ARC Rynek i Opinia, 40 proc. ankietowanych regularnie jada poza domem. 34 proc. gości restauracji spożywa posiłki w lokalach gastronomicznych kilka razy w miesiącu, 6 proc. robi to kilka razy w tygodniu, a 48 proc. kilka razy w roku. Badanie przeprowadzone pod koniec 2025 roku wskazało, że połowa badanych jadała poza domem tak często jak rok wcześniej: 23 proc. robiło to częściej, a 21 proc. rzadziej. Wśród osób, które ograniczyły korzystanie z lokali gastronomicznych, 52 proc. tłumaczyło to ograniczaniem wydatków.

– W momencie kiedy czujemy się zagrożeni albo niepewnie, to oszczędzamy na przyjemnościach, ponieważ musimy zadbać o inne rzeczy. W związku z tym dynamika zmian jest dosyć duża. Nie zmienia to faktu, że wszyscy musimy jeść. Ekonomia staje się ważnym elementem i ci, którzy umieją konkurować na takim zmiennym rynku, są w stanie zapewnić dobrą ofertę, cenę i serwis, mogą automatycznie wpłynąć na to, na ile będą popularni wśród swoich gości – uważa Adam Mularuk.

Co istotne, Polacy są spragnieni nowych miejsc. 54 proc. ankietowanych w badaniu „MADE FOR Restaurant” wskazało, że brakuje im w ich okolicy nowych restauracji lub lokali gastronomicznych. Najbardziej przyciągają ich atrakcyjne ceny (46 proc.), smaczne jedzenie (45 proc.), chęć zobaczenia i poznania nowego miejsca, ciekawość oferty oraz przyjemna atmosfera (po 29 proc.). 61 proc. gości lubi, jeśli w restauracjach oprócz posiłku odbywają się wydarzenia rozrywkowe, gastronomiczne lub pokazy kulinarne. 46 proc. docenia atrakcyjne formy serwowania dań, np. krojenie tatara przy stoliku, filetowanie ryby, widowiskowe podanie deseru.

W badaniu zapytano gości, którzy chodzą do restauracji rzadziej, co może ich przekonać do wyjścia do lokalu. 64 proc. wskazało ważną okazję do świętowania, 46 proc. atrakcyjną promocję lub ofertę specjalną, 34 proc. bardzo dobrą rekomendację od rodziny lub znajomych, a 31 proc. atrakcyjne menu sezonowe lub ograniczoną czasowo ofertę dań.

– Trudno mi powiedzieć, czy gości jest mniej. Mamy trzy lata doświadczenia i widzimy, że gości przybywa. Może to być efekt nowej marki na rynku czy budowania świadomości. Biorąc pod uwagę dane „MADE FOR Restaurant”, wygląda jednak na to, że w tej chwili gości nie ubywa, ale przybywa. Oczywiście to jest zależne od segmentu cenowego i branży. Natomiast ci, którzy są bardziej atrakcyjni, walczą o gości i oczywiście ich zdobywają – podkreśla partner i franczyzobiorca w L’Osterii.

Marka L’Osteria to koncept sieciowy, który jest dostępny w 11 krajach. Pod tym szyldem działa już ponad 240 restauracji. Pierwsza restauracja L’Osteria została otwarta w Niemczech, w Norymberdze w 1999 roku. Sieć działa m.in. w Austrii, Szwajcarii, Holandii, Wielkiej Brytanii, Francji, Czechach, Luksemburgu czy też w Polsce, gdzie jest rozwijana od trzech lat.

– Otwieramy trzecią restaurację w Warszawie, z myślą o budowaniu sieci w całym kraju. Idea L’Osterii jest związana z kuchnią włoską, z pełną obsługą kelnerską. Jest to podstawowa oferta, opierająca się na pizzy, paście, sałatkach i słodyczach – mówi Adam Mularuk. – Wśród zamówień wygrywają klasyki, czyli pizza margherita, carbonara, spaghetti àl ragù. Dla nas ważną rzeczą jest serwowanie bardzo dobrej jakości produktów. Dbamy o surowce, mamy mąkę z Włoch, mieloną specjalnie dla nas, olej, pomidory hodowane przez włoskiego farmera, specjalnie importowane. Mamy własną palarnię kawy i dbamy o to, żeby jej włoski charakter był odczuwalny. Robiąc małe rzeczy, chcemy przybliżyć naturalność włoskości w naszej codzienności, w przystępnej cenie, do tego oferując nietuzinkowe wnętrza wysokiej jakości.

Jak podkreśla, plany obejmują jeszcze kilka otwarć w Warszawie, ale też w innych miastach, m.in. we Wrocławiu, Poznaniu, Gdańsku, Krakowie i Katowicach. Trwają poszukiwania odpowiednich lokali, choć ze względu na specyficzne kryteria nie jest to proste.

– Polacy bezwzględnie kochają włoską kuchnię, jest numerem dwa w ich wyborze, kiedy wychodzą zjeść na miasto. Tak jak każda inna ma ona swoje różne odsłony: od lokalnych włoskich restauracji po te w bardzo turystycznych miejscach – podkreśla partner w L’Osterii. – My chcemy być siecią, która jest dostępna dla każdego, w związku z tym potrzebujemy, żeby lokale były duże, odpowiednio zaaranżowane, z otwartą kuchnią.

Z badania „PAYBACK Opinion Poll”, zrealizowanego dla Nowości Gastronomicznych i Horecanet.pl, wynika, że największą popularnością wśród Polaków jedzących w lokalach gastronomicznych cieszy się kuchnia polska (61 proc.). Na drugim miejscu znajduje się włoska (58 proc.), a na trzecim azjatycka (33 proc.).

Wydatki na ochronę zdrowia w Polsce niemal się potroiły w ciągu dekady – z 107,6 mld zł w 2014 roku do 293,6 mld zł w 2024 roku, ale pacjenci wciąż zmagają się z długimi kolejkami i ograniczoną dostępnością świadczeń. Raport SGH Think Tank dla ochrony zdrowia „Nowa architektura finansowania ochrony zdrowia” wskazuje, że bez wzmocnienia profilaktyki i zmiany modelu finansowania dalszy wzrost nakładów nie przełoży się na poprawę efektów zdrowotnych ani ograniczenie chorób cywilizacyjnych.

Z opublikowanego w marcu br. raportu wynika, że całkowite wydatki na zdrowie w Polsce w 2024 roku stanowiły 8,1 proc. PKB. Poziom ten, pomimo wzrostu nominalnych nakładów, nadal pozostaje poniżej średniej w Unii Europejskiej i plasuje nasz kraj na jednym z końcowych miejsc unijnego zestawienia.

– Większość zasobów sektora skoncentrowana jest na medycynie naprawczej, czyli na chorobie, a sama definicja systemu ochrony zdrowia mówi, że głównym priorytetem powinno być zapobieganie chorobom, aby one nie obciążały zarówno obywatela w realizacji jego zadań, ambicji i celów, jak i systemu państwa poprzez zabezpieczenie zasobów, które będą musiały być zużyte do walki z chorobą – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria dr Małgorzata Gałązka-Sobotka, dziekan Centrum Kształcenia Podyplomowego i dyrektor Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego, współautorka raportu.

Jak wynika z analizy przytoczonej w raporcie SGH Think Tank dla ochrony zdrowia, w 2022 roku w Polsce 88 tys. osób zmarło z przyczyn, którym można było zapobiec dzięki skutecznej profilaktyce, a kolejne 51 tys. z powodu chorób możliwych do uniknięcia przy odpowiedniej interwencji medycznej. Umieralność ta była wyższa niż średnia w krajach UE o 45 proc.

W raporcie wskazano, że działania zapobiegawcze są słabo finansowane i przegrywają z wydatkami na leczenie szpitalne i wysokospecjalistyczne. W dodatku ich efekty są odroczone w czasie i trudniejsze do bezpośredniego zmierzenia. Dotyczy to zarówno profilaktyki wtórnej, czyli badań przesiewowych, jak i pierwotnej, o której często zapominamy, a która obejmuje działania zapobiegające powstawaniu chorób, związane m.in. ze stylem życia, dietą czy warunkami środowiskowymi. Zdaniem ekspertki profilaktyka pierwotna musi znaleźć swoje właściwe miejsce w polityce państwa.

– Wymaga ona zbudowania zupełnie innego środowiska życia, w którym to, co otacza nas dookoła od pierwszych dni życia, będzie sprzyjało temu, że będziemy mogli żyć długo i w zdrowiu. Wymaga to bardzo wielu działań, tak naprawdę każdy resort ma coś do zrobienia, aby tworzyć prozdrowotne środowisko życia dla obywateli – ocenia dr Małgorzata Gałązka-Sobotka.

Eksperci w raporcie podkreślają, że warunkiem skuteczności nowego podejścia jest podniesienie profilaktyki na poziom koordynacji rządowej. Natomiast zaangażowanie w tę politykę różnych ministerstw powodowałoby, że i jej finansowanie mogłoby pochodzić z ich budżetów.

– Dzisiaj powinniśmy spojrzeć na te elementy polityk państwa, które muszą podlec modyfikacji, aby Polak nie był stymulowany przez działania różnych branż, które skłaniają go do wyborów zagrażających zdrowiu. Przykładem jest chociażby szeroko rozumiana powszechna reklama wysokoprzetworzonej żywności i szeroki dostęp do takich produktów, niczym nieograniczony dla dzieci i młodzieży. W profilaktyce często mówimy o bardzo prostych interwencjach. Jedną z takich interwencji, która istotnie ogranicza rozwój otyłości wśród dzieci i młodzieży, jest powszechny szeroki dostęp do pitnej wody w każdej placówce edukacyjnej czy w każdym miejscu publicznym – wymienia dziekan Centrum Kształcenia Podyplomowego.

Jak podkreśla, to jedno z działań, które nie wymaga gigantycznych inwestycji, a które przysłuży się profilaktyce.

– Przykładem takiej interwencji jest zmiana podejścia do popularyzacji i promocji aktywności fizycznej. Ruch spontaniczny powinien być stałym elementem edukacji społeczeństwa – tłumaczy ekspertka. – Innym bardzo prostym przykładem jest wybieranie chodzenia po schodach zamiast wsiadania do windy, wiele możemy zrobić dla naszego zdrowia tu i teraz, nie czekając na regulacje systemowe. Jednak bez regulacji systemowych zbudowanie polityki państwa i środowiska życia sprzyjającego zdrowiu na pewno nie będzie możliwe.

Autorzy raportu proponują m.in. wyodrębnienie stabilnego strumienia środków na profilaktykę, powiązanego z długofalowymi celami zdrowotnymi oraz mierzalnymi efektami. Wśród rekomendacji pojawiają się także instrumenty fiskalne, takie jak podatki od produktów szkodliwych dla zdrowia, oraz mechanizmy zachęcające do wykonywania badań profilaktycznych.

– Podatki od grzechu mają zwiększać świadomość konsumenta na temat tego, co wkłada do koszyka. Nie ma wątpliwości, że dzisiaj zdrowa żywność jest istotnie droższa od żywności wysokoprzetworzonej, której wpływ na zdrowie jest bardzo negatywny. Poprzez instrumenty fiskalne państwo może zmienić relacje i zdemokratyzować dostępność do tej żywności, która jest pożądana w naszej codziennej diecie – ocenia dr Małgorzata Gałązka-Sobotka.

Od 1 stycznia 2021 roku w Polsce obowiązuje tzw. opłata cukrowa (zwana również podatkiem cukrowym). Raport Instytutu Sobieskiego „Cukier – nałóg Polaków” przywołuje dane Centrum Monitorowania Rynku, z których wynika, że wprowadzenie tej opłaty przyczyniło się do istotnego wzrostu cen słodkich napojów bezalkoholowych – w przypadku napojów gazowanych o około 36 proc., a wód smakowych o blisko 22 proc. Popyt na te produkty spadł początkowo o około 20 proc., ale potem konsumenci przyzwyczaili się do wyższych cen lub zmienili preferencje. Rzeczywiste wpływy z podatku cukrowego są znacząco niższe, niż przewidywano. Przeciętny Polak spożywa rocznie blisko 45 kg cukru, czyli ok. 125 g dziennie.

– Towarzyszyło nam absolutne przekonanie, że to jest dobry kierunek i mówiliśmy sobie wtedy wprost, że pieniądze z podatku cukrowego powinny być przeznaczone na profilaktykę, w tym na edukację konsumencką, aby kompensować negatywne następstwa nieprawidłowych nawyków żywieniowych Polaków. Niestety tak się nie stało, środki z opłaty cukrowej trafiły do ogólnego budżetu Narodowego Funduszu Zdrowia i niestety nie realizują tych celów – mówi ekspertka.

Raport Warsaw Enterprise Institute na temat opłaty cukrowej „Troska o zdrowie czy skok na kasę” przypomina, że w Polsce 96,5 proc. przychodów z opłaty trafia do ogólnego budżetu. W dużej mierze nie finansują więc edukacji, profilaktyki oraz leczenia chorób wynikających z niewłaściwych wyborów żywieniowych, w tym otyłości i nadwagi, tylko trafiają na ogólne potrzeby NFZ.

– Od wdrożenia opłaty cukrowej minęło już kilka lat, a nadal działania w obszarze profilaktyki i leczenia otyłości są dalekie od tego, czego potrzebuje polskie społeczeństwo – podkreśla dr Małgorzata Gałązka-Sobotka.

Z danych przytaczanych w raporcie SGH wynika, że nadwagę ma ponad 53 proc. Polaków, a otyłość dotyczy blisko 25 proc. populacji, przy czym problem coraz częściej występuje u dzieci. Na cukrzycę choruje ok. 5,6 proc. społeczeństwa.

W Polsce kontrowersyjne pozostaje ustawodawstwo w zakresie podatku VAT na wodę i napoje. Obecnie woda butelkowana objęta jest podstawową stawką wynoszącą 23 proc., podobnie jak napoje gazowane czy alkohol. Z kolei napoje z dodatkiem co najmniej 20 proc. soku korzystają z preferencyjnej stawki 5 proc.

– Jestem zwolenniczką wzrostu nakładów zarówno na profilaktykę, jak i na leczenie, pod warunkiem że zmieniamy zasady alokacji tych środków i sposób organizacji systemu ochrony zdrowia. Bez zreformowania samego systemu profilaktyki pierwotnej, profilaktyki wtórnej oraz ścieżki pacjenta w procesie diagnozy i leczenia kolejne wzrosty finansowania mogą niestety prowadzić do tego, że za dużo więcej pieniędzy uzyskamy dokładnie tę samą niesatysfakcjonującą Polaków opiekę zdrowotną – mówi współautorka raportu.

Przedstawiciele instytucji Unii Europejskiej pracują nad alternatywnymi źródłami finansowania długoterminowego budżetu UE po 2028 roku. Mają one pomóc sfinansować spłatę zadłużenia zaciągniętego na programy pomocowe po pandemii COVID-19. Wśród rozważanych pomysłów znalazły się m.in. opłata związana z importem wysokoemisyjnych produktów czy podatek od dużych korporacji. Zdaniem europosła Janusza Lewandowskiego z Koalicji Obywatelskiej państwa członkowskie nie są chętne do wprowadzania nowych obciążeń, tym bardziej że same borykają się z wysokim zadłużeniem.

– Unia jest zadłużona. To był tzw. dług pandemiczny, który miał pomóc odmrozić gospodarkę, ale to oznacza od 2028 roku spłatę co najmniej 25 mld euro. To są raty kapitałowe, a nie tylko odsetki – mówi agencji Newseria Janusz Lewandowski, poseł do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej, były komisarz UE ds. budżetu i programowania finansowego.

Unia Europejska w 2020 roku wprowadziła NextGenerationEU, czyli tymczasowy instrument odbudowy gospodarczej, który został stworzony, aby pomóc państwom członkowskim naprawić straty finansowe i społeczne wywołane przez pandemię COVID-19. Aby go sfinansować, Komisja Europejska zaciąga pożyczki na rynkach kapitałowych, na warunkach korzystniejszych od tych, które mogłaby uzyskać większość państw członkowskich samodzielnie. Następnie Komisja dokonuje redystrybucji tych kwot. Centralnym elementem NextGenerationEU jest Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) – oferujący dotacje i pożyczki wspierające reformy i inwestycje w państwach członkowskich UE na podstawie ich krajowych planów odbudowy.

Na podstawie wniosków państw członkowskich o finansowanie w ramach RRF oraz potrzeb finansowych innych programów UE spodziewa się zebrać do końca 2026 roku do 637 mld euro (z maksymalnej puli programu 806,9 mld euro, ustalonej w 2021 roku). Spłata zadłużenia zaciągniętego na finansowanie programu NextGenerationEU rozpocznie się w 2028 roku i będzie realizowana w długim okresie, do 2058 roku. Część pożyczkowa zostanie spłacona przez państwa członkowskie, które z nich skorzystały, a dotacje – z budżetu Unii.

– Jeżeli nie będzie nowych źródeł zasilania, to wtedy spłata będzie kosztem istniejących programów – mówi Janusz Lewandowski.

Komisja Europejska w propozycji nowego długoterminowego budżetu UE na lata 2028–2034 zaproponowała pięć nowych zasobów własnych. Wśród nich znalazły się wpływy z unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji CO₂ (ETS). KE proponowała, by 30 proc. dochodów uzyskanych z istniejącego ETS 1 trafiało do budżetu Unii zamiast do państw członkowskich. Oczekuje, że będzie to generować średnio ok. 9,6 mld euro rocznie.

W grę wchodzą również zasoby własne oparte na podatku akcyzowym od wyrobów tytoniowych, które mają przynosić średnio ok. 11,2 mld euro rocznie. Około 15 mld euro mają z kolei generować zasoby z niezebranych e-odpadów, a te bazujące na mechanizmie dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂ (CBAM) – 1,4 mld euro rocznie.

– Generalnie nie ma zachwytu co do nowych źródeł zasilających budżet europejski. Najbardziej prawdopodobny wydaje się podatek węglowy, który ma zapobiec ucieczce wysokoemisyjnych branż poza Unię Europejską. On jest jednak najmniej wydajny ze wszystkich zaproponowanych i przynosi ok. 1,5 mld euro. Najbardziej niepopularny jest podatek od dużych korporacji, które mają obroty powyżej 100 mln euro, dlatego że to jest jednak nowy podatek – podkreśla europoseł.

Chodzi o propozycję zasobów własnych opartych na wkładzie przedsiębiorstw (CORE). Podmioty prowadzące działalność i sprzedające towary lub usługi na rynku UE o obrocie netto powyżej 100 mln euro na rok miałyby wnosić roczną płatność ryczałtową, która – według wyliczeń KE – powinna przynieść ok. 6,8 mld euro rocznie.

Podczas majowej sesji plenarnej odbyła się dyskusja na temat alternatywnych źródeł finansowania długoterminowego budżetu Unii Europejskiej. W swoim stanowisku, przyjętym w kwietniu, Parlament Europejski poparł plan Komisji dotyczący wprowadzenia nowych źródeł finansowania, aby zmniejszyć zależność budżetu Unii od składek państw członkowskich. Zaznaczono w nim, że jeśli propozycje Komisji zostaną odrzucone przez kraje członkowskie, należy rozważyć m.in. wprowadzenie podatku od usług cyfrowych, od gier hazardowych online, rozszerzenie mechanizmu dostosowywania cen na granicach z tytułu emisji dwutlenku węgla (CBAM) oraz podatku od zysków kapitałowych z kryptowalut.

– Dołożyliśmy kilka propozycji do tego, co przedłożył komisarz Piotr Serafin. Wiem jednak, jaka jest historia batalii o nowe zasoby. Nie mamy wielkich sukcesów. Jedyny nowy zasób to jest nieutylizowany plastik od 2021 roku, który daje ok. 9 mld euro rocznie. Poza tym raczej, łącznie z moimi propozycjami, nic z tego nie wyszło. Daleka jest droga od propozycji parlamentarnych, które są dosyć popularne, i Komisji Europejskiej do ratyfikacji w parlamentach narodowych – ocenia Janusz Lewandowski. – Na szczęście komisarzowi Serafinowi udało się usunąć z tych potencjalnych źródeł to, co byłoby zupełnie nieakceptowalne dla Polski, czyli tzw. ETS2, mechanizm dotyczący budynków i transportu.

Jak podkreśla, negocjacje w tej sprawie będą bardzo trudne.

– Przeciętny poziom zadłużenia w Unii Europejskiej to jest 80 proc., w strefie euro – 87 proc., więc raczej będzie dominowała tendencja do zaciskania pasa i czyszczenia finansów publicznych. Nie będzie wielu chętnych, by dorzucić jeszcze nowe obciążenia, takie jak ten od korporacji międzynarodowych czy śmieci elektronicznych, nową akcyzę tytoniowową czy ETS – uważa europarlamentarzysta.

Jak wynika z najnowszych danych Eurostatu, na koniec czwartego kwartału 2025 roku relacja długu brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB w Unii Europejskiej wyniosła średnio 81,7 proc. (15,37 bln euro). W porównaniu do analogicznego okresu 2024 roku oznacza to wzrost o 1 pkt proc. (14,55 bln euro).

Polska branża transportowa pozostaje jedną z najmocniejszych w Europie, ale jej przewaga konkurencyjna jest w coraz większym stopniu wystawiana na próbę. Przewoźnicy mierzą się ze spowolnieniem rynku, rosnącymi kosztami, niepewnością geopolityczną, brakiem kierowców i coraz bardziej złożonym otoczeniem regulacyjnym. Jednocześnie transformacja energetyczna i cyfrowa może się stać dla sektora szansą, pod warunkiem że będzie wsparta stabilnymi przepisami, dostępem do finansowania, rozwojem infrastruktury i sprawniejszą administracją.

Skalę znaczenia polskich przewoźników potwierdzają dane Eurostatu. W 2024 roku transport drogowy w Unii Europejskiej wykonał łącznie 1869 mld tkm pracy przewozowej, a Polska – z wynikiem 368 mld tkm – pozostała największym rynkiem w Unii, odpowiadając za prawie 20 proc. całego wolumenu. Jednocześnie dane krajowe pokazują pogorszenie koniunktury. Według GUS w 2024 roku wszystkimi rodzajami transportu przewieziono w Polsce 2138,5 mln t ładunków, o 3,9 proc. mniej niż rok wcześniej, a sam transport samochodowy odnotował spadek przewozów o 4,2 proc.

– Polska stała się dominującą siłą w transporcie drogowym, nie tylko w regionie Europy Środkowej i Wschodniej. Polskie firmy transportowe i ich ciężarówki są bardzo widoczne w całej Europie – mówi agencji informacyjnej Newseria Robert Grozdanovski, wiceprezes Volvo Trucks na Europę Środkowo-Wschodnią i Wschodnią.

Jak podkreśla, jedną z przewag polskiego rynku pozostaje dostępność kierowców. Polska korzysta zarówno z relatywnie dużej populacji, jak i z napływu pracowników z krajów sąsiednich, którzy chcą pracować w tym sektorze. W dłuższej perspektywie branża będzie jednak musiała zadbać o dopływ nowych kadr.

– Nawet jeśli obecnie mamy całkiem niezłą kadrę kierowców, musimy zadbać o to, by zawód ten przyciągał młodsze pokolenie. System edukacji i ośrodki rozwoju kompetencji muszą podjąć wysiłki, aby zapewnić nam odpowiednią kadrę w przyszłości, kiedy wielu obecnych kierowców przejdzie na emeryturę – wskazuje Robert Grozdanovski.

Problem kadrowy jest jednym z czynników, które mogą ograniczać konkurencyjność polskich przewoźników na rynku europejskim. Z danych GITD wynika, że na koniec 2025 roku ważne były 43 924 licencje wspólnotowe na międzynarodowy przewóz rzeczy oraz 301 320 wypisów dla pojazdów powyżej 3,5 t. Rok wcześniej było to odpowiednio 45 054 licencji i 304 120 wypisów. Spadła również liczba wydawanych świadectw kierowców dla obywateli państw spoza UE.

– Na horyzoncie bardzo mocno doskwiera nam brak kierowców. Cały proces legalizacji obcokrajowców do pracy w branży transportowej to jedna wielka tragedia. Przeciąganie tej sytuacji spowoduje, że coraz mocniej będziemy tracić na kabotażowym rynku europejskim przez brak konkurencyjności – ocenia Jan Załubski, prezes Zet Transport. – W branży słyszymy o mocnym spowolnieniu, wręcz o najpoważniejszym kryzysie od dwóch dekad. Faktycznie widzimy dużo upadłości, spowolnienie rynku i załamanie łańcuchów eksportowych, ale sytuacja przedsiębiorstw jest zróżnicowana.

Branża wskazuje, że obecne spowolnienie szczególnie mocno uderza w mniejsze firmy, które przez lata były fundamentem polskiego transportu drogowego. Widać to także w danych dotyczących postępowań restrukturyzacyjnych. Według raportu MGBI w 2024 roku restrukturyzację rozpoczęło 635 przedsiębiorstw transportowych, z czego 534 stanowiły firmy zajmujące się drogowym przewozem towarów.

Jak podkreśla Jan Załubski, część większych i lepiej zorganizowanych przedsiębiorstw nadal inwestuje, ale obecne warunki wymagają zupełnie nowego modelu zarządzania. Przewoźnicy muszą znacznie dokładniej analizować rentowność zleceń, klientów, tras i pojazdów, a do tego coraz częściej potrzebują zaawansowanych narzędzi cyfrowych.

– Bardzo zaawansowane metody informatyczne i AI są konieczne do wdrożenia w naszej branży. Mam na myśli analizę danych w czasie rzeczywistym i dashboardy AI, które pozwolą analizować rentowność praktycznie online: na kilometr, na ciężarówkę, na klienta – mówi prezes Zet Transport. – Odpowiedzią jest zmiana modelu zarządzania pojazdem i szukanie maksymalnej optymalizacji w każdym obszarze.

Na decyzje inwestycyjne firm z sektora TSL silnie wpływa obecne otoczenie makroekonomiczne i geopolityczne. Konflikty zbrojne, niestabilność rynków paliw i surowców oraz niepewność gospodarcza powodują, że część przedsiębiorstw ogranicza wydatki do inwestycji odtworzeniowych. Potwierdzają to także dane GUS: w 2024 roku przychody ze sprzedaży usług w jednostkach transportu wzrosły o 3,5 proc., do 489 mld zł, ale koszty własne sprzedanych usług zwiększyły się znacznie szybciej – o 10,2 proc., do 453,2 mld zł.

– Konflikty i niepewność, zarówno związane z wojną za naszą granicą, jak i sytuacją na Bliskim Wschodzie, wpływają na powstrzymywanie się od inwestycji w dalszej perspektywie. Floty przede wszystkim wymieniają tabor, czyli jest to działanie odtwórcze, a nie wzmacnianie floty – wskazuje Adrian Wilisz, dyrektor operacyjny OMEGA Transport.

Jego zdaniem największym ryzykiem strategicznym w najbliższych latach pozostaną niepewność geopolityczna oraz sytuacja paliwowa. Wahania cen paliw i surowców powiązanych z ropą naftową wpływają nie tylko na koszty przewozów, ale też na funkcjonowanie całych łańcuchów dostaw.

Mimo trudnego otoczenia transformacja energetyczna i ekologiczna może być dla polskiego sektora szansą na dalsze budowanie przewagi konkurencyjnej.

– Ważne jest maksymalne wykorzystanie środków, które można pozyskać, i ustawienie ścieżki dotyczącej całego cyklu transformacji, począwszy od infrastruktury drogowej czy zakupu środków transportu – wskazuje Adrian Wilisz.

Tematy związane z przyszłością sektora – dekarbonizacją, elektryfikacją, cyfryzacją, finansowaniem, bezpieczeństwem i zarządzaniem flotą – były jednymi z głównych osi siódmej edycji Targów Rozwiązań Transportowych 4Poland – Przyszłość Transportu, które odbyły się 11 czerwca 2026 roku. Wydarzenie pokazuje, że transformacja branży nie ogranicza się dziś do wymiany pojazdów. To cały ekosystem obejmujący energię, infrastrukturę, dane, finansowanie, ubezpieczenia, serwis i kadry.

Producenci ciężarówek deklarują gotowość technologiczną do dekarbonizacji, ale zwracają uwagę, że sam dostęp do nisko- i zeroemisyjnych pojazdów nie wystarczy, jeżeli równolegle nie powstanie odpowiednia infrastruktura i system zachęt dla przewoźników. Przedstawiciele branży podkreślają jednak, że regulacje powinny wyznaczać ramy rozwoju, a nie nadmiernie obciążać przedsiębiorców. Transport jest sektorem silnie regulowanym, a częste zmiany przepisów utrudniają firmom planowanie inwestycji i utrzymanie konkurencyjności.

– Jesteśmy gotowi, nasze produkty są gotowe już od kilku lat, ale brakuje odpowiedniego ekosystemu i politycznego impetu. Potrzeba więcej działań ze strony ustawodawców i polityków, aby ustanowić przepisy kierujące nas w stronę bardziej zrównoważonego transportu – ocenia Robert Grozdanovski. – Prowadzenie firmy transportowej dzisiaj naprawdę nie jest łatwe. To ogromna liczba przepisów, a mniejszym firmom trudno jest zachować zgodność ze wszystkimi wymogami. Ogólnie w Unii Europejskiej regulujemy zbyt wiele. Powinniśmy wyznaczać granice, ale jednocześnie dać branży więcej swobody w zakresie rozwoju i ustalania standardów.

Na przeregulowanie zwracają uwagę także sami przewoźnicy. Ich zdaniem część krajowych i unijnych przepisów, w tym regulacje wdrażane pod wpływem Pakietu Mobilności, zwiększyła koszty prowadzenia działalności i osłabiła konkurencyjność polskich firm wobec przedsiębiorstw z innych państw.

– To, co zostało zaimplementowane do przepisów krajowych pod wpływem Pakietu Mobilności, jest dla nas kontrproduktywne. Wysokie koszty utrzymania kierowcy powodują, że dużo firm poszukuje przeniesienia działalności np. do Rumunii. Dobrze byłoby, aby branża i politycy znaleźli wspólne zrozumienie tego problemu – mówi Jan Załubski. – Rynek europejski to nasze wielkie dobrodziejstwo. Prawie 500 mln konsumentów i otwarte granice pozwoliły polskiej branży transportowej się rozwinąć. Natomiast różnego rodzaju regulacje w poszczególnych krajach trochę zamykają ten rynek i zakłócają swobodny, konkurencyjny przepływ usług.

Zdaniem ekspertów najbliższe lata zdecydują o tym, czy Polska utrzyma dominującą pozycję w europejskim transporcie drogowym. Kluczowe będą stabilne przepisy, szybsze procedury administracyjne, dostęp do kierowców, rozwój infrastruktury, finansowanie transformacji oraz cyfryzacja firm. Bez tych elementów przewaga budowana przez polskich przewoźników przez ostatnie dwie dekady może stopniowo słabnąć, szczególnie wśród mniejszych przedsiębiorstw.

Rosnące inwestycje w odnawialne źródła energii to jeden z najważniejszych elementów globalnej odpowiedzi na kryzys klimatyczny. Naukowcy zwracają jednak uwagę, że równie istotne staje się wzmacnianie naturalnych systemów – lasów, mokradeł, rzek i oceanów, które pomagają pochłaniać dwutlenek węgla, regulują obieg wody i zwiększają odporność społeczeństw na skutki kryzysu klimatycznego. Bez ochrony ekosystemów osiągnięcie celów klimatycznych może się okazać niemożliwe.

– Antropogeniczna zmiana klimatu następuje bardzo szybko i zdecydowanie szybciej, niż kiedyś szacowaliśmy. Średnia temperatura globalna w stosunku do średniej temperatury ery przedprzemysłowej w 2024 roku była powyżej 1,5 st. C. To zatrważający sygnał, który wysyła nam planeta. Naukowcy apelowali od dawna, żebyśmy zrobili wszystko, aby zatrzymać wzrost średniej temperatury poniżej 1,5 st. C, a my już ten próg przekroczyliśmy – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Maria Andrzejewska, dyrektor generalna UNEP/GRID-Warszawa. – Dlatego tegoroczny Światowy Dzień Środowiska odbywa się pod hasłem HASHNowForClimate. Oznacza to takie zawołanie: bierzmy się do roboty, nie bądźmy bierni, działajmy.

Zgodnie z porozumieniem paryskim z 2015 roku kraje zobowiązały się do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych, by zatrzymać globalne ocieplenie na poziomie poniżej 1,5 st. C. Jak jednak podaje Program Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP), pomijając drobne spadki, od lat 50. XIX wieku emisje stale rosną i w 2024 roku osiągnęły rekordowy poziom prawie 58 mld t.

Ostatnie 11 lat było najcieplejszymi w historii pomiarów. Mimo rozwoju odnawialnych źródeł energii i kolejnych deklaracji państw świat wciąż nie zbliża się do celu ograniczenia wzrostu temperatury do 1,5 st. C. Według UNEP zwłoka oznacza konieczność podejmowania w przyszłości znacznie bardziej kosztownych i radykalnych działań.

– Działania na rzecz klimatu przyspieszają w niektórych częściach naszej planety, a w niektórych są stopowane. Europa mówi o transformacji klimatycznej, również w Chinach następuje ogromna zmiana i widzimy, jak szybko rośnie zastosowanie zielonych technologii i produkcja zielonej energii. Z drugiej strony Stany Zjednoczone blokują swoje działania i wręcz negują informacje przekazywane przez naukowców – wskazuje Maria Andrzejewska. – Decyzją administracji prezydenta Trumpa może nie tyle likwiduje się, ile w znacznym stopniu ogranicza system pomiarów i badań oceanicznych, który jest niezbędny do tego, żebyśmy w ogóle wiedzieli, w jaki sposób planeta się zmienia.

Jak wynika z raportu „Renewable Capacity Statistics 2026” Międzynarodowej Agencji Energii Odnawialnej (IRENA), w 2025 roku na świecie przybyło rekordowe 692 GW mocy w odnawialnych źródłach energii, co oznacza wzrost o 15,5 proc. rok do roku. Największe tempo rozwoju utrzymuje się w Azji, która odpowiadała za 74,2 proc. wszystkich nowych mocy OZE. Raport podaje, że w 2025 roku region ten zwiększył swoje moce o 21,6 proc. Wysokie tempo wzrostu odnotowano również w Afryce (15,9 proc.) i na Bliskim Wschodzie (28,9 proc.). W Europie dynamika r/r wyniosła 9 proc., a w Ameryce Północnej – 7,4 proc. Łącznie odnawialne źródła energii odpowiadają już za 49,4 proc. globalnej mocy wytwórczej energii elektrycznej.

– Inwestycje, które wspierają transformację klimatyczną, mają swój koszt, ale są też innego rodzaju inwestycje, o których mówimy w ramach Światowego Dnia Środowiska. To inwestycje w przyrodę, czyli odtwarzanie, utrzymywanie i ochronę środowiska, które jest naturalnym pochłaniaczem dwutlenku węgla. Najbardziej blokuje nas niewystarczająca wiedza na temat wagi ekosystemów przyrodniczych, ale z drugiej strony też brak myślenia w perspektywie wielu lat – tłumaczy dyrektor generalna UNEP/GRID-Warszawa.

UNEP podaje, że jeśli kraje utrzymają obecną ścieżkę, Ziemia może się ocieplić o 2,5–4,6 st. C do końca tego stulecia. Jeśli jednak dotrzymają swoich zobowiązań klimatycznych, ten zakres zmniejszy się do przedziału 2,1–2,9 st. C. Jak wskazują prognozy tej organizacji, przekroczenie granicy 2 st. C oznacza prawdopodobieństwo, że prawie wszystkie ciepłowodne koralowce wyginą, niszcząc rafy podtrzymujące ekosystemy przybrzeżne. Jeśli temperatury wzrosną o 3 st. C, pokrywy lodowe Grenlandii i Antarktydy Zachodniej najprawdopodobniej się załamią, co spowoduje wzrost poziomu mórz i zalanie linii brzegowych. Przy ociepleniu o 4 st. C lasy deszczowe Amazonii mogą się przekształcić w sawannę, uwalniając ogromne ilości zmagazynowanego węgla, co jeszcze bardziej pogłębi kryzys klimatyczny.

– Dotychczasowa strategia walki o klimat, jak widzimy, nie przynosi wystarczająco dobrych efektów, bo inaczej nie mielibyśmy takich zmian w środowisku. Bardzo silnie akcentujemy konieczność przyspieszenia transformacji klimatycznej, wykorzystania technologicznych rozwiązań, które sprawią, że będziemy mogli zwiększać efektywność energetyczną, czyli konsumować jak najmniej energii, oraz aby ta energia była zielona, a nie oparta na paliwach kopalnych – przekonuje Maria Andrzejewska. – Powinniśmy też zawsze zastanowić się nad tym, czy to, co kupujemy, jest nam potrzebne, bo nadprodukcja dóbr konsumpcyjnych też bardzo negatywnie wpływa na planetę i pogłębia antropogeniczną zmianę klimatu.

UNEP podkreśla, że transformacja energetyczna i ochrona przyrody powinny iść w parze. Naturalne ekosystemy nie tylko pochłaniają dwutlenek węgla, ale także pomagają ograniczać skutki susz, powodzi i innych ekstremalnych zjawisk pogodowych. Dlatego degradacja ekosystemów osłabia ich zdolność do magazynowania węgla, zatrzymywania wody i łagodzenia skutków zmian klimatu. Według IPBES, Międzyrządowej Platformy Naukowo-Politycznej ds. Różnorodności Biologicznej i Usług Ekosystemowych, nawet milion gatunków roślin i zwierząt jest zagrożonych wyginięciem, a tempo utraty bioróżnorodności jest bezprecedensowe w historii ludzkości.

– Najczęściej myślimy o tym, co będzie jutro, za tydzień czy za rok. Tymczasem w przypadku ekosystemów przyrodniczych musimy patrzeć w perspektywie wielu dziesięcioleci. Odtworzenie części z nich, choćby lasów, wymaga bardzo dużo czasu, a część gatunków utraconych w wyniku presji człowieka nie wróci już nigdy – podkreśla dyrektor generalna UNEP/GRID-Warszawa.

Mimo rosnącej wiedzy o prawidłowych nawykach żywieniowych ok. 30 proc. dzieci z miast i 40 proc. dzieci z terenów wiejskich nie je śniadania w domu – wynika z raportu HASHzacznijodlekkiej2025 opracowanego przez firmę Nestlé Polska we współpracy z Polskim Związkiem Lekkiej Atletyki oraz Akademią Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Zabierane do szkoły drugie śniadania częściej są traktowane jako przekąska niż pełnowartościowy posiłek. Dominują w nich kanapki i owoce, za to rzadko trafiają do nich warzywa. Badanie pokazuje, że wybory żywieniowe są powiązane również z poziomem aktywności sportowej.

– Problemem w komponowaniu śniadaniówki nie jest brak chęci, tylko często brak czasu, rutyna i pośpiech. Rodzice często zgłaszają, że dzieci wracają z niezjedzonym śniadaniem do domu, dlatego warto zaplanować kilka ulubionych zestawów, które dziecko zje i które będą dobrze skomponowane, żeby wymiennie wkładać je do śniadaniówki – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Joanna Łukasiak-Chełstowska, ekspertka ds. żywienia w Nestlé Polska.

Z badania „Wybory żywieniowe dzieci i młodzieży – co na nie wpływa?” przeprowadzonego w ramach programu „Lekkoatletyka dla każdego!” realizowanego przez Polski Związek Lekkiej Atletyki przy wsparciu Nestlé Polska wynika, że 58 proc. dzieci z terenów wiejskich i 70 proc. dzieci z ośrodków miejskich je śniadanie przed wyjściem do szkoły. Oznacza to, że niemal 40 proc. uczniów ze wsi oraz co trzecie dziecko z miasta nie ma takiego zwyczaju.

Najczęściej zabieranym do szkoły drugim śniadaniem są kanapki lub kanapki z owocem. Tylko co 10. nastolatek uzupełnia skład śniadaniówki o warzywa. W 2/3 przypadków drugie śniadanie przygotowują rodzice, co piąte dziecko robi to samodzielnie.

– Rodzice często traktują śniadaniówkę jako przekąskę, co jest błędem. Tak naprawdę śniadaniówka powinna być osobnym posiłkiem i spełniać funkcję drugiego śniadania – przypomina Joanna Łukasiak-Chełstowska.

Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, aby dieta nastolatków była zróżnicowana, oparta na warzywach, owocach, produktach pełnoziarnistych i źródłach białka, przy jednoczesnym ograniczeniu cukru, soli i żywności wysoko przetworzonej. WHO podkreśla także znaczenie regularnych posiłków, w tym codziennego spożywania śniadania, które sprzyja lepszej koncentracji, kontroli apetytu i ogólnie lepszym wzorcom żywieniowym.

– Prawidłowo zbilansowane śniadanie powinno zawierać przede wszystkim węglowodany, czyli źródło energii, najlepiej z produktów pełnoziarnistych: pieczywa, płatków, różnego rodzaju makaronów, ryżu czy kasz. Drugą częścią powinno być białko, na przykład w formie nabiału, jaj, roślin strączkowych czy mięsa, jako źródło składnika budulcowego, który wspiera regenerację, co ważne zwłaszcza u młodych sportowców. Kolejny element to warzywa i owoce, a więc źródło witamin i błonnika. Na koniec woda lub inny niesłodzony napój jako podstawa nawodnienia – mówi ekspertka ds. żywienia w Nestlé Polska.

Z raportu HASHzacznijodlekkiej2025 wynika, że zdecydowana większość dzieci zabiera do szkoły coś do picia, choć odsetek ten spada wraz z wiekiem – z ok. 90 proc. wśród młodszych uczniów do ok. 80 proc. wśród starszych. Najczęściej wybieranym napojem jest woda, po którą sięga około dwóch trzecich badanych. Wraz z wiekiem zmieniają się też inne elementy sposobu żywienia dzieci. Spada odsetek uczniów, którzy jedzą codziennie obiady w szkole – z 58 proc. wśród 10–11-latków do 42 proc. wśród 12–13-latków. Starsi uczniowie częściej też pomijają śniadania, samodzielnie decydują o wyborze produktów i sięgają po mniej wartościowe przekąski.

Wybory żywieniowe dzieci są też powiązane z ich aktywnością fizyczną. Dzieci bardziej aktywne zwykle jedzą śniadanie w domu. Częściej też zabierają drugie śniadanie do szkoły i wybierają wodę zamiast słodzonych napojów.

– Śniadanie jest bardzo ważne dla każdego sportowca, ale przede wszystkim dla każdego człowieka, bo daje energię do funkcjonowania. Dzieci najpierw idą do szkoły, a dopiero później na trening, więc muszą mieć siłę na cały dzień. Podczas porannych treningów upewniam się, czy dzieci są po śniadaniu, bo tu od razu widać różnicę – te, które go nie zjadły, są bardziej ospałe i mają mniej energii niż te regularnie jedzące śniadania – mówi Małgorzata Hołub-Kowalik, wiceprezeska Polskiego Związku Lekkiej Atletyki.

– Dieta jest ważna w utrzymaniu równowagi organizmu. Jeżeli odżywiamy się zgodnie z zasadami, ale również zachowujemy przy tym balans, bo najważniejsze jest, żeby nie iść w żadną skrajność, wówczas czujemy się dobrze sami ze sobą i jesteśmy w stanie realizować nasze cele życiowe i sportowe – wskazuje Klaudia Kazimierska, wielokrotna mistrzyni Polski w biegach średnio- i długodystansowych, ambasadorka programu „Lekkoatletyka dla każdego!”. – Moim sprawdzonym zestawem na śniadanie jest owsianka i banan lub tost, czyli węglowodany. Po treningu uzupełniam wszystkie inne elementy – dodaje.

Eksperci zaangażowani w program „Lekkoatletyka dla każdego!” podkreślają, że inicjatywy łączące aktywność fizyczną z edukacją żywieniową częściej prowadzą do poprawy jakości diety, regularności posiłków i utrzymania zachowań wspierających zdrowie w dłuższej perspektywie niż działania skupione wyłącznie na jednym z tych elementów.

Przykładem działania zachęcającego dzieci do świadomych wyborów żywieniowych jest konkurs „Śniadanie na medal”, koordynowany przez dietetyków z Nestlé.

– Konkurs „Śniadanie na medal” uczy dzieci poprzez edukację i praktykę. Dzieci muszą samodzielnie przygotować śniadanie, w związku z czym nawyki żywieniowe i zasady prawidłowego odżywiania zostają z nimi na dłużej – tłumaczy Joanna Łukasiak-Chełstowska.

– Konkurs pokazuje młodym ludziom praktyczną stronę ich codziennych wyborów. Budowanie w nich świadomości przyniesie nam długofalowe efekty i jestem przekonana, że wpłynie pozytywnie na ich formę, ale przede wszystkim na ich zdrowie – dodaje Małgorzata Hołub-Kowalik.

Finał konkursu „Śniadanie na medal” odbył się podczas Nestlé Cup 2026 we Włocławku, czyli ogólnopolskich zawodów lekkoatletycznych dla dzieci i młodzieży, stanowiących zwieńczenie XII edycji programu „Lekkoatletyka dla każdego!”. Uczestnicy finału musieli się wykazać nie tylko pomysłem na zbilansowane śniadanie, lecz także wiedzą dotyczącą podstawowych składników odżywczych, ich roli w diecie młodego sportowca oraz wpływu prawidłowego odżywiania na zdrowie i formę sportową.

Przemysł chemiczny w Polsce i Europie mierzy się z wieloma wyzwaniami, przede wszystkim wysokimi cenami energii, przeregulowaniem czy niedostateczną ochroną wspólnotowego rynku. To powoduje, że coraz mocniej traci swoją pozycję na rzecz innych globalnych graczy, np. Chin. Przedstawiciele branży podkreślają, że w tych warunkach firmom trudno się koncentrować na długoterminowych strategiach, tylko myślą o przetrwaniu w perspektywie roku czy dwóch lat.

– Przemysł chemiczny jest w pewnym sensie w recesji. Dzisiaj zastanawiamy się nad bytem tu i teraz, jak przetrwać najbliższy kwartał, rok, dwa lata, może trzy. Rzadko kiedy firmy mówią o perspektywie rozwoju i strategii nawet na 30 lat. Jest to jeden z fundamentów funkcjonowania tak strategicznej branży – mówi agencji Newseria dr inż. Tomasz Zieliński, prezes Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego.

Jak wskazywali przedstawiciele branży podczas XIII Kongresu Polskiej Chemii, zorganizowanego przez Polską Izbę Przemysłu Chemicznego, ostatnie lata, szczególnie od momentu wybuchu wojny w Ukrainie, uwypukliły ogromny problem utraty konkurencyjności europejskiej chemii. Chiny zbudowały pozycję światowego lidera branży, osiągając już niemal 45 proc. udziału w globalnym rynku. Europejski przemysł coraz mocniej odczuwa presję importu tańszych produktów spoza Europy, głównie z regionów, gdzie energia jest znacznie tańsza, a producenci nie są obciążeni tak wysokimi kosztami regulacyjnymi i klimatycznymi. W efekcie w ostatnich latach w Europie zamknięto około 37 mln t mocy produkcyjnych w chemii (ok. 9 proc.).

– Najważniejsze wyzwania obecnie to dostępność przystępnej cenowo energii, która stanowi najważniejsze ogniwo świadczące o konkurencyjności i pozycji tej branży. Natomiast ze względu na charakter całego przemysłu chemicznego, jego wielowątkowość, wyzwań jest znacznie więcej. Musimy dołożyć do tego kwestie przeregulowania czy konieczności ochrony rynku – wymienia dr inż. Tomasz Zieliński.

Jak wynika z kwartalnego raportu PIPC, w I kwartale 2026 roku ceny energii elektrycznej w Polsce pozostawały zmienne i nadal relatywnie wysokie. Po silnym wzroście w styczniu, kiedy średnia cena osiągnęła 663,47 zł/MWh, w kolejnych miesiącach odnotowano spadek do 502,72 zł/MWh w lutym i 464,70 zł/MWh w marcu. W ciągu pierwszych trzech miesięcy roku odnotowano za to wzrost cen ropy naftowej i gazu ziemnego, co ma związek z atakiem Izraela i USA na Iran oraz blokadą dostaw surowców przez cieśninę Ormuz.

– Zależy nam na tym, żeby energia elektryczna, cieplna czy surowce energetyczne funkcjonowały w przewidywalnych warunkach cenowych, na dosyć niskim poziomie cenowym. Taniość i opłacalność przekłada się na możliwość konkurowania z krajami czy regionami pozaeuropejskimi – podkreśla prezes PIPC.

– Dla branży chemicznej wsparcie konkurencyjności oznacza przede wszystkim zapewnienie takich warunków, aby przemysł mógł funkcjonować w Europie i nie musiał się przenosić poza jej granice, mógł inwestować w modernizację i spełnić cele transformacji. Branża chemiczna jest ważną gałęzią gospodarki. Od niej zaczyna się wiele innych, takich jak branża spożywcza, rolnicza, farmacja czy też sektor obronny – wyjaśnia Aleksandra Sutryk, główna specjalistka ds. regulacji z PIPC.

Przemysł chemiczny jest czwartym co do wielkości sektorem wytwórczym w UE, w ramach którego 29 tys. przedsiębiorstw zapewnia bezpośrednio 1,2 mln miejsc pracy i pośrednio 19 mln miejsc pracy w łańcuchach dostaw. Z kwartalnego raportu PIPC wynika, że wykorzystanie mocy produkcyjnych sektora w Unii pozostaje wyraźnie obniżone. W IV kwartale 2025 roku wskaźnik wyniósł 74 proc., a więc był o 7,3 pkt proc. niższy od średniej długoterminowej wynoszącej 81,3 proc. Dane wskazują na utrzymującą się słabszą koniunkturę i brak wyraźnych sygnałów trwałego odbicia w europejskim przemyśle chemicznym.

– W świecie przepompowanym wyzwaniami geopolitycznymi ochrona rynku, zwłaszcza wspólnotowego, zaczyna odgrywać jedną z najważniejszych ról, aby konkurencyjność tej branży mogła być trwale odbudowana. Jednym z kluczowych elementów dla rozwoju branży, żeby zostać w Europie, jest zapewnienie jej przewidywalnych warunków funkcjonowania i możliwości inwestowania na przyszłość – wyjaśnia dr inż. Tomasz Zieliński. – Również budowanie istoty łańcucha bezpieczeństwa i odporności pod kątem dostępu do surowców, zapewnienia krytycznych i strategicznych produktów, które będą chronione także regulacyjnie, powinno zabezpieczyć tę branżę, zachęcić ją, żeby tu zostać i tu inwestować.

Osłabienie pozycji europejskiej branży może skutkować wyłączaniem kolejnych instalacji produkcji chemikaliów, co z kolei będzie prowadzić do wzrostu zależności od importowanych produktów i utraty autonomii UE. Przedstawiciele branży podkreślają, że dla ochrony rynku duże znaczenie mają kwestie regulacyjne, obciążające takie aspekty jak koszty produkcji, opłacalność inwestycji, stosowanie innowacji czy właśnie konkurencyjność wobec globalnych graczy. Przykładem jest system zakupu uprawnień do emisji CO₂ – EU ETS, którego wpływ na przemysł chemiczny wyraźnie się nasilił po wybuchu wojny w Ukrainie. PIPC wspólnie z organizacjami z Czech, Słowacji, Węgier i Rumunii apeluje do Komisji Europejskiej w sprawie rewizji ETS. Chcą wprowadzenia mechanizmów zapewniających długoterminową przewidywalność i stabilizację cen uprawnień do emisji, w tym pośrednie określenie docelowych przedziałów cenowych. 

– Aby ten system był opłacalny i możliwy do wdrożenia przez branżę, aby transformacja energetyczna całego przemysłu mogła się toczyć, to siłą rzeczy konkurencyjność chemii musi być zapewniona – uważa prezes Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego.

Organizacje apelowały również m.in. o zmianę harmonogramu wycofywania bezpłatnych uprawnień do emisji, w tym korektę tempa działania współczynnika CBAM. Wskazano na konieczność utrzymania pełnego dostępu do bezpłatnych uprawnień, poszanowania obecnych standardów oraz powiązania procesu ich ograniczania z rzeczywistym tempem dekarbonizacji sektorów objętych zmianami w Unii Europejskiej.

– Regulacje same w sobie nie są problemem. Jest nim sytuacja, kiedy reguły gry przestają być jednakowe dla wszystkich. Mamy tu do czynienia z kilkoma aspektami. Po pierwsze, to kwestia tzw. goldplatingu, czyli sytuacji, w której regulacje krajowe stają się ambitniejsze niż to, czego wymagają dyrektywy unijne – wyjaśnia Szymon Domagalski, radca ds. regulacji w PIPC. – Druga kwestia to nierówności w dostępie do pomocy publicznej. Mamy teraz do czynienia z otwieraniem przez Komisję Europejską nowych możliwości pomocy dla przemysłu, związanych między innymi z mechanizmem CISAF czy dopłatami do kosztów energii. Nie wszystkie kraje mają równe możliwości pomocy swoim przedsiębiorcom, co doprowadza do tego, że mamy nierównowagi na wewnętrznym rynku. Trzecią, najbardziej widoczną i największą bolączką są kwestie związane z nadregulacją i nieproporcjonalnością regulacji.

Jako przykład podaje wprowadzenie ograniczenia dla stosowania związków per- i polifluoroalkilowych (PFAS), które dotyczy ponad 10 tys. różnych substancji. Ograniczenie to nie uwzględnia różnego poziomu ryzyka tych substancji, więc dotyka również tych, które są obarczone niskim ryzykiem środowiskowym czy zdrowotnym. To spory problem dla producentów.

– W raporcie przygotowanym dla ITRE koszty tego zakazu oszacowano na 530 mld euro w pierwszym roku i ponad 70 mld euro w każdym kolejnym. To jest prawie 3/4 budżetu Polski w jednej pojedynczej regulacji, która w największym stopniu dotknie kwestie związane z transformacją energetyczną, bezpieczeństwem i obronnością – mówi Szymon Domagalski.

Na początku 2026 roku na poziomie Unii Europejskiej uruchomiono tzw. Sojusz na rzecz Krytycznych Chemikaliów, który ma pomóc w przygotowaniu regulacji korzystnych dla unijnego sektora.

– Przy wysokich kosztach energii, surowców i dużych obciążeniach regulacyjnych przedsiębiorstwa mają ograniczone możliwości inwestowania. Dlatego ważne jest, aby jednocześnie łagodzić te koszty, ale też zapewniać mechanizmy, które pozwolą inwestować w nowe technologie dekarbonizacyjne czy recyklingu – uważa Aleksandra Sutryk.

Branża liczy, że pomoże w tym Europejski Fundusz Konkurencyjności, przewidziany w projekcie długoterminowego budżetu UE na lata 2028–2034. Będzie on dysponować budżetem ponad 234 mld euro i ma pobudzić inwestycje prywatne i publiczne. Wsparcie zostanie przeznaczone m.in. na obszar czystej transformacji i dekarbonizacji.

– Europejski Fundusz Konkurencyjności może nam zapewnić wsparcie rozwoju technologii – nie tylko na etapie badawczo-rozwojowym, ale też przy skalowaniu inwestycji. W przemyśle chemicznym często ten obszar jest najbardziej kapitałochłonny. Ważne jest, aby rozwijać technologie niskoemisyjne, wodorowe, CCS, CCU czy też np. technologie recyklingu chemicznego – wyjaśnia ekspertka PIPC. – W przypadku mechanizmów finansowania apelujemy o neutralność technologiczną. Ważny jest cel, który musimy osiągnąć, a niekoniecznie, żeby osiągać go tylko za pomocą jednej technologii. Apelujemy też, żeby dostęp do finansowania był prosty, nieobarczony biurokracją i jak najszybszy, ponieważ inwestycje muszą się dziać tu i teraz.

O wyzwaniach stojących przed polskim i europejskim przemysłem chemicznym rozmawiano podczas XIII Kongresu Polskiej Chemii, który odbył się 11–12 czerwca br. w Warszawie. W wydarzeniu brali udział przedstawiciele liderów biznesu, administracji publicznej i regulatorów, a także eksperci całego chemicznego łańcucha wartości. Organizatorem wydarzenia była Polska Izba Przemysłu Chemicznego.

Glejak, choroba do niedawna kojarzona z osobami starszymi, coraz częściej dotyka młodych dorosłych, aktywnych zawodowo. W tej grupie częściej diagnozuje się guzy o niższym stopniu złośliwości i – jak podkreślają lekarze – współczesna medycyna pozwala im dłużej zachować aktywność zawodową. Brak świadomości społecznej może utrudniać chorym codzienne funkcjonowanie w pracy i życiu społecznym. W badaniu przeprowadzonym w ramach kampanii „Widzimy się jutro” większość Polaków przyznaje, że niewiele wie na temat glejaka.

– Diagnozę glejaka słyszy co roku 1,5–1,8 tys. osób. Przede wszystkim są to osoby w wieku starszym, czyli generalnie z wiekiem zwiększa się ryzyko zachorowania. Zaczynamy jednak obserwować coraz więcej zachorowań w przypadku młodszych, aktywnych dorosłych, którzy pełnią role rodzinne, społeczne i zawodowe – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria prof. dr hab. n. med. Rafał Stec, kierownik Kliniki Onkologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Glejaki stanowią 70–80 proc. pierwotnych nowotworów złośliwych ośrodkowego układu nerwowego. Choroba może się rozwijać przez długi czas bez charakterystycznych objawów, dlatego jej rozpoznanie bywa opóźnione. Specjaliści wyróżniają zarówno nowotwory o niskim stopniu złośliwości, które rosną wolniej, jak i agresywne postacie wymagające szybkiego leczenia.

– W przypadku guzów wolno rosnących, które częściej występują u młodych dorosłych, najczęstszym objawem jest pierwszy w życiu napad padaczkowy. To jest powodem wykonania dalszej diagnostyki obrazowej i postawienia rozpoznania – mówi dr hab. n. med. Tomasz Dziedzic z Kliniki Neurochirurgii i Neurochirurgii Dziecięcej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. – U osób starszych, 60–70-letnich, u których mamy guzy szybciej rosnące, pacjenci zgłaszają się z powodu wystąpienia niedowładu kończyn, zaburzeń mowy i pamięci. Te objawy czasami mogą wystąpić w sposób nagły, więc może się zdarzyć, że pacjenci trafiają na izbę przyjęć z podejrzeniem udaru.

Rodzaj zastosowanego leczenia zależy od wielu czynników, m.in. typu nowotworu, jego lokalizacji oraz stanu pacjenta. Dlatego dokładne określenie charakteru guza ma kluczowe znaczenie dla dalszych decyzji terapeutycznych. Podstawowym badaniem wykorzystywanym w diagnostyce glejaków jest rezonans magnetyczny. W bardziej skomplikowanych przypadkach lekarze korzystają także z dodatkowych metod obrazowania, które pozwalają dokładniej określić charakter zmiany oraz zaplanować leczenie.

– W niektórych przypadkach ten obraz nie jest jednoznaczny i standardowe badanie rezonansu magnetycznego możemy poszerzyć o badanie perfuzji i spektroskopii, które dają więcej informacji na temat rodzaju guza. W przypadku guzów położonych w okolicach ważnych czynnościowo możemy zaplanować badania oceniające położenie ważnych ośrodków czynnościowych w mózgu za pomocą rezonansu czynnościowego, traktografii dróg istoty białej – tłumaczy dr hab. n. med. Tomasz Dziedzic. – Po operacji, poza oceną neuropatologiczną materiału, podstawą diagnostyki jest również badanie molekularne, badanie genetyczne, żeby ocenić odpowiednie mutacje w obrębie guza, które nas ukierunkują na odpowiednie rozpoznania.

Współczesna diagnostyka glejaków coraz silniej się opiera na badaniach molekularnych. Znaczenie mają m.in. mutacje IDH oraz inne biomarkery pozwalające lepiej dopasować terapię do konkretnego pacjenta.

Eksperci podkreślają, że leczenie wymaga współpracy wielodyscyplinarnego zespołu specjalistów i indywidualnego podejścia do każdego chorego. Najczęściej obejmuje kilka metod stosowanych łącznie. W zależności od rodzaju nowotworu i stanu pacjenta wykorzystuje się leczenie operacyjne, radioterapię oraz terapię systemową. Coraz większą rolę odgrywa również indywidualne leczenie na podstawie cech biologicznych guza.

– W zasadzie leczenie glejaka w Polsce bardzo się pokrywa z leczeniem glejaka w Stanach Zjednoczonych, jeśli chodzi o standardy postępowania, natomiast mamy niedobór pewnego leku dostępnego dla naszych pacjentów. Wierzę w to mocno, że ten lek będzie niedługo refundowany i wyrównamy możliwości leczenia – wskazuje prof. Rafał Stec. – Od niedawna mamy lek zarejestrowany na glejaki o niskim stopniu złośliwości, który może znacznie wydłużyć życie pacjentom mającym specyficzną mutację. Tak jak klucz do zamka, ten lek blokuje aktywność mutacji i dzięki temu chorzy żyją dłużej, lepiej, bez dodatkowego leczenia agresywnego, jak radio- czy chemioterapia.

Leczenie glejaka może wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjentów także długo po zakończeniu hospitalizacji. Chorzy często mierzą się z konsekwencjami neurologicznymi, które utrudniają pracę, samodzielność i życie społeczne. Jednocześnie wiele z tych problemów nie jest widocznych na pierwszy rzut oka.

– Diagnoza glejaka wywraca życie pacjenta do góry nogami, pojawiają się bardzo skomplikowane procedury medyczne, diagnostyka, a potem leczenie. Dostęp do nowoczesnych form terapeutycznych coraz bardziej pozwala tym pacjentom – do czego my jako lekarze czy psycholodzy również zachęcamy – jak najbardziej zachować swoją codzienność, pracować, jeśli tylko ich stan zdrowia na to pozwala, oraz pozostać aktywnymi społecznie – mówi Adrianna Sobol, psychoonkolog z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, prezeska Fundacji „W trosce o pacjenta”.

Jak wskazuje, pacjenci z glejakiem często mówią właśnie o potrzebie normalności, zachowaniu relacji, pracy i nawyków codziennego życia sprzed choroby. Diagnoza wpływa jednak nie tylko na zdrowie i aktywności, ale także poczucie bezpieczeństwa i przynależności.

– Tej chorobie często towarzyszą zaburzenia emocjonalne, lękowe czy depresyjne, w związku z tym profesjonalne wsparcie z zakresu psychoonkologii, pozwala pacjentowi nie tylko lepiej funkcjonować emocjonalnie, ale czasem też po prostu lepiej się leczyć – przekonuje Adrianna Sobol. – Psychoonkolog jest wsparciem nie tylko dla pacjenta, ale także dla rodziny, żeby poukładać to, nauczyć się żyć z diagnozą, nie pogubić się w tych emocjach.

Jak pokazują wyniki badania opinii publicznej, wiedza Polaków na temat glejaków pozostaje ograniczona. 77 proc. badanych ocenia, że za mało się mówi o tej chorobie, a 44 proc. słyszało jej nazwę, ale nie wie dokładnie, czym jest. Wielu respondentów nie potrafiło wskazać charakterystycznych objawów glejaka, a część błędnie zakłada, że nowotwory mózgu dotyczą wyłącznie osób starszych.

– Nasza wiedza jest dość powierzchowna, deklarujemy, że mamy bardzo dużą empatię i chcemy pomagać, ale jednocześnie nie wiemy, jak to robić, nie mamy praktycznych narzędzi do pomagania, nie wiemy, jak się komunikować, mamy bardzo dużo obaw dotyczących tego, w jaki sposób możemy rozmawiać i wspierać na co dzień osoby chore – mówi Ewa Eron z K+Research.

Badanie wskazuje, że ograniczona wiedza na temat glejaka może się przekładać na trudności w rozumieniu problemów, z jakimi chorzy mierzą się na co dzień.

– Pacjenci, którzy na co dzień borykają się z takimi objawami jak zaburzenia mowy i koncentracji, mogą mieć trudności w pracy. Badania pokazały, że praca jest miejscem, w którym osoba z diagnozą glejaka może być niezrozumiana i w jakiś sposób źle oceniana – wskazuje Ewa Eron.

Dlatego tegoroczna odsłona kampanii „Servier – Wyłącz Raka”, która odbywa się pod hasłem „Widzimy się jutro. Glejak. Choruję. Jestem…”, pokazuje życie z glejakiem z perspektywy pacjentów, którzy mimo diagnozy chcą pozostać obecni w życiu swoich rodzin, pracy i relacjach społecznych. Organizatorzy podkreślają, że celem akcji jest zwiększanie świadomości, empatii i praktycznej wiedzy o codziennym funkcjonowaniu osób chorych.

Rosnące koszty działalności, niedobór pracowników i niepewność regulacyjna to największe wyzwania sektora transportu ciężkiego. Raport Volvo 4 Poland wskazuje, że branża stoi u progu głębokiej transformacji związanej z dekarbonizacją, cyfryzacją i całym modelem operacyjnym. Coraz większe znaczenie będą mieć nie wielkość floty, lecz efektywne zarządzanie kosztami, wykorzystanie danych i zdolność szybkiego dostosowywania się do zmian rynkowych.

– Jesteśmy w przededniu największej transformacji branży transportowej. W dużej mierze jest ona wymuszona regulacjami dotyczącymi dekarbonizacji transportu. Wymogi redukcji emisji dwutlenku węgla o 45 proc. do 2030 roku są na razie utrzymane w mocy, a to oznacza, że niezależnie od tego, jak bardzo sceptyczni są niektórzy klienci do tych rozwiązań, od pewnych rzeczy nie uciekniemy – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Małgorzata Kulis, dyrektor zarządzająca Volvo Trucks Polska.

Raport przygotowany na zlecenie Volvo 4Poland „Trendbook – Przyszłość transportu ciężkiego w Polsce 2026/2027” wskazuje, że zdaniem 77 proc. badanych firm transportowych rosnące koszty działalności to czynnik, który najmocniej wpłynie na branżę w ciągu najbliższych trzech–pięciu lat. Na niedobór pracowników wskazało 63 proc. respondentów, a na regulacje klimatyczne i środowiskowe – 49 proc. Jednocześnie 66 proc. badanych ocenia, że obecne otoczenie regulacyjne hamuje lub ogranicza rozwój sektora.

– Sama transformacja nie jest dużym wyzwaniem. Ekonomia dyktuje, które rozwiązania sprzedają się lepiej, a które słabiej. W transporcie i w całym biznesie wyzwaniem są cały czas rosnące koszty i konkurencyjność. Kluczami do uzyskania przewag konkurencyjnych są innowacyjność i szukanie lepszych rozwiązań, niż posiada konkurencja – wskazuje Andrzej Kamionka, prezes KH-Kipper, producent m.in. przyczep i naczep.

Według raportu udział paliwa w kosztach działalności, historycznie wynoszący 25–30 proc., w okresach największych zawirowań może wzrastać do 40–45 proc. Dodatkowym obciążeniem są opłaty drogowe. Od końca 2023 roku wzrosły one w Niemczech o ok. 80 proc., w Austrii o 40 proc., a na Węgrzech o 50 proc. W Polsce stawki e-TOLL zwiększyły się średnio o 40–42 proc. Następne warstwy kosztów administracyjnych i inwestycyjnych wiążą się z unijnymi regulacjami – od Pakietu Mobilności, przez obowiązkową wymianę tachografów drugiej generacji, po zapowiedź ETS II.

Wyzwaniem dla sektora jest także niedobór pracowników. 94 proc. spośród badanych firm deklaruje, że w ciągu ostatniego roku często lub bardzo często odczuwało braki kadrowe, a trzy czwarte respondentów ocenia, że w perspektywie dwóch–trzech lat dostępność pracowników będzie jeszcze gorsza niż obecnie. W całej Unii Europejskiej w 2024 roku nieobsadzonych pozostawało ponad 426 tys. stanowisk kierowców samochodów ciężarowych. Firmy transportowe muszą uwzględniać także kwestie związane ze zmieniającymi się oczekiwaniami nowych pokoleń, potrzebą rozwoju kompetencji oraz przeformułowaniem atrakcyjności zawodów związanych z transportem.

– Bardzo mocno wchodzi cyfryzacja, która w dużej mierze będzie się opierała na bardzo szczegółowej analizie danych. Ci, którzy te dane będą w rozsądny i mądry sposób analizować i wyciągać wnioski, będą wygrywali kolejne zlecenia, dlatego że z niskiej marżowości transportu wycisną to, co trzeba, żeby dalej inwestować – ocenia Małgorzata Kulis.

Cyfryzacja staje się jednym z głównych kierunków inwestycji w branży. Tylko 14 proc. badanych firm nie wdraża nowych technologii w żadnym obszarze działalności. Najwięcej przedsiębiorstw inwestuje w technologie w obszarze monitoringu czasu pracy (54 proc.), zarządzania flotą (37 proc.), automatyzacji procesów administracyjnych (34 proc.) oraz optymalizacji tras (31 proc.). Jak wskazuje raport „Trendbook 4Poland”, dane to nowe paliwo dla branży, która buduje nową warstwę operacyjną opartą na analizie danych, predykcji, automatyzacji procesów oraz cyberbezpieczeństwie. Celem jest przede wszystkim stopniowe zwiększanie efektywności i odporności operacyjnej.

– W przeszłości wygrywali ci, którzy mieli największy tabor. W przyszłości wygrają ci, którzy w bardziej przewidywalny sposób będą w stanie zaplanować przejechane kilometry w tym nieprzewidywalnym środowisku, czyli ci, którzy najłatwiej będą się dostosowywać do nowych okoliczności – podkreśla dyrektor zarządzająca Volvo Trucks Polska.

To konieczność, ponieważ branża transportowa funkcjonuje dziś pod presją czynników kosztowych, geopolitycznych, regulacyjnych i kadrowych, które coraz częściej uniemożliwiają długoterminowe planowanie. Dla wielu firm najważniejszymi zasobami stają się zdolność adaptacji i szeroko rozumiana dywersyfikacja.

– Sytuacja potrafi się bardzo dynamicznie zmienić raz czy dwa razy w roku. Kluczem do uzyskania stabilności działalności jest posiadanie dostaw dla wielu rynków w różnych rejonach świata. Ta dywersyfikacja może też być na poziomie działalności krajowej: posiadając wielu klientów, ma się dużo większą stabilność, niż polegając na tylko jednym czy dwóch dużych odbiorcach. To także kwestia obsługi klientów z różnych branż – tłumaczy Andrzej Kamionka.

Niepewność dotyczy również kierunku transformacji energetycznej transportu ciężkiego. Ponad połowa firm (54 proc.) deklaruje, że wykorzystuje lub planuje wykorzystanie pojazdów nisko- lub zeroemisyjnych, jednak tylko 14 proc. już z nich korzysta. Jednocześnie 34 proc. respondentów uważa, że takie pojazdy staną się istotną częścią flot dopiero za ponad 10 lat, a 23 proc. jest zdania, że nigdy nie będą odgrywać znaczącej roli w transporcie ciężkim.

– Wyzwaniem dla branży jest  brak przewidywalności. Wielu klientów pyta, czy wiemy, w jakim kierunku pójdzie rozwój technologii, czy inwestować w pojazdy elektryczne, czy raczej wodorowe. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Te technologie będą się rozwijały równolegle i w zależności od wykonywanych zadań sprawdzą się różne rozwiązania – ocenia dyrektor zarządzająca Volvo Trucks Polska. – Ci, którzy będą długo sceptyczni, będą rozpatrywać zakup taboru w kategoriach inwestycji w najtańszy środek trwały, ale nie będą analizować całkowitego kosztu użytkowania pojazdu, w dłuższym okresie nie będą wygrywać nowoczesnych zleceń transportowych. Ich klienci będą wymagali od nich dobrej łączności i liczenia redukcji dwutlenku węgla.

– W transformacji transportu w Polsce obecnie największymi wyzwaniami są dostępność paliw, za pomocą których możemy się transformować, i ogólny kierunek, w jakim powinniśmy iść. Od pewnego czasu skupiamy się na redukcji CO₂, właśnie dlatego zostały wprowadzone silniki elektryczne. Niektóre kraje wspierają napędy elektryczne czy wodorowe poprzez obniżanie podatków drogowych, natomiast te rozwiązania nie zawsze są wygodne z punktu widzenia prowadzenia biznesu – tłumaczy Michał Niemiec, head of Shell Fleet Solutions w Shell Polska.

Według raportu głównymi barierami transformacji są: ograniczony zasięg pojazdów (58 proc. wskazań), wysokie koszty zakupu (56 proc.), brak infrastruktury ładowania i tankowania (53 proc.) oraz niewystarczający popyt na zielony transport (53 proc.).

– Wydaje się, że legislatorzy zrozumieli, że nie każdy rodzaj alternatywnego napędu można efektywnie wykorzystać. W związku z tym warto spojrzeć na emisję CO₂ w inny sposób. Może warto dopuścić dłuższe i cięższe zestawy. Ograniczenie emisji spalin nie musi się odbywać tylko poprzez unowocześnianie napędów – mówi Michał Niemiec.

Polski rynek transportowy nadal jest mocno rozdrobniony. Z danych przytaczanych w raporcie wynika, że w 2022 roku działało na nim ponad 103 tys. przedsiębiorstw transportu drogowego, z czego ponad 60 proc. zatrudniało najwyżej jedną osobę. Jednocześnie postępuje konsolidacja rynku. Liczba firm zatrudniających co najmniej 250 pracowników wzrosła względem 2016 roku o 50–60 proc. W samym 2025 roku z rynku ubyło 4431 przewoźników posiadających licencję na transport międzynarodowy (ok. 10 proc.).

– Były lata, kiedy mieliśmy przewagę konkurencyjną w postaci niższych kosztów niż na sąsiednich rynkach oraz większej dostępności zasobów ludzkich. Te przewagi bardzo szybko topnieją, ale mimo wszystko polscy przedsiębiorcy bardzo dobrze sobie radzą w szybkim dopasowywaniu się do zmieniającego się otoczenia biznesowego – ocenia Andrzej Kamionka.

Autorzy raportu wskazują, że firma przyszłości w branży transportowej buduje odporność operacyjną, jest otwarta na specjalizacje i różne kompetencje, wykorzystuje dane do podejmowania decyzji, jest gotowa na transformację energetyczną, cyfrową i kadrową oraz rozwija ludzi razem z technologią.

Premiera raportu „Trendbook – Przyszłość transportu ciężkiego w Polsce 2026/2027” miała miejsce podczas targów rozwiązań transportowych 4Poland, które odbyły się 11 czerwca na torze wyścigowym Jastrząb pod Radomiem.

Piłkarskie emocje kibiców są rozgrzewane nie tylko przez wydarzenia na boisku, ale również przez decyzje podejmowane po analizie VAR. Choć wielu fanów uważa wideoweryfikację za korzystną zmianę w futbolu, to 51 proc. odczuwa napięcie już w momencie rozpoczęcia analizy – wynika z badania przeprowadzonego na zlecenie marki Snickers. Dla wielu kibiców oczekiwanie na werdykt staje się równie emocjonujące jak sama gra.

– Choć celem VAR jest zwiększenie sprawiedliwości rozgrywek, sam proces weryfikacji oznacza chwilowe zawieszenie akcji i niepewność co do wyniku sytuacji boiskowej. Dla kibiców jest to moment szczególnego napięcia, ponieważ jedna decyzja może całkowicie zmienić przebieg meczu. To właśnie ta niepewność sprawia, że emocje podczas analizy VAR często są nawet silniejsze niż w trakcie samej gry – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Magdalena Florczak, portfolio and activation manager w Snickers.

VAR po raz pierwszy wykorzystano w 2018 roku. Do tej pory system był wielokrotnie stosowany przy ocenie bramek, rzutów karnych, bezpośrednich czerwonych kartek oraz przypadków błędnej identyfikacji zawodnika. W tym roku po raz pierwszy zastosowano rozszerzone zasady wideoweryfikacji, obejmujące m.in. możliwość sprawdzenia błędnie pokazanej drugiej żółtej kartki. 

Z badania przeprowadzonego na zlecenie marki Snickers wynika, że 52 proc. kibiców uważa, iż VAR poprawił piłkę nożną i zwiększył sprawiedliwość rozgrywek. Jednocześnie 51 proc. odczuwa stres już w momencie rozpoczęcia analizy, a 57 proc. deklaruje pobudzenie lub rozdrażnienie podczas oczekiwania na decyzję.

– System VAR zwiększył dokładność decyzji sędziowskich, ale jednocześnie zmienił rytm oglądania piłki nożnej. Kibice przyzwyczajeni do dynamicznej, nieprzerwanej akcji muszą zaakceptować krótkie przerwy związane z analizą sytuacji boiskowych. Wielu fanów wskazuje, że oczekiwanie na decyzję zakłóca płynność meczu i odbiera spontaniczność przeżywania niektórych momentów, zwłaszcza zdobywanych bramek – wskazuje Magdalena Florczak.

Oczekiwanie na werdykt wpływa także na sposób przeżywania meczu. Z badania wynika, że 42 proc. respondentów po zdobyciu bramki wstrzymuje spontaniczną reakcję do czasu zakończenia wideoweryfikacji. Analiza VAR jest też postrzegana jako stosunkowo długa przerwa w grze – badani szacują, że trwa od 4 minut 10 sekund do niemal 5 minut. W efekcie dla wielu kibiców nie jest to szybka korekta decyzji, ale wyraźne zatrzymanie akcji.

– W sporcie emocje są natychmiastowe – kibice chcą od razu wiedzieć, czy mogą świętować sukces swojej drużyny. VAR wprowadza element niepewności, który wydłuża moment oczekiwania i sprawia, że nawet pozytywne wydarzenia, takie jak zdobyta bramka, przez chwilę pozostają „zawieszone”. To właśnie ten stan napięcia i nieprzewidywalności jest jednym z głównych źródeł frustracji – tłumaczy portfolio and activation manager w Snickers.

34 proc. kibiców wolałoby zaakceptować nawet błędny werdykt sędziego, niż przechodzić przez długotrwałą analizę VAR. Dla 33 proc. respondentów głównym problemem są zbyt długie przerwy i utrata płynności gry, a 27 proc. wskazuje na niespójność decyzji. Niemal co czwarty badany (24 proc.) uznaje sam moment rozpoczęcia analizy za jeden z najbardziej frustrujących elementów współczesnej piłki nożnej.

W czasie oczekiwania kibicom towarzyszą często skrajne emocje. Nadzieję deklaruje 76 proc. respondentów, zniecierpliwienie – 74 proc., niepokój – 68 proc., a ekscytację – 61 proc. Czas oczekiwania na decyzję sędziego fani wykorzystują na rozmowy z innymi kibicami, śledzenie komentarzy w mediach społecznościowych czy oglądanie powtórek. 63 proc. respondentów uważa, że przekąska uprzyjemnia oczekiwanie na decyzję VAR, a 59 proc. twierdzi, że dzięki niej czas mija szybciej.

– To proste aktywności, które pomagają utrzymać zaangażowanie i zagospodarować kilka minut oczekiwania na decyzję. Badania pokazują, że wielu kibiców ma poczucie, że dzięki takim drobnym rytuałom czas oczekiwania mija szybciej, a emocje stają się nieco łatwiejsze do opanowania. Z takimi momentami kojarzony jest również Snickers z portfolio firmy Mars, będący smacznym punktem zaczepienia, gdy emocje biorą górę – ocenia Magdalena Florczak.

Blisko 200 uczestników wzięło udział w obchodach jubileuszu 25-lecia Rekopol Organizacja Odzysku Opakowań S.A. oraz 20-lecia kampanii Dzień Bez Śmiecenia. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele branży gospodarki odpadami, największych przedsiębiorstw działających na polskim rynku, przedsiębiorstw komunalnych, ekspertów z zakresu gospodarki odpadami, reprezentantów administracji samorządowej oraz kluczowych organizacji branżowych.

Wydarzenie stanowiło okazję do podsumowania 25 lat działalności oraz wymiany doświadczeń i dyskusji dotyczących wyzwań stojących przed sektorem. Istotnym elementem konferencji były również rozmowy dotyczące przyszłości systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta w Polsce. W kontekście projektu UC100 podkreślano znaczenie organizacji odzysku jako ważnego ogniwa łączącego producentów, recyklerów oraz uczestników rynku gospodarki odpadami.

Podczas wydarzenia wręczono również nagrody w konkursie grantowym „Liderzy Dnia Bez Śmiecenia”, którego celem było rozwijanie działań edukacyjnych poprzez poszerzenie ich o wymiar wdrożeniowy oraz wspieranie projektów łączących innowacyjną i kreatywną edukację z konkretnymi efektami praktycznymi. Szczególny nacisk położono na rozwiązania służące poprawie jakości segregacji odpadów oraz wzmacnianiu zasad gospodarki o obiegu zamkniętym.

źródło informacji: Rekopol/Newseria

Cyberataki coraz częściej są wymierzone nie tylko w firmy, ale także w infrastrukturę krytyczną, administrację publiczną i sektory odpowiedzialne za funkcjonowanie państwa. Eksperci podkreślają, że ich skutki wykraczają daleko poza obszar finansowy – cyberataki mogą osłabiać konkurencyjność gospodarek, odporność kluczowych systemów oraz wizerunek państw na arenie międzynarodowej.

– Systemy IT są kluczowe dla działania państwa. Kontrolują systemy energetyczne, wodociągi, komunikację miejską – nie ma obszaru, który nie byłby w tej chwili związany w większy czy mniejszy sposób z IT. W związku z tym bezpieczeństwo systemów i narzędzi IT jest krytyczne dla obrony przed atakami z zewnątrz – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Piotr Ferszka, prezes SAP Polska.

Z raportu ENISA, czyli Agencji UE ds. Cyberbezpieczeństwa, „Threat Landscape 2025”, w którym przeanalizowano 4875 incydentów cyberbezpieczeństwa w Europie między lipcem 2024 a czerwcem 2025 roku, wynika, że ataki najczęściej dotyczyły administracji publicznej (38,2 proc.), a następnie transportu, infrastruktury i usług cyfrowych, finansów i produkcji. W 60 proc. incydentów wykorzystano phishing, m.in. fałszywe wiadomości e-mail, reklamy internetowe i oszustwa telefoniczne. ENISA zwraca również uwagę na rosnącą rolę działań cyberprzestępców wykorzystujących socjotechnikę oraz narzędzia oparte na sztucznej inteligencji.

– Cyberataki osłabiają sprawność przedsiębiorstw działających w Polsce, a przez to obniżają konkurencyjność naszej gospodarki, co może powodować zmniejszenie podatków, przez co mamy mniej pieniędzy na obronność związaną z atakami kinetycznymi. W związku z tym obszar IT jest kluczowy i krytyczny dla ciągłości działania państwa – tłumaczy Piotr Ferszka.

CERT Polska podkreśla, że cyberincydenty dotyczą dziś nie tylko samych systemów IT, ale również danych klientów, łańcuchów dostaw oraz funkcjonowania przedsiębiorstw i instytucji. Z kolei ENISA wskazuje, że ataki obejmują już nie tylko największe korporacje, ale także mniejsze firmy uczestniczące w cyfrowych łańcuchach dostaw.

– To jest element osłabiania gospodarczego kraju, ale też jego reputacji. Jeżeli są atakowane instytucje publiczne, państwowe, zmniejsza to zaufanie obywateli, ale też szkodzi wizerunkowi Polski na scenie międzynarodowej. W związku z tym ma to wielowymiarowy wpływ na to, w jakim stanie polska gospodarka i polska obronność się znajdą – mówi prezes SAP Polska.

Jak wynika z „Barometru cyberbezpieczeństwa 2026” KPMG, w ubiegłym roku 96 proc. firm w Polsce doświadczyło przynajmniej jednego incydentu bezpieczeństwa – jest to wzrost o 13 pp. w ujęciu rocznym i rekordowy odczyt w dziewięcioletniej historii tego badania.

– Firmy, zarówno te duże, jak i małe i średnie, podchodzą w sposób poważny do zagrożeń cyberbezpieczeństwa. Zdają sobie sprawę, że dane, które posiadają, są ich naturalnym źródłem przewagi konkurencyjnej, w związku z tym w sposób naturalny myślą, w jaki sposób zabezpieczyć się przed cyberatakiem i zapewnić ciągłość działania przedsiębiorstwa. Ostatnie cztery lata, od lutego 2022 roku, pokazują, że Polska jest miejscem zmasowanych cyberataków – przypomina Piotr Ferszka. – Mamy kilka przykładów, kiedy okazały się one skuteczne, natomiast przy tej masie setek tysięcy ataków wydaje się, że przygotowanie i poziom zabezpieczeń jest na całkiem przyzwoitym poziomie.

Jak podaje CERT Polska, 29 grudnia 2025 roku doszło do skoordynowanych ataków wymierzonych w polską infrastrukturę energetyczną. Objęły one ponad 30 farm wiatrowych i fotowoltaicznych, spółkę prywatną z sektora produkcyjnego oraz elektrociepłownię dostarczającą ciepło dla blisko pół miliona odbiorców. Ataki miały charakter destrukcyjny i były wymierzone zarówno w systemy informatyczne, jak i urządzenia sterujące infrastrukturą przemysłową. Do incydentów doszło w okresie niskich temperatur i zamieci śnieżnych. Eksperci wskazują, że w przypadku elektrociepłowni atak poprzedziły przejęcie uprzywilejowanych kont i obecność napastników w systemach zakładu. Mimo skali działań nie doszło do przerw w dostawach energii, a system elektroenergetyczny zachował stabilność.

– To był dość poważny test i go przeszliśmy, natomiast to jest niestety niekończąca się historia. Powinniśmy na co dzień ulepszać nie tylko nasze technologie, ale i procedury, procesy, które pozwalają nam w sposób zwięzły i spójny trzymać dostęp do informacji, również edukować użytkowników, w jaki sposób nie ulegać socjotechnice i wyłudzeniom informacji – wskazuje prezes SAP Polska. – Pracownicy powinni czuć się odpowiedzialni za bezpieczeństwo w firmie, zarówno fizyczne, jak i cyber, ale chodzi też o procedury – jasno zdefiniowane, transparentne, prowadzące do tego, że każdy zna swoje miejsce w przypadku cyberzagrożenia czy zagrożenia fizycznego. Na te obszary trzeba zwracać uwagę i one leżą zdecydowanie w gestii każdego przedsiębiorcy.

Badanie firmy KPMG wskazuje, że w 2026 roku najwięcej miejsca w budżecie cyberbezpieczeństwa zajmą inwestycje w ochronę przed złośliwym oprogramowaniem, programy podnoszenia świadomości pracowników oraz bezpieczeństwo sieci wewnętrznej.

Jak wskazują eksperci, takie kompleksowe inwestycje przynoszą efekty w wielu wymiarach. Widać to m.in. w spadku średniego kosztu naruszenia bezpieczeństwa danych. Według „IBM Cost of a Data Breach Report 2025” w ubiegłym roku globalnie sięgnął on 4,4 mln dol., co oznacza spadek o 9 proc. w ujęciu rocznym. Głównymi przyczynami spadku były szybsze wykrywanie incydentów oraz skuteczniejsze działania mające na celu ich powstrzymanie i ograniczenie skutków. Szybkie przywracanie działania organizacji po atakach oraz ograniczanie skutków wycieku danych pozostają jednak jednym z najpoważniejszych wyzwań.

– Mamy wśród naszych klientów takie przypadki, gdzie przywrócenie podstawowej sprawności zajmowało dni, czasami godziny, natomiast przywrócenie pełnej sprawności i wykaraskanie się z problemów, które były związane choćby z kradzieżą danych i utratą reputacji, trwa często tygodniami, miesiącami i latami. W szczególności jeżeli mówimy o prywatnych przedsiębiorcach, których naturalną cechą jest konkurowanie na rynku polskim czy zagranicznym. Utrata reputacji bezpośrednio przekłada się na wyniki finansowe. Jej odbudowa, w przeciwieństwie do odbudowy technologicznej i proceduralnej, jest znacznie trudniejsza – podkreśla Piotr Ferszka.

Rozwój nowoczesnej gospodarki coraz bardziej zależy od zdolności do przyciągania i utrzymania naukowych talentów. W Polsce od 34 lat wspiera je program START Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. W tegorocznej edycji wyróżniono 100 młodych badaczy prowadzących prace m.in. nad przyszłością rynku pracy, bardziej zrównoważoną produkcją chemiczną oraz technologiami fotonicznymi i kwantowymi. Do konkursu zgłoszono 807 kandydatów, a łączna wartość stypendiów przekroczyła 3 mln zł.

– Wspieranie młodych talentów, głównie w dziedzinie nauki, to inwestowanie w przyszłość naszego kraju, gospodarki i kultury – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria prof. Krzysztof Pyrć, prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. – Program START wspiera młodych naukowców na bardzo różne sposoby, najbardziej oczywistym jest wsparcie finansowe. Jeszcze ważniejsze jest to, że stypendium jest pewnego rodzaju dowodem na doskonałość naukową.

Program START jest najstarszym w Polsce programem stypendialnym dla młodych naukowców reprezentujących wszystkie dziedziny nauki. Od 1993 roku Fundacja na rzecz Nauki Polskiej przyznała ponad 4,3 tys. stypendiów o łącznej wartości ponad 102,5 mln zł.

– Zawsze się staramy, żeby wybierać tych najlepszych z różnych dziedzin, zawsze wspieramy całą naukę, począwszy od chemii, biologii, fizyki, matematyki, poprzez inżynierię, aż po humanistykę – mówi prof. Krzysztof Pyrć. – Te młode osoby, oprócz samego stypendium, otrzymają w przyszłości różnego rodzaju wsparcie, od mentoringu, czyli możliwości pracy z najwybitniejszymi naukowcami w naszym kraju, po wsparcie w postaci wyjazdu i możliwość networkingu. Co roku nominujemy z Polski sześć–siedem osób, które mogą wyjechać do Lindau, żeby się spotkać z noblistami.

Wyzwania dotyczą nie tylko konkurencji o talenty, ale również finansowania badań. Według danych GUS nakłady krajowe brutto na działalność badawczo-rozwojową (B+R) wyniosły w 2024 roku 51,5 mld zł, czyli o 3,1 proc. mniej niż rok wcześniej. Spadł także udział wydatków na B+R w PKB – z 1,56 proc. do 1,41 proc., a liczba podmiotów prowadzących działalność B+R zmniejszyła się o 3,7 proc. O rosnącej konkurencji o talenty świadczą również dane dotyczące umiędzynarodowienia szkolnictwa wyższego. Choć cudzoziemcy stanowili już 8,5 proc. wszystkich studentów w Polsce, raport Fundacji Edukacyjnej Perspektywy „Studenci zagraniczni w Polsce 2025” wskazuje, że liczba nowo przyjętych studentów zagranicznych spadła z 38,4 tys. do 32,4 tys. w ciągu dwóch lat.

– Obecnie nie tak wiele osób wyjeżdża już z Polski jak jeszcze dekadę czy dwie temu, natomiast ci najlepsi, najbardziej utalentowani bardzo szybko są wyciągani z kraju przez najlepsze uniwersytety i firmy. O te osoby musimy zawalczyć. Chociaż nie widać tego w statystykach, to musimy się zatroszczyć o największe talenty, które powinny wyjechać za granicę, żeby się uczyć, ale chcielibyśmy, żeby miały do czego wracać, kiedy zdobędą kontakty i doświadczenie, żeby budować Polskę – tłumaczy prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.

O talenty konkurują dziś nie tylko uczelnie i instytuty badawcze. To właśnie młodzi naukowcy rozwijają rozwiązania, które mogą wpływać na funkcjonowanie rynku pracy czy transformację przemysłu. Wśród tegorocznych laureatów programu START są badacze zajmujący się m.in. skutkami pracy zdalnej, zieloną chemią i fotoniką.

Jedną z tegorocznych laureatek jest Agnieszka Kasperska z Uniwersytetu Warszawskiego. Jej badania koncentrują się na zmianach zachodzących na rynku pracy, w tym konsekwencjach pracy zdalnej oraz korzystania z urlopów rodzicielskich. Analizuje, jak decyzje związane z życiem rodzinnym wpływają na ocenę pracowników przez pracodawców oraz ich dalszą karierę zawodową.

– W naszych badaniach skupiamy się na tym, jak pracodawcy postrzegają ojców i matki, którzy biorą takie urlopy. Wyniki pokazują, że kobiety, które biorą krótsze urlopy, są w pewien sposób nagradzane na rynku pracy, natomiast mężczyźni, którzy biorą dłuższe urlopy, są karani. Te kary zazwyczaj są związane z niższym prawdopodobieństwem bycia zatrudnionym, gorszą płacą czy też gorszą ewaluacją w pracy – mówi Agnieszka Kasperska, doktorantka Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego.

Badaczka analizuje m.in. wpływ pracy zdalnej i urlopów rodzicielskich na kariery zawodowe. Jej wcześniejsze badania wykazały występowanie tzw. piętna elastyczności, czyli negatywnego postrzegania osób korzystających z pracy zdalnej. Obecnie koncentruje się na tym, jak pracodawcy oceniają kobiety i mężczyzn korzystających z urlopów rodzicielskich.

– Pracownicy często są postrzegani jako osoby, które nie pasują do idealnego obrazu pracownika, jeżeli korzystają z form elastycznego zatrudnienia. Idealny pracownik to często osoba, która jest zawsze aktywna, dostępna, aby pracować więcej, dłużej, jest to też osoba, dla której priorytetem jest praca. Jeżeli chodzi o urlopy rodzicielskie, działa podobny mechanizm – wskazuje laureatka programu.

Laureaci podkreślają, że programy takie jak START odgrywają istotną rolę zwłaszcza na początku kariery naukowej. Oprócz wsparcia finansowego pomagają budować rozpoznawalność w środowisku akademickim i dają większą swobodę w planowaniu dalszego rozwoju zawodowego.

– START to na pewno bardzo dobry gest uznania, co jest ważne zwłaszcza na początku kariery. Jest to również realne wsparcie finansowe, które może się przełożyć na większą swobodę w moich kolejnych krokach zawodowych. Na początku naszej kariery bardzo często czujemy presję związaną z publikacjami, jak również mniejsze bezpieczeństwo zawodowe – mówi Agnieszka Kasperska.

Nagrodzona dr inż. Anna Wolny z Politechniki Śląskiej rozwija z kolei rozwiązania z zakresu zielonej chemii. Jej celem jest ograniczenie wykorzystania toksycznych substancji oraz odpadów powstających podczas produkcji leków, kosmetyków czy materiałów przemysłowych.

– Przemysł chemiczny od dziesięcioleci wykorzystuje do swoich produkcji lotne rozpuszczalniki, toksyczne katalizatory oraz surowce kopalne, co generuje ogromne ilości odpadów. Moją odpowiedzią na te wyzwania jest zastosowanie inteligentnych materiałów katalitycznych opartych na enzymach oraz innowacyjnych materiałach, w tym nanomateriałach, do zrównoważonej produkcji związków chemicznych. Dodatkowo w moich procesach staram się wykorzystywać związki pochodzące z biomasy, a więc z odpadów – tłumaczy adiunktka Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej.

Jeden z uzyskanych przez laureatkę katalizatorów, wykorzystujących stały nośnik SILLP i ciecz jonową, osiągnął aż 97 proc. wydajności pracy w trybie ciągłym przez 432 godziny. To jeden z najlepszych wyników opisywanych dla tego typu rozwiązań.

– Najbardziej perspektywiczne wyniki, które otrzymałam, związane są z technologią otrzymywania estrów furfurylowych w sposób ciągły. Estry to bardzo szeroka gama związków wykorzystywana do produkcji kosmetyków, leków, materiałów specjalistycznych, których używamy na co dzień, a estry furfurylowe mają dodatkową wartość dodaną, ponieważ mogą być otrzymywane z biomasy lignocelulozowej, czyli z odpadów pochodzących z leśnictwa, rolnictwa czy produkcji żywności – dodaje dr inż. Anna Wolny.

Laureaci programu podkreślają, że na początku kariery naukowej szczególne znaczenie mają nie tylko środki na badania, ale również możliwość budowania rozpoznawalności w środowisku akademickim i międzynarodowych kontaktów.

– Program taki jak START jest bezcenny, ponieważ nie tylko daje wsparcie finansowe, ale daje też poczucie, że to, co robimy, jest przez kogoś doceniane. Jeżeli młody naukowiec zastanawia się, czy kontynuować karierę naukową, czy przejść do przemysłu, to po otrzymaniu takiego wyróżnienia decyzja jest znacznie łatwiejsza – ocenia laureatka.

W gronie wyróżnionych znalazła się również dr Katarzyna Rechcińska z Sieci Badawczej Łukasiewicz, zajmująca się fotoniką i technologiami kwantowymi. Rozwijane przez nią rozwiązania mogą znaleźć zastosowanie m.in. w nowej generacji czujników, laserów oraz systemów komunikacji optycznej.

– Obecnie w laserach światłowodowych są wykorzystywane materiały domieszkowane jonami ziem rzadkich, co zawęża zakresy spektralne emisji laserów światłowodowych. Jeżeli moglibyśmy stworzyć takie lasery wykorzystujące inny rodzaj materiału jak kropki kwantowe, których rozmiar można modyfikować, to dzięki temu moglibyśmy się precyzyjnie dopasowywać do różnych zakresów długości fal światła emitowanego – mówi badaczka z Zakładu Fotoniki Instytutu Geofizyki Wydziału Fizyki UW, Sieci Badawczej Łukasiewicz – Instytutu Mikroelektroniki i Fotoniki.

Fotonika jest uznawana za jedną z kluczowych technologii wspierających rozwój nowoczesnej telekomunikacji, medycyny, systemów pomiarowych i technologii kwantowych. Badania nad nowymi źródłami światła i światłowodami mogą w przyszłości znaleźć zastosowanie m.in. w diagnostyce medycznej, czujnikach środowiskowych czy szybkiej transmisji danych.

W tegorocznej edycji programu START największą grupę laureatów stanowili przedstawiciele nauk biologicznych, medycznych i nauk o Ziemi. W gronie nagrodzonych znaleźli się również badacze rozwijający technologie kwantowe, fotonikę czy nowoczesne materiały.

– Dzięki właśnie takim programom jak START kariera naukowa może być atrakcyjniejsza i motywować ludzi do tego, żeby odkrywać świat i żeby nie tracić ciekawości, którą się ma jako dziecko – podkreśla dr Katarzyna Rechcińska.

Bielik to jeden z polskich modeli językowych AI, który w odróżnieniu od zagranicznych jest wyspecjalizowany w języku polskim. Jego przewagą dla krajowych użytkowników jest to, że można go uruchomić lokalnie, na własnej infrastrukturze, bez konieczności wysyłania danych na zewnątrz. Twórcy Bielika na czerwiec zapowiedzieli premierę nowej wersji, która będzie obsługiwać 50 języków, w tym chiński i arabski.

– Zainteresowanie projektem Bielik jest dość duże. Dlaczego? Po pierwsze, jest to mały, kompaktowy model, co jest jego zaletą. Możemy go uruchomić na własnej infrastrukturze, a wszędzie tam, gdzie jest tajemnica państwowa, bankowa, medyczna, tam jest potrzeba używania modeli na własnej infrastrukturze. Bielik jest odpowiedzią na tę potrzebę – mówi agencji Newseria Sebastian Kondracki, prezes Bielik.AI.

Jak wskazuje Ministerstwo Cyfryzacji, wiele narzędzi AI uprzywilejowuje języki dominujące, podczas gdy użytkownicy mówiący językami „mniejszymi” mają dostęp do gorzej działających modeli lub do żadnych narzędzi w swoim języku. Wyspecjalizowane modele narodowe mają tę lukę zniwelować. Polskie modele LLM (ang. Large Language Models) rozumieją polski język, kulturę i kontekst, a także działają lokalnie. Rozwijane są przede wszystkim na podstawie polskojęzycznych zbiorów danych i dziedzictwa kulturowego.

– Specjalizacja w języku polskim powoduje też, że Bielik najlepiej radzi sobie w polskich zadaniach, prawie, niuansach językowych, na przykład gdy pojawia się język potoczny – wyjaśnia Sebastian Kondracki. – Jego popularność jest na tyle duża, że mamy 2,8 mln pobrań i wyprzedziliśmy w ostatnim miesiącu Mistrala. To jest alternatywa francuska, która ma bardzo dużo modeli, ale w modelach kompaktowych miesięczna liczba pobrań była większa w Bieliku.

Bielik.AI to rodzina europejskich otwartoźródłowych modeli językowych. Od początku 2026 roku obsługuje 30 języków europejskich i stanowi część ekosystemu europejskich projektów społecznych, takich jak Eskadra Bielik, czyli budowania kompetencji twórców agentów AI w całej Polsce, a także Obywatel Bielik. To obywatelska inicjatywa rozwijająca multimodalną, inkluzywną i dostępną dla wszystkich sztuczną inteligencję.

– Bardzo ważne jest to, że Bielik już nie musi pracować na własnej infrastrukturze tylko w polskich firmach, ale także zagranicznych. W czerwcu chcemy jeszcze wypuścić wersję 3.1, która będzie miała 50 języków, łącznie z chińskim i arabskim – tłumaczy prezes Bielik.AI. – Rozwijamy się, a to jeszcze nie koniec. Organizujemy bardzo dużo edukacyjnych spotkań, konferencji, m.in. w listopadzie odbędzie się Bielik Summit. Dużo się więc dzieje, nie tylko w obszarze modeli, ale też budowania kompetencji cyfrowych związanych ze sztuczną inteligencją.

Zgodnie z zapowiedziami 26 listopada 2026 roku odbędzie się Bielik Summit, gdzie na czterech scenach ma wystąpić 120 prelegentów z Polski i zagranicy. Uczestnicy będą mogli się zapoznać z ponad 200 case studies wykorzystania AI, Bielika i modeli kompaktowych w biznesie i administracji publicznej.

Bielik.AI został opracowany, aby wspierać polskie przedsiębiorstwa w przetwarzaniu danych, a także zwiększać efektywność operacyjną dzięki automatyzacji procesów obsługi klienta, analizie danych oraz wsparciu dokumentacji urzędowej.

– Główne zastosowania są w tych obszarach, gdzie modele kompaktowe są silne. Po pierwsze więc – język polski. Jest bardzo dużo zastosowań w upraszczaniu języka. Kiedy chcemy uprościć bardzo biurokratyczny tekst, na przykład dla seniorów, Bielik fantastycznie sobie radzi. Nawet tak dobrze, że jest aplikacja Proste Pismo stworzona na Bieliku przez poznańskich naukowców – wyjaśnia Sebastian Kondracki..

Proste Pismo to narzędzie do upraszczania warstwy językowej pism urzędowych, powstałe przy współpracy z językoznawcami z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Urzędem Miasta Poznania oraz specjalistami z Poznańskiego Centrum Superkomputerowo-Sieciowego. Aplikacja wspierała m.in. upraszczanie treści publikowanych na stronie polskiej prezydencji w Radzie UE oraz w innych materiałach związanych z komunikacją.

– Po drugie, tam gdzie jest duża wolumetria danych, kiedy musimy przetworzyć ogromne ilości danych, np. e-commerce, Bielik świetnie sobie radzi, ponieważ nie płacimy za każde słowo czy token. Im więcej produktów musimy przetworzyć, tym większe rachunki, tzw. paragony grozy. Pobieramy go bezpłatnie, musimy zainwestować w infrastrukturę, ale już nie płacimy za każde przetworzenie. Bielik sprawdza się więc tam, gdzie jest dużo danych, dokumentacji, produktów – zaznacza ekspert. – Również wszelkich danych wrażliwych. Na Bieliku powstają aplikacje, które wspierają rejestrację pacjentów. Może  on przetwarzać dane medyczne bez wysłania ich do chmury.

Bielik.AI został stworzony przez Fundację SpeakLeash we współpracy z naukowcami i Akademickim Centrum Komputerowym Cyfronet AGH, które udostępniło zasoby obliczeniowe dwóch superkomputerów: Heliosa i Atheny. Modele mają charakter open source lub działają na przystępnych licencjach, dlatego każdy może je pobrać, używać i rozwijać, dostosowując do własnych potrzeb. Na jego bazie można budować modele wyspecjalizowane, np. medyczne. Bielik.AI został objęty patronatem przez Ministerstwo Cyfryzacji, a wspierają go firmy.

– Pamiętajmy, że my nie jesteśmy firmą, tylko fundacją. Za dnia pracujemy w biznesie, a wieczorami trenujemy Bielika. Nie stoją za nami ogromne kapitały i fundusze inwestycyjne. Utrzymujemy się ze sponsorów i patronów. Oczywiście największym wyzwaniem jest to, żeby polski biznes nas wspierał również finansowo – podkreśla Sebastian Kondracki. – Drugą rzeczą jest to, żeby ludzie, którzy zaczynają używać sztucznej inteligencji i Bielika, dzielili się z nami opinią z uzasadnieniem. Powtarzam, że potrzebujemy bardzo dużo kciuków w dół i niech ktoś nam powie, że w niektórych obszarach powinniśmy jeszcze coś ulepszyć. To jest największa wiedza, której potrzebujemy, żeby Bielik był coraz lepszy i pracował sprawnie w biznesie.

Jak podkreśla, działanie w takim modelu daje twórcom elastyczność, która jest konieczna w pracach nad AI.

– Jeśli chodzi o wsparcie z sektora publicznego czy od państwa, my je dostajemy w formie tego, że możemy trenować na polskich superkomputerach. To jest duże wsparcie. Natomiast nie staramy się o duże dotacje czy granty, bo musielibyśmy mieć stały harmonogram, a w sztucznej inteligencji wszystko dzieje się tak szybko, że musimy się poruszać bardzo elastycznie – wyjaśnia prezes Bielik.AI. – Wystarczy, że gdzieś na świecie pojawi się nowy artykuł naukowy i my już musimy zacząć trening w tych obszarach. Gdybyśmy mieli grant z harmonogramem na dwa–trzy lata, bardzo trudno byłoby nam o tę elastyczność. Moc obliczeniowa i dane są nam potrzebne od państwa, czasami obywateli, natomiast będziemy się starać realizować to z własnych środków czy też od sponsorów.

Na nadciśnienie tętnicze choruje niemal 11 mln dorosłych Polaków. Zdrowy i aktywny styl życia wraz ze zbilansowaną dietą ma duże znaczenie w przeciwdziałaniu i leczeniu nadciśnienia. Niemniej jednak w wielu przypadkach konieczne jest leczenie farmakologiczne. Choć dostępne są skuteczne metody leczenia, niektórzy pacjenci nie osiągają  zalecanych wartości ciśnienia. Jedną z przyczyn jest zbyt rzadkie stosowanie terapii zgodnych z aktualnymi wytycznymi, które zalecają stosowanie leczenia skojarzonego już na początkowym etapie choroby. Te wyzwania były jednym z tematów poruszanych przez lekarzy podczas 35. Kongresu Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego.

Z danych WHO wynika, że liczba osób z nadciśnieniem tętniczym na świecie wzrosła w ciągu ostatnich 30 lat niemal dwukrotnie – z 648 mln do 1,28 mld. Nadciśnienie tętnicze jest najważniejszym modyfikowalnym czynnikiem ryzyka chorób układu krążenia. Według Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego nadciśnienie dotyczy blisko 37 proc. dorosłych mieszkańców Europy, podobnie jak w Polsce (35 proc.), i odpowiada za około jedną czwartą wszystkich zgonów w regionie. Tematy związane ze skutecznością leczenia nadciśnienia tętniczego, wpływem choroby otyłościowej na ryzyko sercowo-naczyniowe oraz nowymi możliwościami terapeutycznymi były jednymi z głównych zagadnień omawianych podczas tegorocznego Kongresu Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego, który po raz pierwszy odbył się w Polsce, w Gdańsku.

– W Polsce, pomimo rekomendacji, żeby łączyć leki, połowa chorych rozpoczyna leczenie od jednego leku. To jest przykład inercji terapeutycznej – mówi agencji Newseria prof. dr hab. n. med. Krzysztof Narkiewicz, kierownik Kliniki Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. – Dobra wiadomość jest taka, że polscy lekarze w ciągu pierwszego roku intensyfikują leczenie i już po sześciu miesiącach–roku większość chorych jest leczona terapią złożoną. Warto by było, żeby etap złożonej terapii był inicjowany wcześniej i żeby jednak częściej sięgać po większe dawki.

Jak podkreśla, inercja terapeutyczna jest jednym z najważniejszych wyzwań w terapii sercowo-naczyniowej, obok nieprzestrzegania zaleceń.

– Ciągle pamiętamy, że powinniśmy, jak w podręcznikach farmakologii sprzed wielu lat, zaczynać od jednego leku. To już zupełnie nieaktualne, musimy się pozbyć starych nawyków. Druga niezwykle ważna rzecz to trzymanie się zaleceń, które jednoznacznie mówią, co możemy zrobić. Warto też przestrzegać zalecenia dotyczącego monitorowania ciśnienia tętniczego w domu. To niezwykle przydatne narzędzie, żeby przełamywać naszą inercję – przekonuje prof. Krzysztof Narkiewicz, współtwórca 35. Kongresu Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (ESH Gdańsk 2026).

Według danych Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego skuteczną kontrolę ciśnienia osiąga obecnie jedynie około 22 proc. chorych.

– Aby osiągnąć sukces terapeutyczny, musimy mieć proaktywnego lekarza, współpracującego chorego i dobrze dobrane leczenie. Zalecenia mówią nam bardzo jednoznacznie: wyjątkowo, u niewielu chorych stosujemy jeden lek, myślmy o łączeniu preparatów od samego początku i tym, żeby to była terapia także w połączeniu z modyfikacją stylu życia – mówi ekspert.

Samo pojawianie się nowych terapii nie wystarczy do poprawy wyników leczenia. Kluczowe znaczenie mają wdrażanie aktualnych wytycznych w codziennej praktyce oraz regularna edukacja zarówno lekarzy, jak i pacjentów.

– Bausch Health bardzo mocno stawia na edukację lekarzy, zwłaszcza środowiska lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, hipertensjologów i kardiologów. Jednym z tematów jest przełamywanie inercji terapeutycznej, która jest jedną z przyczyn niepowodzeń w terapii – dodaje Agata Subocz, group brand manager cardiology w Bausch Health, który był partnerem ESH Gdańsk 2026.

Podczas wydarzenia eksperci wskazywali, że coraz częściej wyzwaniem nie jest wyłącznie samo obniżenie ciśnienia tętniczego, ale też poradzenie sobie z wtórną przyczyną choroby, jakimi są otyłość i inne zaburzenia metaboliczne.

– Za kilka lat będziemy modyfikować książki do kardiologii i hipertensjologii, umieszczając chorobę otyłościową we wtórnych przyczynach nadciśnienia tętniczego. Doskonale wiemy, że każdy kilogram masy ciała po prostu podwyższa ciśnienie tętnicze – ocenia prof. dr hab. n. med. Aleksander Prejbisz, kierownik Centrum Prewencji i Epidemiologii Chorób Układu Krążenia w Narodowym Instytucie Kardiologii.

„American Heart Association Journals” przytacza badania, które wskazują, że nadmierna masa ciała odpowiadała za 78 proc. nowych przypadków nadciśnienia u mężczyzn i 65 proc. u kobiet. Naukowcy zaobserwowali również, że wzrost masy ciała o 5 proc. wiązał się z 20–30-proc. wzrostem ryzyka rozwoju nadciśnienia tętniczego. Zależność działa także w drugą stronę – nawet niewielka redukcja masy ciała może pomóc obniżyć ciśnienie tętnicze i poprawić kontrolę choroby, a tym samym zmniejszyć ryzyko zawału serca, udaru mózgu i zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych. Z tego powodu tak ważne są odpowiedni styl życia i zbilansowana dieta.

– Powinniśmy wrócić do tak zwanej interny, czyli do tego, żeby patrzeć na pacjenta całościowo. Musimy ocenić chorobę otyłościową i jej przyczyny, ustalić sposób leczenia, ale też zaadresować trzy pozostałe główne czynniki ryzyka: stężenie glukozy, cholesterolu LDL i wysokość ciśnienia tętniczego. Nie da się skutecznie leczyć pacjenta ani zmniejszać ryzyka sercowo-naczyniowego bez uwzględnienia wszystkich czterech głównych filarów tego ryzyka – przekonuje prof. Aleksander Prejbisz.

Według danych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) nadwagę ma już 57,4 proc. mieszkańców krajów należących do ESC, a otyłość – 23,2 proc. Choroba otyłościowa zwiększa ryzyko zgonu z dowolnej przyczyny nawet o 50–100 proc., głównie z powodu chorób układu krążenia.

– Pacjent z chorobą otyłościową często wymaga większej liczby leków, żeby uzyskać skuteczną kontrolę ciśnienia tętniczego. Pamiętajmy, że bardzo ważne jest hamowanie układu renina–angiotensyna–aldosteron, bo w chorobie otyłościowej dochodzi do aktywacji tego systemu, ale również często jest konieczne hamowanie nadmiernej stymulacji układu współczulnego. Stąd często u pacjenta z chorobą otyłościową w leczeniu nadciśnienia tętniczego znajdują zastosowanie beta-adrenolityki – wskazuje kierownik Centrum Prewencji i Epidemiologii Chorób Układu Krążenia w Narodowym Instytucie Kardiologii.

– Wiedza, którą posiadamy, zmienia się praktycznie z dnia na dzień, pojawiają się nowe doniesienia, wyniki nowych badań klinicznych. To sprawia, że lekarze, nie tylko polscy, potrzebują ciągłej edukacji w obszarze hipertensjologii i kardiologii. Dane, które dostarczają różnego rodzaju badania kliniczne, otwierają nowe drzwi w leczeniu chorób sercowo-naczyniowych – podkreśla Agata Subocz.

– To w pewnym sensie jest uznanie przez naszych europejskich partnerów zasług silnych ośrodków badających nadciśnienie tętnicze. To niebywale ważne wydarzenie też dla polskich lekarzy. Dzięki temu, że odbywa się w Gdańsku, możemy gościć więcej lekarzy z Polski, specjalistów, lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, którzy najwięcej skorzystają na swojej obecności tutaj – ocenia dr hab. n. med. Jacek Wolf z Kliniki Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.

Informacje zawarte w materiale mają charakter edukacyjny i służą wyłącznie zwiększaniu świadomości zdrowotnej. Jeśli masz wątpliwości dotyczące swojego zdrowia, skontaktuj się z lekarzem. Lekarz, po ocenie Twojego stanu zdrowia, będzie mógł doradzić odpowiednie postępowanie dostosowane do Twojej indywidualnej sytuacji.