Kluczowym elementem unijnej strategii, wdrażanej w obliczu nasilających się ataków hybrydowych ze strony Rosji, staje się rygorystyczna ochrona łańcucha dostaw – nowe wytyczne kategorycznie zakazują finansowania technologii opartych na chińskich podzespołach, stawiając wyłącznie na europejski rynek i lokalnych producentów. Nowe unijne prawo wprowadza sztywne limity czasowe na wydawanie pozwoleń dla fabryk zbrojeniowych oraz znosi bariery administracyjne w transgranicznym przemieszczaniu sprzętu wojskowego.

– Potrzebne są nowe regulacje. Pracujemy nad nimi, chociażby w zakresie mobilności wojskowej. Obejmują też ochronę infrastruktury krytycznej, która jest w krajach członkowskich. Są coraz większe środki na projekty obronne. SAFE jest tylko przykładem tego, że poza perspektywą finansową udało się wygospodarować środki gwarantowane przez budżet Unii Europejskiej, ale po 2028 roku te środki będą dostępne w całej okazałości. Myślę, że to może być nawet do 200 mld euro – mówi w rozmowie z agencją Newseria Michał Szczerba, poseł do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej oraz EPL.

W ramach Instrumentu na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy (SAFE) Unia Europejska zapewnia pomoc finansową w formie pożyczek o wartości do 150 mld euro, z czego 43,7 mld euro przypadło Polsce. Instrument ma pomóc państwom członkowskim Unii szybko i znacząco zwiększyć inwestycje w obronność poprzez wspólne zamówienia.

– Pracujemy nad kolejnym pakietem sankcyjnym, więc każdy incydent, który my nazywamy zagrożeniem hybrydowym, ma swoją reakcję. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zapowiedziała kolejny pakiet sankcyjny, więc myślę, że to będzie odnosiło skutek i będzie bardzo dotkliwe dla gospodarki Putina. Pełna solidarność i wsparcie. Atak na jeden z krajów członkowskich jest atakiem na całą Unię Europejską – podkreśla Michał Szczerba.

Szefowa KE o wspomnianych sankcjach mówiła podczas ostatniego orędzia o stanie Unii. Zaznaczyła, że naciski na Rosję muszą być intensyfikowane. Podkreśliła jednak, że nie muszą to być nowe sankcje, a chodzi przede wszystkim o skuteczne egzekwowanie tych już nałożonych. 

– Ta wojna trwa już prawie pięć lat i to, że Ukraina ma gigantyczny rozwój w zakresie przemysłu obronnego, jest w stanie produkować szybciej, taniej, ale również w dużej skali, nie oznacza, że Rosja się zatrzymała. Wręcz przeciwnie. Ona też produkuje szybko i coraz bardziej zaawansowany sprzęt. Przykładem są drony odrzutowe, budowane na bazie Shahedów, ale takie, które latają bardzo szybko, nawet do 600 km na godzinę. Taki dron bardzo łatwo może znaleźć się w Kijowie, powodując absolutny chaos, dezintegrację – podkreśla Michał Szczerba.

28 września 2026 roku prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski podał, że podczas jednego dnia Rosja zaatakowała z użyciem ponad 120 Shahedów, z czego 90 było napędzanych silnikiem odrzutowym. Jeden z nich dotarł do granicy z Polską.

– Unia Europejska nie jest Sojuszem Północnoatlantyckim. Jest Wspólnotą, która wspiera kraje członkowskie w budowaniu własnego potencjału obronnego i wspólnych możliwości, opartych na przemyśle obronnym, jak również na nowych technologiach czy też wspieraniu innowacji. Przewodnicząca von der Leyen podała przykład firmy, która została zbudowana i zaczęła od start-upu. To Rafał Modrzewski i ICEYE, gigantyczna firma, z którą współpracuje już Polska Grupa Zbrojeniowa i budujemy polskiego Starlinka. System, który będzie niezależny i bardziej autonomiczny – zaznacza Michał Szczerba.

ICEYE i Polska Grupa Zbrojeniowa podpisały list intencyjny podczas Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego (MSPO 2026) w Kielcach. W ramach porozumienia strony rozpoczynają wspólne prace nad koncepcją wojskowego systemu łączności satelitarnej (MILSATCOM) dla Sił Zbrojnych RP.

– Jak moglibyśmy jeszcze mocniej bronić się przed atakami cybernetycznymi? Przede wszystkim poprzez pełną współpracę z Unią Europejską i wykorzystanie gigantycznych środków, które przygotowujemy po 2028 roku, ale również pełną interoperacyjność z NATO. Te działania muszą być spójne i wspólne – uważa europoseł z KO. – Przykładem tego jest mobilność wojskowa, ponieważ to również wspólna inwestycja w korytarze kluczowe, które będą wykorzystywane przez wojsko do dostarczenia sprzętu. Nie ma chwili do stracenia i widzimy, że jeżeli pojawiłaby się poważna sytuacja na flance wschodniej, to pomoc z Niemiec, Hiszpanii, Francji czy z krajów skandynawskich powinna przyjść natychmiast, bez żadnych barier administracyjnych i infrastrukturalnych. To jest kluczowa regulacja, nad którą prace musimy zakończyć do końca roku – dodaje.

17 czerwca 2026 roku Rada UE przyjęła stanowisko negocjacyjne dotyczące rozporządzenia dotyczącego mobilności wojskowej. Ma ona m.in. uprościć transgraniczne zezwolenia, zdigitalizować procedury, stworzyć system szybkiego reagowania EMMERS czy też wspierać modernizację infrastruktury podwójnego zastosowania.

– Produkcja sprzętu wojskowego na terenie Europy musi mieć szybszą ścieżkę. W tej chwili pracujemy nad uproszczeniem tych procedur, żeby bez zbędnej zwłoki móc produkować sprzęt. Tak samo kończymy prace nad wojskowym Schengen, żeby wyprodukowany sprzęt szybko transportować z kraju do kraju, żeby nie stał na granicach. Uproszczenie procedur produkcji sprzętu wojskowego i przemieszczenie będzie miało kluczowe znaczenie, dlatego że nie znamy dnia ani godziny, kiedy Rosja może dokonać hybrydowych ataków bądź też uderzenia na jeden z krajów Unii Europejskie – wyjaśnia Dariusz Joński, poseł do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej oraz EPL.

16 września br. Parlament Europejski przyjął zmiany, które mają przyspieszyć inwestycje w obronność i poprawić zdolności unijne do reagowania na wyzwania związane z bezpieczeństwem. Jest to część tzw. pakietu Omnibus V. W celu przyspieszenia procedur wydawania pozwoleń dla projektów obronnych, takich jak budowa nowych fabryk lub rozbudowa istniejących zakładów, nowe przepisy wprowadzą ogólnounijny termin na wydanie decyzji w sprawie pozwolenia, który będzie wynosił 42 dni robocze (liczony od potwierdzenia kompletności wniosku). Organy krajowe będą mogły wyjątkowo przedłużyć ten termin maksymalnie do 60 dni.

– Czy można zwiększyć udział europejskich firm, również małych i średnich, w unijnych zamówieniach obronnych? Polska jest teraz najlepszym tego przykładem. Mamy 180 mld zł z programu SAFE, a dokładnie 89 proc. inwestujemy w polskie firmy. One mają świetne know-how. Te pieniądze wydadzą na badania i rozwój. Jednocześnie nie tylko będą broniły naszej granicy, ale też wysyłają sprzęt chociażby do Stanów Zjednoczonych – podkreśla Dariusz Joński. – Jeszcze parę miesięcy temu nikt by sobie nie wyobrażał, że polska firma WB Electronics, która produkuje nowoczesne drony, będzie je sprzedawała jednostkom specjalnym Stanów Zjednoczonych, a dzisiaj one je kupują. Mamy więc bardzo dobry sprzęt, mamy się czym pochwalić i na pewno takie inwestycje w zbrojeniówkę pozwolą, żebyśmy mieli najnowocześniejszy sprzęt na świecie – dodaje.

Europoseł KO podkreśla również, że mniejsze firmy również mogą zaistnieć w sektorze obronnym.

– Żadna, nawet duża firma bez tych mniejszych, które często mają know-how, w ogóle nie może funkcjonować. My otworzyliśmy szeroko drzwi nie tylko dla wielkich spółek jak Polska Grupa Zbrojeniowa, Huta Stalowa Wola, Wojskowe Zakłady Lotnicze Nr 2, które będą robiły serwisowanie Apache, ale też dla tych mniejszych, jak chociażby prywatna firma AMZ z Kutna, która zatrudnia kilkaset osób i produkuje małe wozy bojowe. Warto takim firmom pomóc – wyjaśnia.

W nowym budżecie UE na lata 2028–2034 oprócz programu SAFE będzie dostępny również Europejski Fundusz Konkurencyjności (EFK). Ma on uprościć i przyspieszyć finansowanie oraz pobudzić inwestycje prywatne i publiczne, w tym na obronę i przestrzeń kosmiczną. 

– Na 27 krajów 19 zdecydowało się skorzystać z SAFE. Wiemy, że część tych, które nie wzięły udziału w pierwszym programie, zastanawiają się i proszą o SAFE 2. Bezpieczeństwo jest dzisiaj bezcenne, więc wiemy, że jedna trzecia środków z pierwszego programu poszła na inwestycje w zbrojeniówkę i dobrze je wykorzystujemy. To są miejsca pracy, fabryki, know-how, badania i rozwój, bezpieczeństwo naszych granic, inwestycje, eksport polskich produktów. Ale nie zamykałbym tematu dotyczącego programu SAFE 2 – podkreśla Dariusz Joński.

Nawigacja dla osób niewidomych, platforma analizująca dane o lokalizacji nieruchomości oraz serwis z miejscami na nocleg dla podróżujących samochodami i kamperami – to przykłady rozwijanych przez młodych polskich innowatorów technologii, które odpowiadają na konkretne potrzeby użytkowników. Jedne dopiero przechodzą od prototypu do wersji produkcyjnej, inne zdobywają pierwszych użytkowników lub już działają komercyjnie. Wyzwaniem dla ich twórców jest teraz zwiększanie skali działalności i dotarcie z rozwiązaniami do szerszej grupy odbiorców.

– InPath Finder to nawigacja GPS dla osób niewidomych, stworzona w ten sposób, żeby była bardzo intuicyjna w użyciu, prowadziła użytkownika jak po sznurku. Innowacyjność tego rozwiązania polega na zastosowaniu bardzo dokładnych układów GPS oraz interfejsu haptycznego, który nie korzysta z dźwięku czy wibracji i nie odcina użytkownika od otoczenia, ale skupia się na zmyśle dotyku. Urządzenie przyjmuje formę inteligentnego kompasu, który wskazuje użytkownikowi, dokąd dokładnie iść – mówi agencji Newseria Jan Piętka, twórca InPath Finder, który prezentował swoje rozwiązanie podczas PARP Future Camp w Rynie.

Pomysł na InPath Finder powstał na pierwszym roku studiów Jana Piętki. Był wówczas asystentem niewidomego kolegi, któremu pomagał m.in. w przemieszczaniu się i nauce.

– Dzięki temu poznałem, z czym się mierzą takie osoby i jakie problemy można rozwiązać. Mój projekt jest właśnie odpowiedzią na jeden z problemów związanych z poruszaniem się między różnymi skomplikowanymi punktami – tłumaczy Jan Piętka.

InPath Finder jest obecnie na etapie przechodzenia od prototypu do wersji produkcyjnej. Twórca urządzenia zakłada, że w perspektywie roku–dwóch rozwiązanie mogłoby trafić do szerszego grona użytkowników. Według ostatnich danych GUS na koniec 2024 roku 163,5 tys. osób w Polsce miało orzeczoną niepełnosprawność z powodu chorób narządu wzroku. Blisko 40 proc. z nich miało znaczny stopień niepełnosprawności.

– Do komercjalizacji mojego pomysłu potrzebna jest głównie jak największa społeczność ludzi ze środowiska niewidomych, abym mógł otrzymywać coraz więcej informacji zwrotnej, testów i żebym wiedział, w którą stronę to rozwijać i komu jest to potrzebne – wskazuje Jan Piętka.

Projekt otrzymał już wsparcie w ramach programu Uczelnie Przyszłości realizowanego przez NCBR. Twórca InPath Finder zwraca uwagę, że na kolejnych etapach rozwoju start-upy mogą korzystać zarówno ze środków publicznych, jak i finansowania venture capital.

PARP oferuje szereg instrumentów skierowanych do projektów i firm na różnych etapach rozwoju. W programie Laboratorium Innowatora w ramach Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG) pomysłodawcy mogą zweryfikować technologiczny pomysł biznesowy i przygotować go do dalszego rozwoju. Z kolei w programie „Platformy startowe dla nowych pomysłów” w ramach Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej (FEPW) start-upy przechodzą programy mentoringowe i procesy inkubacji, a także mogą otrzymać do 600 tys. zł na rozwój działalności oraz przygotowanie produktu do wejścia na rynek i pierwszą sprzedaż (w komponencie IIa). Najbardziej innowacyjne projekty wymagające dodatkowego wsparcia mogą się także ubiegać o dofinansowanie do 2 mln zł w ramach komponentu IIb. 

Dzięki wsparciu z Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej i programowi Platformy Startowej Wschodni Akcelerator Biznesu rozwijał się portal GeoScan, czyli platforma, która pomaga w procesie wyboru działki, mieszkania lub domu do zakupu. W krótkim czasie w zautomatyzowany sposób jest w stanie przeprowadzić audyt dowolnej nieruchomości lub działki, dostarczając informacji m.in. o ryzykach powodzi czy podtopień, hałasie, dostępie do infrastruktury publicznej czy uciążliwych obiektach znajdujących się w okolicy.

– GeoScan powstał podczas hackathonu NASA. Podczas powodzi na Śląsku chcieliśmy stworzyć platformę, która pomoże ludziom kupującym nieruchomości, aby dokładnie wiedzieć, jakie zagrożenia wiążą się z posiadaniem nieruchomości w konkretnym miejscu – tłumaczy Mikołaj Fiedorczuk, założyciel GeoScan.

Projekt początkowo koncentrował się na zagrożeniu powodziowym. Z czasem zakres analiz został rozszerzony m.in. o ceny transakcyjne, dostępność usług oraz bezpieczeństwo publiczne i drogowe. Według twórców platforma korzysta z danych z ponad 100 źródeł i prezentuje je w formie raportu oraz warstw mapowych.

– Te wszystkie informacje są dostępne, ale są bardzo trudne do znalezienia i zrozumienia. My to wszystko prezentujemy w prosty i łatwy sposób – podkreśla Mikołaj Fiedorczuk. – Największym problemem GeoScanu jest to, że ludzie nie wiedzą, że są takie platformy. Myślą, że trzeba wszystkiego szukać ręcznie i przechodzić przez wiele różnych źródeł danych samemu. My to agregujemy i łączymy wszystko w jeden prosty raport. Musimy edukować klientów, że mogą zrobić to prościej, szybciej i łatwiej.

Firma chce dalej rozwijać raporty o lokalizacji, ale planuje także narzędzia pomagające wyszukiwać miejsca spełniające określone kryteria.

– Tworzymy już usługi, które pozwolą ludziom wybierać za pomocą naszej usługi miejsca w całej Polsce, które odpowiadają ich potrzebom, na przykład pod inwestycje fotowoltaiczne, magazyny energii czy nieruchomości – zapowiada twórca GeoScan.

O wyzwaniach związanych z dotarciem do szerokiego grona potencjalnych użytkowników mówił podczas PARP Future Camp także twórca Ticho, czyli serwisu ułatwiającego kierowcom znalezienie miejsca na bezpieczny i legalny postój.

– Ticho to serwis, który rozwijam od kilku tygodni. Obsługuje osoby, które jeżdżą kamperem, samochodem z przyczepą czy samochodem osobowym, w którym śpią, i umożliwia im znalezienie miejscówki na noc – mówi Bartosz Światowski, twórca Ticho.

Sam pomysł rozwijał przez kilka lat. Zajmując się na co dzień produkcją zabudów kempingowych, obserwował w grupach internetowych duże zainteresowanie miejscówkami noclegowymi. Serwis wystartował kilka tygodni temu. Jego twórca poinformował o uruchomieniu projektu na facebookowej grupie „Spanie w aucie”, która – według jego danych – skupia ok. 280 tys. osób. W bazie są już pierwsi użytkownicy i gospodarze udostępniający miejsca. Lokalizacje mają być weryfikowane przez społeczność.

– W tej chwili weryfikacja jest trzypoziomowa, to znaczy kilka osób musi zweryfikować dane miejsce, a kolejne osoby na bieżąco potwierdzają je w funkcji „Byłem tu” – mówi Bartosz Światowski.

Kolejnym etapem ma być zwiększenie liczby gospodarzy. Twórca Ticho chce dotrzeć przede wszystkim do gospodarstw agroturystycznych, które mogłyby udostępniać część swojego terenu podróżującym samochodami i kamperami. 

Materiał powstał podczas PARP Future Camp 2026, wydarzenia współfinasowanego w ramach programów Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG), Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej (FEPW) oraz Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS).

Zakupy w internecie coraz częściej zaczynają się od odkrycia produktu, a nie od jego wyszukania. Media społecznościowe podpowiadają użytkownikom marki i produkty na podstawie oglądanych treści i zainteresowań, a droga od rekomendacji do zakupu może dziś przebiegać w jednym miejscu. Według prognoz wartość globalnego rynku social commerce ma wzrosnąć z ok. 586 mld dol. w 2026 roku do blisko 929 mld dol. w 2030 roku.

– Świat e-commerce bardzo mocno rośnie. Obserwujemy wzrost nie tylko liczby transakcji i kupujących, którzy korzystają z nowych rozwiązań, ale także liczby sprzedawców, którzy decydują się na obecność w tych kanałach. Zmiana, która się odbywa na naszych oczach, dotyczy jednak nie tylko wolumenu transakcji czy liczby sprzedających i kupujących, ale także sposobu, w jaki dokonujemy zakupów – mówi agencji Newseria Piotr Żaczko, communication manager TikTok CEE.

Z badania „Omni-commerce. Kupuję wygodnie 2026”, przeprowadzonego przez Mobile Institute na zlecenie Izby Gospodarki Elektronicznej, wynika, że 45 proc. internautów kupuje już bezpośrednio w aplikacjach społecznościowych, takich jak TikTok Shop, Instagram Shopping czy Facebook Marketplace. 35 proc. badanych ogląda transmisje live shopping, a 66 proc. deklaruje, że rekomendacje influencerów skłaniają ich do zakupu. Według Statisty social commerce ma w 2026 roku odpowiadać za 15,2 proc. globalnego e-commerce, a do 2030 roku jego udział ma wzrosnąć do 19,1 proc.

– Odchodzimy od paradygmatu szukania produktu i intencjonalnego researchu, a wchodzimy w fazę, w której odkrywamy produkt i to on przychodzi do nas na podstawie naszych upodobań, tego, co oglądamy i w jaki sposób wchodzimy w interakcje z treściami. Na tej podstawie rekomendujemy produkty, które następnie trafiają do koszyka – tłumaczy Piotr Żaczko.

Według danych TikToka co drugi użytkownik platformy deklaruje, że odkrywa na niej nowe produkty lub marki, a 55 proc. szukało tam marki, produktu lub usługi w ciągu ostatnich 30 dni. TikTok podaje, że w Polsce z platformy korzysta ponad 15,4 mln osób.

Od 15 czerwca w Polsce działa TikTok Shop, który umożliwia zakup produktów bezpośrednio w aplikacji, m.in. podczas oglądania filmów i transmisji live. Z podawanych w tym czasie informacji wynikało, że na rynkach UE, na których Shop był już dostępny, korzystało z niego ponad 100 tys. sprzedawców i blisko 100 mln użytkowników.

– Zmiany, które przyniósł TikTok Shop, są od razu widoczne. Mamy dużą grupę konsumentów, którzy od pierwszego dnia zaczęli to nowe rozwiązanie eksplorować i wchodzić w interakcje. Mamy też bardzo dużą i wciąż rosnącą grupę sprzedawców, niekoniecznie z najwyższego segmentu, którzy potraktowali to jako unikalną okazję dla siebie i od pierwszego dnia zaczęli zakładać swoje konta i wystawiać produkty na platformę, oferując je nowym grupom odbiorców – mówi communication manager TikTok CEE. – To zmiana nie tylko dla największych sprzedawców, największych dystrybutorów czy największych marek.

Jak podkreśla, to właśnie małe i średnie firmy zaczęły z tej opcji korzystać, chcąc w ten sposób dotrzeć do klientów spoza swojego najbliższego otoczenia. Z badania Public First przeprowadzonego na zlecenie TikToka wynika, że reklama na platformie przyniosła MŚP w UE 13 mld euro dodatkowej wartości gospodarczej w 2025 roku. 82 proc. badanych firm deklarowało, że TikTok pomógł im konkurować z globalnymi markami.

– Małe i średnie przedsiębiorstwa mają często to, na czym najbardziej zależy użytkownikom, czyli pasję do produktu. I to powoduje, że ich treści są eksponowane równie mocno jak te tworzone przez duże marki, często osiągają bardzo podobne zasięgi i konwertują tak samo dobrze na sprzedaż. Tak długo, jak tworzysz treści w zgodzie z DNA TikToka, czyli są one naturalne, otwarte, wchodzisz w dialog z użytkownikami i jest to faktycznie interakcja, a nie tylko jednostronna komunikacja, masz szansę generować dokładnie te same zasięgi i tę samą widoczność jak duża reklamująca się marka – przekonuje Piotr Żaczko.

Jako przykład małego biznesu obecnego na TikTok Shop od początku działania usługi w Polsce ekspert wskazuje Pszczelarza z Wąchocka.

– Od pierwszego dnia bardzo dobrze sobie radzi, buduje świetny kontakt ze swoją społecznością, jest określany przez społeczność TikToka jako fenomen kulturowy. Z pasją opowiada o tym, w jaki sposób tworzy produkty, które finalnie trafiają na platformę – mówi przedstawiciel TikTok CEE. – Nie mamy jeszcze na to twardych danych sprzedażowych czy wolumenowych, ale widać po komentarzach i interakcjach, że społeczność doprasza się, by te produkty, które są hitem na platformie, były dostarczane w większej ilości, bardziej hurtowo, bo popyt na nie rośnie dynamicznie.

Jak wskazuje, na polskim rynku – podobnie jak w innych krajach, w których działa TikTok Shop – wśród najpopularniejszych kategorii są moda, uroda i wyposażenie wnętrz. Na ocenę wyników polskiego rynku jest jednak jeszcze za wcześnie, bo usługa działa tu od trzech miesięcy. Punktem odniesienia może być Wielka Brytania, gdzie TikTok Shop działa od 2021 roku. W marcu 2025 roku platforma podawała, że w poprzednich 12 miesiącach liczba kupujących wzrosła o 131 proc., a przychody TikTok Shop – o 180 proc. Każdego dnia odbywało się też ponad 6 tys. transmisji sprzedażowych live.

– Każdy rynek ma swoją specyfikę, więc trudno jest porównywać rynek polski do niemieckiego, brytyjskiego, włoskiego czy hiszpańskiego z perspektywy twardych danych liczbowych czy ekonomicznych. TikTok Shop zbyt krótko funkcjonuje na polskim rynku, by kusić się już dzisiaj o podsumowania. Widoczne jest natomiast to, że Polacy bardzo chętnie zaczęli eksperymentować z tą platformą, zarówno po stronie kupujących, jak i sprzedających – ocenia przedstawiciel TikTok CEE.

Zdaniem ekspertów sposób, w jaki społeczeństwo postrzega logopedów, zaczyna się zmieniać. W ich opinii ich profil staje się bardziej specjalistyczny i coraz częściej skupia się na pacjentach m.in. po wypadkach czy udarach. Zwracają również uwagę na to, że nieodpowiednie korzystanie z telefonów czy brak stymulowania bodźcami mogą nasilać trudności z prawidłową mową. Podkreślają także rosnącą rolę nowych technologii w pracy logopedów, które przyczyniają się m.in. do personalizacji terapii.

– Mam wrażenie, że największą zmianą jest to, że domyślny profil logopedy, specjalisty, się zmienia. Kiedyś myśleliśmy o nim jako kimś, kto zajmuje się wymową „R”. W tym momencie logopeda zajmuje się neurorehabilitacją, pacjentami poudarowymi czy powypadkowymi. Ten profil stał się o wiele bardziej specjalistyczny i szerszy – mówi w rozmowie z agencją Newseria Arkadiusz Klej, współzałożyciel SpeechFlow.

Jak podaje amerykańska agencja rządowa National Institutes of Health (NIH), terapia logopedyczna może być stosowana w przypadku wielu różnych problemów i zaburzeń mowy, od drobnych, takich jak chrypka, po częściową utratę mowy spowodowaną uszkodzeniem mózgu.

– Telefony na pewno odbierają nam szansę do tego, żeby ćwiczyć, obciążyć mózg, ale nie zawsze to jest ich wina. Czasami to jest kwestia tego, jak my ich używamy. Jeśli nie potrafimy czegoś wymyślić i sprawdzamy to, to nie ma w tym nic złego. Ale jeśli chcemy, żeby technologia wszystko robiła za nas, na przykład odbierała nam szansę do nauki, to rzeczywiście może być problemem – uważa Arkadiusz Klej.

Z urządzeń mobilnych korzystają coraz młodsze dzieci. Jak wynika z badania CBOS „Dzieci a smartfony, tablety i komputery”, wśród rocznych maluchów odsetek ten wynosi 4 proc., dwulatków 35 proc., trzylatków 47 proc., czterolatków 64 proc., a wśród pięciolatków – 78 proc. Średni czas korzystania z urządzeń wśród najmłodszych dzieci poniżej piątego roku życia to mniej niż godzina. W przypadku dzieci w wieku pięciu–siedmiu lat jest to godzina dziennie, a w przypadku mających od 8 do 11 lat od półtorej godziny do nieco ponad 2 godzin.

Amerykańska Akademia Pediatryczna (AAP) zaleca, aby dzieci poniżej 18 miesiąca życia unikały ekranów, z wyjątkiem wideorozmów. W jej opinii w przypadku dzieci w wieku od 18 miesięcy do dwóch lat należy zachęcać rodziców, aby wybierali programy wysokiej jakości do wspólnego oglądania i nie pozwalali dzieciom na samodzielne korzystanie z mediów. Jeśli chodzi o dzieci w wieku od dwóch do pięciu lat, należy z kolei ograniczyć czas spędzany przed ekranem do godziny dziennie lub mniej, poświęcając go na oglądanie wysokiej jakości programów.

– Najważniejsze jest to, żeby stymulować się wieloma bodźcami jednocześnie. Dziecko robi to naturalnie. Szuka, bawi się, jest otwarte, nie jest przebodźcowane. Człowiek, który jest w stanie być ciekawy, to człowiek, który sam szuka stymulujących go bodźców – tłumaczy współzałożyciel SpeechFlow.

Przynajmniej połowa dzieci w próbie badanej przez Akademię Pedagogiki Specjalnej w Warszawie w ramach projektu „Brzdąc w sieci 4.0 – korzystanie z urządzeń ekranowych a funkcje wykonawcze u dzieci w wieku przedszkolnym – analiza równoważności narzędzi cyfrowych i niecyfrowych” bawi się codziennie lub prawie codziennie na świeżym powietrzu, angażuje się w zabawy plastyczne, korzysta z urządzeń ekranowych i bawi się zabawkami. 50 proc. maluchów czyta książki i układa puzzle przynajmniej cztery–pięć dni w tygodniu lub częściej.

– Mam wrażenie, że jeśli chodzi o bezpieczeństwo dzieci, to najważniejsze jest to, żeby ekrany nie pojawiały się za wcześnie. Amerykańska Akademia Pediatryczna bardzo jasno podaje, że do piątego roku życia fajnie byłoby, żebyśmy starali się ich unikać, ograniczali ich ilość i na przykład rozróżniali, że nawet rozmowa przez telefon z babcią jest czym innym niż dwie godziny biernego oglądania filmików na YouTubie – podkreśla Arkadiusz Klej.

Z badania „Children of the 2020s” przeprowadzonego przez University College London (UCL) wynika, że dwuletnie dzieci spędzające najwięcej czasu przed ekranami (średnio pięć godzin dziennie) uzyskiwały niższe wyniki w testach słownictwa niż te, które spędzały przed ekranami najmniej czasu (średnio 44 minuty dziennie). Maluchy regularnie korzystające z ekranów potrafiły wypowiedzieć średnio 53 proc. z 34 słów testowych, w porównaniu z 65 proc. maluchów, które korzystały z ekranów najrzadziej.

– My w SpeechFlow przetwarzamy dane medyczne po to, żeby być w stanie bardzo personalnie podchodzić do pacjentów. Przykładowo 70-letni pan Stanisław, który był przez całe życie krawcem, a teraz przeszedł udar, powinien otrzymać takie pomoce terapeutyczne, które nawiązują do tego, czym się zajmował. To jest związane z ładunkiem emocjonalnym, z tym, jak działa ludzka pamięć. Taka terapia jest po prostu skuteczniejsza. Personalizacja zawsze była możliwa, ale ona była bardzo obciążająca. Wymagała bardzo dużo pracy. Technologia sprawia, że ona staje się dla nas dostępna – tłumaczy współzałożyciel SpeechFlow.

Raport „Społeczne postrzeganie zawodu logopedy a potrzeby logopedów” pokazuje, że 65 proc. specjalistów uważa swoje warunki pracy za niezadowalające. Podkreślają potrzebę poprawy pod względem ekonomicznym (84,1 proc.), prawnym (76,8 proc.) i społecznym (71 proc.). 

Polski start-up SpeechFlow dostarcza logopedom nowoczesne narzędzia, które ułatwiają codzienną pracę i zwiększają zaangażowanie pacjentów. Za pośrednictwem generatora pomocy można m.in. tworzyć spersonalizowane gry i materiały terapeutyczne. Firma organizuje także szkolenia, które uczą, jak samodzielnie projektować gry logopedyczne. Do rozwoju firmy przyczynił się m.in. jej udział w programie „Platformy Startowe Unicorn Hub”, realizowanym przy udziale Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). Program finansowany jest ze środków Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej (FEPW).

– Dane logopedyczne, pomimo że często są medyczne, nadal dotyczą dość podstawowych sytuacji. Chociażby tego, czy dobrze, czy źle wymawiamy „R”. Jednocześnie branża ta jest obłożona bardzo jasnymi regulacjami ze strony Unii Europejskiej, zarówno od strony RODO, jak i AI Act. One narzucają bardzo jasne regulacje, których wszystkie firmy w Europie muszą przestrzegać – podkreśla.

Arkadiusz Klej był uczestnikiem PARP Future Camp 2026 w Rynie, organizowanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości. Wydarzenie zgromadziło blisko 400 młodych innowatorów, startupów, ekspertów i przedstawicieli ekosystemu innowacji, stanowiąc okazję do wymiany doświadczeń, zdobycia praktycznej wiedzy oraz nawiązania wartościowych kontaktów.

Ponad 5 mld opakowań zwrócili konsumenci w pierwszym roku działania systemu kaucyjnego. W ostatnich miesiącach liczba zwrotów sięga już kilkuset milionów miesięcznie. Dla handlu to tempo wzrostu zbiórki oznacza przede wszystkim wyzwania związane z obsługą automatów i logistyką odbioru opakowań. Przedstawiciele branży wskazują, że kolejne miesiące trzeba poświęcić na rozbudowę sieci punktów zbiórki i rozwiązań, które zwiększą wygodę konsumentów.

– Przygotowując się do wdrożenia systemu kaucyjnego, zidentyfikowaliśmy szereg ryzyk logistycznych, operacyjnych, integracyjnych, dotyczących maszyn lub ich instalacji. Natomiast to, co okazało się największym wyzwaniem i zaskoczeniem dla wszystkich uczestników, to była skala zwrotu opakowań kaucyjnych. W IV kwartale 2025 roku ten zwrot wynosił ok. 180 tys. opakowań w ciągu całego kwartału, w tej chwili to kilkaset milionów miesięcznie. To jest ponad 200 mln sztuk, które zbieramy stale – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Agnieszka Koc, dyrektorka ds. ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju w Jeronimo Martins Polska. – Dużym wyzwaniem było zapanowanie nad bardzo szybką skalą i tempem wzrostu tej zbiórki, a także dostosowaniem do tego wszystkich procesów, które musiały być bardzo szybko zmienione, czyli głównie procesów logistycznych i operacyjnych.

Z raportu „Od uczestnictwa do rutyny. Indeks Adaptacji Kaucja.pl 2026” wynika, że 93 proc. Polaków przynajmniej raz skorzystało z systemu kaucyjnego, a 83 proc. robi to co najmniej raz w miesiącu. Wśród korzystających z systemu 87 proc. deklaruje, że oddaje większość lub prawie wszystkie opakowania objęte kaucją.

Sam zwrot większość konsumentów ocenia dobrze – 81 proc. uważa go za łatwy i tyle samo za przewidywalny. Przy regularnym korzystaniu zdarzają się jednak problemy: w ciągu trzech miesięcy 78 proc. użytkowników przynajmniej raz trafiło na pełny automat, 69 proc. na niesprawne urządzenie, a 60 proc. spotkało się z odrzuceniem opakowania przez automat.

– Odzew ze strony klientów jest bardzo dobry. Poziom zwrotności jest już na poziomie ok. 60 proc. Widzimy też to w naszej sieci, gdzie udostępniliśmy klientom ponad 13 tys. punktów zbiórki. To, co jeszcze nam dzisiaj przeszkadza, to pewne awarie maszyn czy brak dostępności systemów, ale nad tym elementem będziemy w stanie pracować przez kolejny rok – ocenia Joanna Kasowska, dyrektorka ds. jakości i standardów zarządzania żywnością w Grupie Żabka.

Według danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska w całej Polsce działa obecnie ponad 65,5 tys. punktów zwrotu opakowań, w tym 23,5 tys. wyposażonych w automaty. Za ich pośrednictwem odbywa się już 90 proc. wszystkich zwrotów. Niemal połowę punktów zwrotów stanowią małe sklepy, które przystąpiły do systemu dobrowolnie.

Z badania Kaucji.pl wynika, że konsumenci oczekują przede wszystkim sprawniejszego działania systemu. 48 proc. wskazuje na potrzebę sprawniejszych, rzadziej przepełnionych lub niesprawnych automatów, 41 proc. – zwiększenia liczby punktów zwrotu w pobliżu domu lub pracy, a 34 proc. – skrócenia czasu potrzebnego na oddanie opakowań.

– Dzisiaj z punktu widzenia handlu największym wyzwaniem jest stabilność wymagań prawnych. Dopiero skończyliśmy pierwszy rok systemu kaucyjnego, widzimy zaangażowanie konsumentów i dobrą współpracę między operatorami i handlem. Natomiast ważne jest ustabilizowanie systemu i zwiększenie efektywności kosztowej, ale również zwiększenie dostępności maszyn czy punktów zbiórki dla konsumenta końcowego, który de facto będzie podnosił zbiórkę, tym samym realizując wymagane poziomy zwrotności – mówi Joanna Kasowska.

Zgodnie z unijnymi przepisami do 2029 roku poziom selektywnej zbiórki jednorazowych butelek z tworzyw sztucznych i metalowych opakowań na napoje ma wynosić co najmniej 90 proc. Część krajów europejskich już osiąga ten poziom. Według danych Reloop w 2024 roku w Norwegii zwracano 92 proc. opakowań objętych systemem, a na Litwie i Słowacji – po 90 proc. W Szwecji wskaźnik wynosił 88 proc. Jak informuje MKiŚ, w Polsce na koniec września br. poziom zwrotu opakowań wyniósł ok. 60 proc. Poprzedni model oparty na selektywnej zbiórce odpadów komunalnych pozwalał odzyskiwać ok. 40 proc. butelek z tworzyw sztucznych.

– Na rozwiniętych rynkach kaucyjnych działają maszyny multifeedowe, czyli wrzutnie pełnymi workami. U nas to jeszcze jest promil, ale widać już zainteresowanie tym rozwiązaniem. Na rozwiniętych rynkach to już jest trend, bo wygoda i szybkość działania przyciąga klientów. Mówimy tutaj o rynkach, które mają 90 proc. odzysku opakowań, gdzie klientów jest dużo i faktycznie zwracają opakowania pełnymi workami – wskazuje Konrad Robak, dyrektor zarządzający Tomra Collection Polska.

W Szwecji pierwszy automat Pantamera Express, do którego można wysypać jednocześnie cały worek puszek i butelek PET, zamiast wkładać je pojedynczo, uruchomiono w 2015 roku. Dziś takie urządzenia działają w punktach recyklingu w całym kraju, a maszyny o dużej przepustowości pojawiają się również w sklepach.

– Jesteśmy rynkiem, który poszedł z trochę innym trendem niż inne. Zaczęliśmy przede wszystkim z maszynami wolnostojącymi. Na innych rynkach kaucyjnych udział maszyn wolnostojących do maszyn w zabudowie ściennej, w których wszystko dzieje się z tyłu, a konsument widzi tylko wrzutnię czy front maszyny, jest zdecydowanie inny. Tam jest zdecydowanie więcej maszyn drugiego rodzaju. One po prostu lepiej działają, są efektywniejsze w operacjach, choć są to rozwiązania trochę droższe – mówi Konrad Robak.

Działanie systemu zależy jednak nie tylko od wykorzystywanych automatów. Ważne są też wymiana danych między jego uczestnikami, rozliczenia i organizacja odbioru opakowań. Przedstawiciele handlu wskazują też na potrzebę lepszej koordynacji między uczestnikami systemu.

– Brakuje nam tak zwanej organizacji parasolowej, gdzie wszyscy interesariusze systemu kaucyjnego będą mogli w jednym miejscu usiąść i przedyskutować, jakie najlepsze kroki powinniśmy poczynić, żeby efektywność kosztów i zbiórki była większa. Chodzi o znakowanie i rozliczenia opakowań, dostępność tego rozwiązania dla konsumentów, czyli systemu paragonowego, bonowego czy też zwrotu na kartę – mówi Joanna Kasowska.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapowiada zmiany w systemie. Resort chce wydłużyć ważność bonów wydawanych przez automaty kaucyjne z 30 do 90 dni oraz objąć systemem jednorazowe szklane butelki po napojach alkoholowych o pojemności do 300 ml, czyli tzw. małpki.

– Kolejny rok będzie musiał być poświęcony optymalizacji wszystkich wdrożonych procesów, czy to logistycznych, czy operacyjnych. Nie powinniśmy więc robić żadnych drastycznych zmian i dodawać nowych opakowań kaucyjnych, tylko spokojnie poczekać, aż to, co zostało wdrożone, będzie dobrze działało i, co najważniejsze, będzie zoptymalizowane pod kątem efektywności operacyjnej i kosztowej – podkreśla Agnieszka Koc.

Okazją do podsumowania pierwszego roku funkcjonowania systemu i rozmów o zmianach była konferencja Kaucja 360, która odbyła się 1 października w Warszawie. 

Według danych GUS w pierwszych siedmiu miesiącach tego roku przeładunki kontenerów w polskich portach wzrosły o ponad 15 proc. Ten wzrost i rozbudowa terminali umacniają pozycję Pomorza jako zaplecza logistycznego dla Polski i innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Zwiększa się też zapotrzebowanie na transport drogowy, powierzchnie magazynowe i usługi logistyki kontraktowej. W odpowiedzi na te zmiany DACHSER przygotowuje się do przeniesienia gdańskiego oddziału do większego obiektu. Firma obchodzi 20-lecie działalności w Polsce, a w Gdańsku jest obecna od 16 lat.

– Porty w Gdańsku i Gdyni pełnią bardzo ważną funkcję. To jeden z najdynamiczniejszych zespołów portowych w Europie, bijący co roku rekordy przeładunków, szczególnie kontenerów i drobnicy w imporcie i eksporcie. Region staje się bramą dla całej Europy Środkowo-Wschodniej, nie tylko dla Polski – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Kamil Tarnacki, kierownik oddziału DACHSER Gdańsk.

W pierwszym półroczu 2026 roku Port Gdańsk obsłużył 41,7 mln t ładunków, czyli o 9 proc. więcej niż rok wcześniej. Przeładunki drobnicy, czyli towarów przewożonych np. w kartonach, skrzyniach lub na paletach, wzrosły o 17 proc., do 15,2 mln t. Z kolei Baltic Hub obsłużył prawie 1,6 mln TEU (w przeliczeniu na standardowe kontenery o długości ok. 6 m), o 23 proc. więcej niż rok wcześniej. W Porcie Gdynia łączne przeładunki zwiększyły się w tym czasie o 3,5 proc., do ponad 13,5 mln t. Wzrost ten był napędzany przede wszystkim przez zboża i pasze, paliwa płynne oraz segment ro-ro. Jednocześnie przeładunki drobnicy kontenerowej w ujęciu tonażowym spadły o 5,12 proc. r/r. Warto przy tym pamiętać, że w 2025 roku Port Gdynia osiągnął historyczny wynik w segmencie kontenerowym i po raz pierwszy przeładowano tam ponad 1 mln TEU, o 5,27 proc. więcej niż rok wcześniej.

W 2025 roku w Baltic Hub zakończono budowę terminalu T3 o powierzchni 36 ha. Powstało m.in. głębokowodne nabrzeże o długości 717 m, przystosowane do obsługi największych kontenerowców o pojemności ponad 24 tys. TEU. Dzięki tej inwestycji roczna zdolność przeładunkowa Baltic Hub zwiększyła się o 1,5 mln TEU, do 4,5 mln TEU. Cały kompleks zajmuje obecnie ponad 124 ha i dysponuje 2,1 km głębokowodnych nabrzeży.

– Na Pomorzu mamy wiele magazynów, w których świadczone są usługi logistyki kontraktowej. W naszej działalności łączymy je z transportem drogowym, morskim i lotniczym – mówi Kamil Tarnacki.

Z raportu międzynarodowej firmy doradczej Savills „Market in Minutes: Trójmiasto. Rynek przemysłowo-logistyczny” wynika, że na koniec 2025 roku w Trójmieście było 1,82 mln mkw. nowoczesnej powierzchni magazynowo-przemysłowej – o 4 proc. więcej niż rok wcześniej. Popyt brutto wzrósł o 21 proc., do 351,7 tys. mkw., a popyt netto o 37 proc., do 273,3 tys. mkw. W budowie pozostawało kolejne 197,4 tys. mkw., o 69 proc. więcej niż rok wcześniej, przy czym 84 proc. tej powierzchni było już wynajęte.

– Rozbudowa portów w Gdyni i Gdańsku ma bardzo duże znaczenie dla naszego sektora, szczególnie że obejmuje terminale kontenerowe dla drobnicy, a w tym się specjalizujemy. W regionie widzimy duże zapotrzebowanie na magazyny i usługi logistyki kontraktowej. Inwestycja w nowy obiekt ma nam zapewnić większe możliwości obsługi klientów – mówi kierownik oddziału DACHSER Gdańsk. – Razem z regionem przez ostatnie lata rozwijał się także nasz oddział. Obecny obiekt zaczyna nas ograniczać, dlatego przed nami kolejny ważny krok – przeprowadzka do większego, nowoczesnego magazynu, lepiej dopasowanego do naszych obecnych i przyszłych potrzeb.

Jak podkreśla ekspert, nowy magazyn ma zwiększyć możliwości oddziału w obsłudze drobnicy eksportowej i logistyce kontraktowej. DACHSER pozostanie w tej samej części regionu, blisko portu, lotniska i głównych szlaków drogowych.

Jednym z kluczowych atutów Trójmiasta jest położenie, które ułatwia łączenie różnych rodzajów transportu. Porty w Gdańsku i Gdyni, z terminalami Baltic Hub i GCT, tworzą zaplecze dla logistyki morskiej, dystrybucji i działalności eksportowej. Uzupełnieniem tej infrastruktury są autostrada A1 oraz drogi ekspresowe S7 i S6. Savills wskazuje, że atut ten wpływa również na decyzje firm produkcyjnych i technologicznych, które szukają lokalizacji łączących sprawną dystrybucję z dostępem do zaplecza przemysłowego.

– DACHSER jest dziś kojarzony z transportem drogowym i drobnicą. I słusznie, bo to fundament naszej działalności. Działamy jednak globalnie, a dzięki strategii Global Groupage możemy wykorzystywać siłę naszej sieci europejskiej także w przewozach międzykontynentalnych. Cieszę się, że o tej strategii mogę mówić właśnie w Gdańsku, bo tutaj transport drogowy, lotniczy i morski spotykają się naturalnie – podkreśla Anna Błażkiewicz, regionalny kierownik sprzedaży DACHSER Gdańsk.

DACHSER zatrudnia na świecie ponad 37 tys. osób. W 2025 roku firma osiągnęła 8,3 mld euro przychodów i obsłużyła 86,2 mln przesyłek o łącznej masie 46,7 mln t. W Polsce operator ma 10 oddziałów. W ubiegłym roku polska sieć firmy obsłużyła 2,2 mln przesyłek o łącznej masie ponad 743 tys. t.

– Dla klientów drobnica pozostaje drobnicą, niezależnie od tego, czy wysyłają swoje towary do Stuttgartu, Lyonu, Tangeru, Szanghaju czy Chicago. Nie muszą szukać wielu różnych operatorów – mają jednego partnera, który rozumie ich biznes i potrafi dopasować rozwiązania – mówi Anna Błażkiewicz.

Planowana przeprowadzka gdańskiego oddziału to kolejny etap rozwoju firmy DACHSER w Polsce. W czerwcu 2026 roku oddział w Szczecinie rozpoczął działalność w nowej lokalizacji, gdzie powierzchnia terminalu przeładunkowego wzrosła z 1,6 tys. do 3,5 tys. mkw. Rozbudowano również terminal w Poznaniu – o ponad 2,6 tys. mkw., do 5,6 tys. mkw. Łącznie z częścią przeznaczoną na logistykę kontraktową poznański obiekt ma obecnie ponad 10 tys. mkw. W 2026 roku DACHSER planuje przeznaczyć na inwestycje na świecie ponad 350 mln euro, wobec 325 mln euro w 2025 roku.

Sztuczna inteligencja jest już szeroko wykorzystywana w marketingu, ale samo wdrożenie nowych narzędzi nie gwarantuje dobrych efektów. Do tej pory projekty AI często były jeszcze traktowane jak eksperymenty czy testy, ale ten etap mamy już za sobą  – wskazywali eksperci podczas Innovation Festival WPP. Firmy oczekują dziś już nie opowieści o możliwościach AI, ale konkretnych rozwiązań, które przełożą się na wyniki sprzedażowe. Dla skutecznego wykorzystania tych narzędzi ważne są dobrej jakości dane i zrozumienie konsumenta, a eksperci podkreślają, że technologia nie zastąpi w tym doświadczenia, kreatywności i krytycznego myślenia marketerów.

– W czasach, kiedy czołowe laboratoria AI co chwilę wypuszczają nowe modele, poprzeczka innowacji wisi coraz wyżej. Dlatego kluczem jest wykorzystanie doświadczenia oraz zasobów danych tak, aby tworzyć oparte na AI rozwiązania dla klientów, które przekładają się na rzeczywistą wartość biznesową. I o tym jest nasz Innovation Festival. Chcemy pokazać, jak nowe technologie i pomysły można przełożyć na konkretne rozwiązania, lepszą efektywność i wyniki biznesowe – wskazuje w rozmowie z agencją Newseria Biznes Izabela Albrychiewicz, CEO WPP Media CSEE oraz WPP market manager CSEE.

Z raportu IAB Europe „The Impact of AI on Digital Advertising Report 2026” wynika, że 86 proc. spośród 50 badanych europejskich organizacji korzysta ze sztucznej inteligencji w marketingu. 72 proc. respondentów, którzy odpowiedzieli na pytanie o inwestycje, zwiększyło w 2026 roku wydatki na AI w porównaniu z poprzednim rokiem, a 59 proc. zwiększyło nakłady konkretnie na technologie AI wykorzystywane w marketingu. Najczęściej wskazywaną miarą skuteczności tych rozwiązań jest poprawa efektywności operacyjnej – wymieniło ją 69 proc. badanych. Jednocześnie średnia ocena obecnych efektów AI w działaniach reklamowych wyniosła 2,76 pkt w pięciostopniowej skali.

– Po dwóch latach teoretyzowania na temat AI klienci oczekują gotowych rozwiązań, czegoś, co jest sprawdzone i co realnie usprawni zarówno ich współpracę z nami, jak i wewnętrzne planowanie i zakup kampanii. W ciągu ostatnich dwóch lat te oczekiwania mocno się skonkretyzowały. Klienci już nie chcą słyszeć teorii na temat tego, jakie technologie są dostępne i co można z nimi zrobić, tylko chcą zobaczyć konkretne rozwiązania i ich rezultaty – podkreśla Agnieszka Parfienowicz, managing partner – media solutions w WPP Media.

– Czasy, kiedy traktowaliśmy AI jako ciekawostkę, z którą można zrobić fajne grafiki albo drobną automatyzację, właśnie mijają. Bardzo ważne jest, żeby traktować AI z perspektywy całego ekosystemu: jak ona może go uzupełnić, jak może zwiększyć efektywność naszej komunikacji w całym ekosystemie komunikacyjnym – mówi Paweł Gala, CEO, Wavemaker oraz SVP Clients, Growth CEE & Marketing WPP Media.

Badanie Sektorowej Rady ds. Kompetencji Sektora Komunikacji Marketingowej, przeprowadzone na ponad 100 przedstawicielach branży, wskazuje, że 86,1 proc. respondentów ocenia wpływ wykorzystania AI w codziennych zadaniach jako wysoki lub bardzo wysoki. Niewiele mniej, bo 81,5 proc., tak samo ocenia wpływ automatyzacji raportowania i analiz, a 77,8 proc. – integracji danych z wielu źródeł. 75,9 proc. badanych wskazało, że AI skróciła w ostatnim roku czas realizacji takich procesów jak produkcja treści, analiza danych czy optymalizacja kampanii. 

– Dane dobrej jakości mają kluczowe znaczenie dla wdrażania każdej innowacji i technologii, również sztucznej inteligencji, ponieważ mamy dostęp do tak szerokich źródeł danych, że możemy się w nich utopić. Niesłychanie istotne jest ich selekcjonowanie, czyszczenie i wykorzystywanie tych, które mogą przynieść nam największą wartość w tworzeniu komunikacji – podkreśla Paweł Gala.

Duża ilość danych nie oznacza jednak, że dają one pełny obraz konsumenta. Z badania WPP Media „Social Psycho” wynika, że sposób prezentowania się użytkowników w mediach społecznościowych nie zawsze odpowiada temu, co rzeczywiście myślą. 46 proc. badanych przyznaje, że w social mediach nie mówi tego, co naprawdę myśli, a 42 proc. kalkuluje swoje zachowanie. Jednocześnie połowa określa własne zachowanie w mediach społecznościowych jako autentyczne.

– Z naszego badania jasno wynika, że konsumenci żonglują informacjami, które udostępniają na platformach. W zależności od platformy ujawniają tylko te dane, które są tam konieczne i które chcą ujawnić, w zależności od roli, jaką odgrywają w tym momencie i na tej konkretnie platformie. Dlatego tak kluczowe jest wyjście poza dane platformowe i zrozumienie konsumenta od podszewki. Rola badań jest bardzo ważna, żeby te dane były wiarygodne i żebyśmy nie zaburzyli sobie obrazu konsumenta, patrząc na niego tylko przez algorytmy i dane, które udostępnia w jednym konkretnym miejscu – mówi Agnieszka Parfienowicz.

W badaniu Sektorowej Rady ds. Kompetencji Sektora Komunikacji Marketingowej 60 ze 108 respondentów zdecydowanie zgodziło się ze stwierdzeniem, że wzrośnie znaczenie AI w większości procesów, a kolejnych 38 odpowiedziało „raczej tak”. Badani spodziewają się jednocześnie większego znaczenia kompetencji łączących technologię i marketing. Autorzy raportu wskazują, że nowe role pojawiające się w sektorze mają przede wszystkim charakter technologiczny, hybrydowy i przekrojowy – łączą kompetencje związane m.in. z AI, danymi, innowacjami i strategią.

– Przewagą w świecie biznesu jest umiejętność sprawnego poruszania się w świecie technologii, a jednocześnie korzystanie z tego, co człowiek ma w sobie najsilniejsze, czyli empatii, intuicji, wyobraźni i kreatywności. Te wszystkie rzeczy w połączeniu z bardzo silnym zapleczem technologicznym dają nieprawdopodobną przewagę. Marketer, który odrzuca wsparcie technologiczne, nie ma przyszłości. Jednocześnie jeżeli stawiamy tylko na technologię, czyli marketing oparty na sztucznej inteligencji, to taki model również nie ma przyszłości. Połączenie silnych kompetencji z wykorzystaniem technologii buduje przewagę – przekonuje Dariusz Andrian, CEO WPP Creative.

Z badania Sektorowej Rady wynika, że w warunkach coraz większej obecności treści generowanych przez AI 91 proc. respondentów wysoko lub bardzo wysoko ocenia znaczenie rozumienia konsumentów i odbiorców dla utrzymania przewagi konkurencyjnej marki. 88 proc. tak samo ocenia kompetencje technologiczne i cyfrowe, 87 proc. – kreatywność i tworzenie koncepcji, 85 proc. – kompetencje strategiczne i planowanie, a 84 proc. – kompetencje analityczne i pracę z danymi.

– Kluczowe przy wykorzystaniu technologii, szczególnie sztucznej inteligencji, jest pamiętanie o  czynniku ludzkim, o tym, jaką rolę odgrywamy w tworzeniu czegokolwiek z wykorzystaniem technologii. Jeżeli nie robimy tego z dużą dozą krytycznego myślenia, to może nas to zaprowadzić na manowce. Istnieje taka pokusa, bo AI daje takie możliwości, żeby zrobić rzeczy szybko i o nich zapomnieć, szybko napisać maila i szybko „przeanalizować” dane. Natomiast jeżeli nie nałożymy na to wszystko filtra ludzkiego, to może być to bardzo nieefektywne, a wręcz szkodliwe – ocenia Paweł Gala.

– Nie jest łatwo znaleźć równowagę między AI i ludzką kreatywnością, dlatego że AI rozwija się niezwykle szybko i co chwilę odkrywamy nowe możliwości technologii – mówi Dariusz Andrian. – Równowaga to budowanie codziennych kompetencji, które bazują na dwóch filarach: doświadczeniu oraz innowacji, technologii i możliwościach, jakie daje sztuczna inteligencja.

O potrzebie znalezienia tej równowagi rozmawiali uczestnicy tegorocznego Innovation Festival WPP, który odbył się 30 września w Warszawie. Wydarzenie gromadzi przedstawicieli marek, mediów i firm technologicznych oraz służy wymianie doświadczeń i tworzeniu pomysłów, które można później wykorzystać w praktyce. Jednym z głównych tematów było przejście od testowania AI do rozwiązań, które przynoszą konkretne efekty biznesowe. WPP wskazuje np. na możliwość skrócenia produkcji kreacji z dwóch tygodni do jednego dnia. Podczas wydarzenia przedstawiciele branży, firm technologicznych, mediów i marek rozmawiali o tym, jak wykorzystywać nowe narzędzia w praktyce.

– Takie spotkania dają realne doświadczenia związane z nowymi technologiami, które możemy potem wykorzystać w praktyce. AI w naszej branży jest gwarantem wzrostu i innowacyjności, ale to wykorzystanie najnowszych modeli w połączeniu z ogromną wiedzą i doświadczeniem ludzi, ekspertów w swoich dziedzinach, jest najlepszym rozwiązaniem na przyszłość, również dla marketerów – podkreśla Izabela Albrychiewicz.

Polacy kupili w ubiegłym roku ponad 380 tys. t karmy dla psów i kotów o wartości przekraczającej 4,7 mld zł. Opiekunowie zwierząt coraz większą wagę przywiązują do jakości karmy – nie tylko do składu i wartości odżywczych, ale też pochodzenia jej składników. Dotyczy to także ryb, które mogą pochodzić z certyfikowanych połowów.

– Branża pet food, wbrew pozorom, może mieć wpływ na kwestie zrównoważonego rybołówstwa. Dzikie ryby są składnikiem wielu karm dla psów i kotów, dlatego ważne jest, z jakich źródeł pochodzi surowiec. Producenci, którzy decydują się wykorzystywać ryby pochodzące z połowów certyfikowanych zgodnie ze standardem środowiskowym MSC, tworzą popyt na surowiec ze zrównoważonych źródeł. Natomiast opiekunowie czworonogów, jeżeli kupują karmy dla zwierząt z niebieskim znakiem MSC, wspierają te działania i przyczyniają się również do ochrony oceanów – mówi agencji Newseria Biznes Gabriela Kotkowska, marketing & communication manager na Polskę i Europę Centralną w Marine Stewardship Council (MSC).

Według oceny Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) dotyczącej stanu światowych zasobów ryb morskich 62,4 proc. analizowanych stad jest eksploatowanych na biologicznie zrównoważonym poziomie, a 36,7 proc. jest przełowionych. Jednocześnie 72,6 proc. całkowitej masy ryb złowionych i wyładowanych w portach pochodziło ze stad poławianych na poziomie biologicznie zrównoważonym. FAO wskazuje, że stan zasobów jest wyraźnie lepszy tam, gdzie rybołówstwo jest skutecznie zarządzane i opiera się na danych naukowych.

Standard Zrównoważonego Rybołówstwa MSC opiera się na trzech głównych kryteriach: kondycji poławianych stad, wpływie połowów na ekosystem morski oraz sposobie zarządzania rybołówstwem. Certyfikacja obejmuje połowy dzikich ryb i owoców morza, a ich zgodność ze standardem ocenia niezależna jednostka certyfikująca.

– Branża pet food daje większe możliwości wykorzystania surowca. Do karmy bowiem mogą trafiać ścinki i fragmenty ryb, które zostały odrzucone w procesie produkcji jedzenia dla ludzi, dzięki czemu mniej się marnuje i większa część tego certyfikowanego surowca zostaje wykorzystana – tłumaczy Gabriela Kotkowska.

W polskich domach żyje blisko 16 mln psów i kotów. Według danych European Pet Food Industry Federation jest to ok. 8,4 mln psów i 7,5 mln kotów. Polska zajmuje piąte miejsce w Europie zarówno pod względem liczby psów, jak i kotów.

– To się przekłada na bardzo duży rynek. Tylko w 2025 roku Polacy kupili 380 tys. t karmy wartej ponad 4,7 mld zł. W ostatnich 10 latach wartość tego rynku zwiększyła się trzykrotnie – wskazuje przedstawicielka Marine Stewardship Council.

Według badań YouGov Shopper Panel, opublikowanych w „AGROIndustry” 1/2026, karmę dla psów lub kotów w ubiegłym roku kupiła ponad połowa polskich gospodarstw domowych (53,1 proc.). Kategoria  ta znalazła się w koszyku zakupowym średnio prawie 28 razy. Każdy z nabywców kupił przeciętnie ponad 51 kg karmy i wydał na te zakupy 640 zł.

– W ostatnich latach bardzo wyraźne jest zjawisko humanizacji zwierząt – psy i koty już nie są tylko zwierzętami domowymi, ale coraz częściej traktujemy je jako pełnoprawnych członków rodziny, troszczymy się o ich dobrostan zarówno fizyczny, jak i psychiczny. To się również przekłada na żywienie zwierząt – ocenia Gabriela Kotkowska.

Większe wymagania opiekunów dotyczą nie tylko wartości odżywczych czy dodatkowych funkcji produktów, ale również sposobu ich produkcji, pochodzenia i wykorzystywanych surowców. Z globalnego badania Euromonitor International z 2026 roku wynika, że 63 proc. właścicieli zwierząt deklaruje, że stara się wywierać pozytywny wpływ na środowisko.

– Opiekunowie coraz częściej czytają etykiety, sprawdzają skład i wartości odżywcze, a także coraz częściej zadają pytanie o pochodzenie surowców w tych karmach. Natomiast wciąż niewielu konsumentów, opiekunów czworonogów, zdaje sobie sprawę, że w karmach dla zwierząt dzikie ryby również mogą pochodzić z certyfikowanych źródeł – mówi ekspertka MSC.

Obecnie na polskim rynku dostępnych jest ponad 200 produktów dla zwierząt z niebieskim certyfikatem MSC – zarówno karmy mokre i suche, jak też przysmaki i przekąski dla zwierząt. Wykorzystywane są w nich m.in. tuńczyki, dzikie łososie pacyficzne i białe ryby. Produkty są dostępne w dużych sieciach handlowych, drogeriach, sklepach zoologicznych i internetowych.

Niebieski znak MSC na opakowaniu wskazuje, że wykorzystane w produkcie dzikie ryby lub owoce morza pochodzą z certyfikowanych połowów, a ich pochodzenie można prześledzić w łańcuchu dostaw.

– Według najnowszego rocznego raportu MSC globalnie sprzedaje się już 130 tys. t karm z certyfikatem MSC. Również w Polsce jest przestrzeń i potencjał do rozwoju tej kategorii. Po pierwsze, świadczą o tym trendy światowe, a po drugie, opiekunowie mają coraz większą świadomość ekologiczną. Rosną też wymagania wobec producentów karm i to tworzy przestrzeń dla firm do produkcji karm z certyfikatem MSC – mówi Gabriela Kotkowska.

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej jeszcze w 2026 roku planuje ogłosić konkursy na finansowanie technologii obronnych i dual-use o łącznej wysokości ponad 1,4 mld zł w ramach Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG). Resort czeka na zielone światło od Komisji Europejskiej na zmiany w tym programie, które zakładają m.in. rozszerzenie Funduszu Wsparcia Technologii Krytycznych (STEP) o technologie obronne. Nabory w ramach STEP chce ogłosić w listopadzie br.

– Rozmawialiśmy o nowych funduszach europejskich na wsparcie technologii obronnych oraz podwójnego zastosowania. To, co jest najważniejsze, to połączenie popytu i podaży. Oferujemy wsparcie z funduszy, ponieważ wynegocjowaliśmy pozytywną zmianę z Komisją Europejską, dlatego dzisiaj jest bardzo ważny dialog z przedsiębiorcami, aby zaspokoić ich oczekiwania, możliwości produkcyjne, sprawdzić, w jakich sektorach działają i co chcą osiągnąć. Oni wiedzą najlepiej, gdzie zyski są możliwe i gdzie to się opłaca – mówi agencji Newseria Grzegorz Orawiec, dyrektor Departamentu Programów Wsparcia Innowacji i Rozwoju w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej.

W sierpniu br. Rada Ministrów przyjęła uchwałę, na mocy której technologie obronne staną się czwartym obszarem finansowania projektów z Funduszu Wsparcia Technologii Krytycznych (STEP) – obok technologii cyfrowych i innowacji deep tech, technologii czystych i zasobooszczędnych oraz biotechnologii. Tym samym modyfikuje ona program FENG. Firmy rozwijające nowoczesne technologie dla sektora obronnego i bezpieczeństwa zyskają nowe, dodatkowe źródła finansowania swoich projektów. Zmieniony program powinien zostać jeszcze zaakceptowany przez Komisję Europejską.

– Czekamy jeszcze na oficjalne potwierdzenie z Komisji. Ale już dziś informujemy rynek, przedsiębiorców, że nabory planujemy ogłosić w listopadzie. Chcemy, aby potencjalne wsparcie w formie dotacji – co jest bardzo ważne, ponieważ jest ich coraz mniej – było z dofinansowaniem rzędu od 50 proc. do nawet 80 proc. w pewnych warunkach – podkreśla Grzegorz Orawiec.

Zmiany w programie FENG mają otworzyć również możliwość wsparcia dla polskich naukowców i przedsiębiorców, których projekty zostały wysoko ocenione w unijnym programie Horyzont Europa, ale nie otrzymały dofinansowania ze względu na ograniczony budżet. Na większe możliwości finansowania będą mogły liczyć także przedsiębiorstwa korzystające z instrumentu gwarancyjnego Biznesmax. Zwiększona zostanie jego wartość, co ma ułatwić firmom dostęp do finansowania.

– Jest tu szereg warunków, niełatwych do spełnienia, ale możliwych. Zależy od tego, czy projekt dotyczy zwiększenia produkcji, czy, co jest dla nas jeszcze cenniejsze, nowych technologii, badań i rozwoju, żeby nową technologię wprowadzić. Są różne typy projektów. Dlatego już dziś chcemy, żeby przedsiębiorcy analizowali, który komponent będzie dla nich odpowiedni. Najważniejsza informacja jest taka, że środki w dużej wysokości będą dostępne jesienią i te zasady będą wciąż dla nich atrakcyjne, z możliwością dotacji – zaznacza przedstawiciel MFiPR. – Czy są to technologie związane ze sztuczną inteligencją w ramach dronów, czy z długoterminowym przechowywaniem żywności, która może być przeznaczona do celów cywilnych i wojskowych, czy technologie nowoczesnych materiałów do ubrań – po stronie przedsiębiorców jest cała paleta możliwości. Pokażemy zasady finansowania i zachęcimy ich, żeby myśleli o wnioskach, projektach i mogli z tego wsparcia skorzystać.

Resort w ramach programu FENG jeszcze w 2026 roku planuje ogłoszenie konkursów na finansowanie technologii obronnych i dual-use m.in. w ramach Ścieżki SMART, First Team, Kredytu technologicznego 2.0/Kredytu na wytwarzanie produktów podwójnego zastosowania oraz Funduszu Wsparcia Technologii Krytycznych.

Wsparcie dla obronności w programie FENG obejmuje zarówno badania i rozwój, inwestycje produkcyjne, rozwój start-upów, jak i finansowanie projektów naukowych. Instrumenty te uzupełniają szerszy system wsparcia obronności, w tym program SAFE oraz Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności (FBiO).

– Bierzemy pod uwagę local content. Chcemy, żeby to miało wyraz w kryteriach czy sieci dostawców. Najważniejsze, żeby przedsiębiorcy to wykazali. Jednym z kluczowych elementów oceny tych projektów będzie tak zwana trwałość łańcucha dostaw, a więc to, żeby przedsiębiorcy mieli lokalnych poddostawców, kooperantów. Żeby nie było tak, że chcemy zbudować nowego drona podwójnego zastosowania, ale na częściach chińskich. Czegoś takiego nie dopuszczamy. W ogóle nie dopuszczamy partnerów spoza Unii Europejskiej. Stawiamy jak najbardziej na rynek europejski i lokalny – tłumaczy dyrektor Departamentu Programów Wsparcia Innowacji i Rozwoju MFiPR.

Latem 2026 roku pożary w Europie strawiły prawie 680 tys. ha powierzchni w UE, podczas fal upałów odnotowano ponad 35 tys. dodatkowych zgonów, a problem wysychających rzek staje się coraz poważniejszy. Przewodnicząca Komisji Europejskiej w orędziu o stanie Unii zapowiedziała nowe działania na rzecz przystosowania Starego Kontynentu do zmian klimatu. Trwają prace nad nowymi ramami odporności klimatycznej i europejską inicjatywą na rzecz wody.

– Kraje członkowskie powinny przede wszystkim pomagać swoim obywatelom, a Unia Europejska i Komisja skończyć z mówieniem, że człowieka w naturze właściwie być nie powinno. Bez człowieka, który wie, jak zarządzać między innymi lasami – tu doskonały przykład polskich Lasów Państwowych – natura zwyczajnie sobie nie poradzi. W 90 proc. za pożary odpowiada człowiek. To są bardzo często podpalenia albo śmieci pozostawiane przez człowieka, między innymi w lasach. W Grecji wręcz mówi się, że robią to ludzie najęci przez deweloperów – mówi agencji Newseria Anna Zalewska, posłanka do Parlamentu Europejskiego z Prawa i Sprawiedliwości oraz EKR.

Od stycznia do 23 września br., jak wynika z danych Europejskiego Systemu Informacji o Pożarach Lasów (EFFIS), w UE spłonęło blisko 679 tys. ha powierzchni i wykryto ponad 2,1 tys. pożarów o powierzchni ok. 30 ha lub większej. Doszczętnie spłonęło m.in. torfowisko Hautes Fagnes w Belgii, a z wielkimi pożarami w tym roku walczyły Francja, Hiszpania, Grecja, Chorwacja czy Irlandia. Jak wskazała szefowa KE, na skutek pożarów straciliśmy ok. 12 mln tupraw. Według Ministerstwa Klimatu i Środowiska w 2026 roku polskie lasy płonęły częściej niż rok wcześniej.

– Aby zapobiegać pożarom, możemy wykorzystać nowoczesne technologie do tego, żeby analizować te miejsca, gdzie w ciągu ostatnich kilku lat się one zdarzały. Czy to jest południe Francji, południe Hiszpanii, Włochy, czy Grecja – wszędzie tam jest powtarzalność. Musimy więc uzbroić ludzi w  nowoczesne technologie, drony z czytnikami podczerwieni, żeby mogli monitorować, co się dzieje na Ziemi i dlaczego tam wybucha pożar – uważa Andrzej Buła, poseł do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej oraz EPL.

Ursula von der Leyen zapowiedziała, że w październiku Komisja Europejska zaproponuje nowe ramy odporności na zmianę klimatu. Zostanie w nich wskazanych 100 europejskich terytoriów, które są najbardziej podatne na konsekwencje zmiany. KE chce także ocenić ryzyko z tym związane i określić, na jakim poziomie należy nim zarządzać. Ursula von der Leyen także podkreśliła znaczenie technologii służących przystosowaniu do zmian klimatu, które tworzą szybko rozwijający się rynek.

Europosłanka Anna Zalewska pozostaje sceptyczna co do przygotowywanego planu.

– Pod hasłem zmian klimatycznych, z którymi nie dyskutujemy, chce się prowadzić dalej łupienie Europejczyków. Będzie więc mowa o dodatkowych podatkach, o tym, że wszystko musi się dekarbonizować, że trzeba odejść od węgla, gazu, generalnie węglowodorów, zapominając o tym, że cała zieloność zbudowana jest na metalach ziem rzadkich i surowcach krytycznych, które są przejęte prawie w 80 proc. przez Chiny. Mam nadzieję, że przede wszystkim o tym będzie wyraźnie mowa na szczycie klimatycznym i że po raz pierwszy tak mocno to wybrzmi, bo Unia Europejska w swoim szaleństwie jest już absolutnie sama na całym świecie – wskazuje europosłanka PiS.

Szczyt klimatyczny COP31 jest zaplanowany na 9–20 listopada 2026 roku w Antalyi w Turcji.

– Jaka jest rada na tu i teraz? Po pierwsze, trzeba oprócz wyrazów współczucia i szacunku dla strażaków i leśników znaleźć pieniądze na odszkodowania, żeby wesprzeć obywateli, ich ziemię i majątki. Po drugie, w każdym kraju każda instytucja za to odpowiedzialna musi przedstawić plan odtworzenia przyrody, która została zniszczona. To są duże pieniądze i długofalowe działania. Oczywiście potrzebna jest organizacja – i Polska jest tutaj doskonałym przykładem – monitoringu i szybkiego reagowania. To się też wiąże z dużymi pieniędzmi. Do tego konieczna jest oczywiście edukacja całego społeczeństwa, która zaczyna się od tabliczek z numerami telefonów alarmowych, kiedy można, kiedy nie można wchodzić do lasu, i oczywiście kontroli tych, którzy w nim przebywają – wymienia Anna Zalewska.

Szefowa Komisji Europejskiej podkreśliła w orędziu również działania na rzecz wyeliminowania luki ubezpieczeniowej. Obecnie z polis prywatnych pokrywane jest jedynie ok. 25 proc. strat spowodowanych katastrofami w Europie.

KE ma również przedstawić nową europejską inicjatywę na rzecz wody, która będzie miała na celu poprawę zarządzania ryzykiem z uwagi na to, że rolnicy i przemysł jej potrzebują. Ursula von der Leyen podkreśliła, że na każde 4 l w europejskich wodociągach tracimy prawie 1 l, najczęściej z powodu wycieków.

– Potrzebna jest cała strategia wodna związana z zatrzymywaniem wody poprzez różnego rodzaju narzędzia czy budowle, które powinny ją zatrzymywać, a także wspierać mieszkańców i tereny, które walczą z powodziami – uważa europosłanka PiS.

– Musimy wspólnie myśleć o wodzie jako o dobru strategicznym, że w pewnym momencie tego źródła może nam zabraknąć – uważa Andrzej Buła. – Dla każdego regionu powinien być napisany specjalny program, a Unia Europejska powinna na to popatrzeć kompleksowo. Dużym wyzwaniem jest współpraca transgraniczna, jak w województwie opolskim i dolnośląskim, czyli granica z Czechami i te dwie zlewnie, które z gór się rozchodzą na dwie strony. Tak samo wspólna Odra z Niemcami. To musi być ponad podziałami politycznymi.

Szefowa KE zapowiedziała również europejską flotę gaśniczą, która zostanie zorganizowana na podstawie propozycji doświadczonych europejskich strażaków i ratowników. Przeanalizują oni również kwestie gotowości, zapobiegania, współpracy cywilno-wojskowej i zapotrzebowania na nowe zdolności.

– Oczekiwałbym, abyśmy w tym planie dostrzegli ludzi, którzy są na pierwszej linii frontu w walce z różnymi katastrofami i klęskami. Musimy się zapytać w Grecji, we Włoszech, w Polsce, czego im brakuje, jak oni by chcieli to zorganizować. Napiszmy listę życzeń od ludzi, którzy doświadczają tego na co dzień, którzy myślą o tym, jak temu zapobiec, wtedy będzie nam łatwiej znaleźć akceptację i wtedy taki europejski plan nie będzie miał żadnych barw politycznych – mówi europoseł z KO. – On nie powinien mieć barw politycznych, bo ludzie, którzy tego doświadczają, nie są zwolennikami jednej czy drugiej partii. Dlatego napisanie takiego dokumentu oddolnie, z bardzo szeroką akceptacją i dyskusją na ten temat, na pewno będzie sukcesem. Mamy już odpowiednią dyrekcję przy Komisji Europejskiej, która widzi potencjał poszczególnych krajów. Różne państwa się zgłaszają ze swoimi możliwościami, ze swoim wkładem technicznym, ale to będzie proces, który się nigdy nie zatrzyma, i nie chciałbym, żeby się zatrzymał. To nie może być jednorazowe wydarzenie, to ma być strategia, która pokazuje pewną ciągłość, z roku na rok jeszcze lepszy rozwój i jeszcze większe poczucie bezpieczeństwa.

Procedowany zakaz reklamy i promocji piwa może oznaczać problemy z finansowaniem lokalnych wydarzeń i sportu – wskazują przedstawiciele branży piwowarskiej i klubów sportowych. Według danych Związku Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego browary wspierają w Polsce ponad 2 tys. wydarzeń sportowych i kulturalnych, szczególnie w mniejszych miejscowościach. Utrata tego finansowania oznaczałaby ograniczenie skali imprez albo większe wydatki z budżetu samorządów.

W Sejmie trwają prace nad projektem zmian w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, przygotowanym przez Lewicę i Polskę 2050. Zakłada on m.in. całkowity zakaz reklamy i promocji napojów alkoholowych, w tym piwa. Jeśli projekt wejdzie w życie, również reklama piw bezalkoholowych występujących pod tymi samymi markami co piwa alkoholowe będzie zabroniona. Projektodawcy uzasadniają proponowane zmiany potrzebą ograniczenia wpływu marketingu alkoholu, szczególnie na dzieci i młodzież. Wskazują, że kontakt z takimi przekazami może zwiększać zainteresowanie alkoholem i sprzyjać wcześniejszej inicjacji alkoholowej.

– Propozycję zmian dotyczących zakazu reklamy alkoholu oceniam w dużej części negatywnie. Obejmowanie zakazem piwa 0 proc. nie jest rozwiązaniem problemu. Nasze doświadczenia, wynikające z działań Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w mieście, która analizuje problemy alkoholowe, wskazują większe zagrożenie ze strony mocnych alkoholi, a przede wszystkim spożycia „małpek”. Także wśród młodzieży zauważam coraz popularniejszy trend abstynencji, a piwo w tej grupie radykalnie straciło na popularności. Jeśli więc upijają się, to wybierają mocne alkohole, a nie piwo czy nawet wino – mówi agencji Newseria Jarosław Perzyński, burmistrz Sierpca.

Jedną z konsekwencji przyjęcia proponowanych przepisów będzie wycofanie się browarów ze sponsoringu sportu i kultury – zarówno na poziomie ogólnopolskim, jak i lokalnym. Dotknie to więc zarówno duże festiwale muzyczne, jak i lokalne imprezy plenerowe, festiwale kultury regionalnej i kulinarne, obchody dni miast, dożynki czy wydarzenia studenckie.

– W Sierpcu odbywa się co roku wydarzenie pod nazwą Kasztelański Festiwal Smaku. To miejska impreza, a sponsorem tytularnym jest browar należący do Carlsberg Polska – wskazuje Jarosław Perzyński. – Wartość umowy sponsoringowej z browarem sięga kilkuset tysięcy złotych. Aby zrekompensować utratę takiego sponsora, musielibyśmy w to miejsce znaleźć kilku innych. W związku z utratą finansowania nie moglibyśmy sobie pozwolić na zaproszenie gwiazd takich jak dotychczas lub musielibyśmy skrócić festiwal do jednego dnia. Finansowanie festiwalu musiałby wziąć na siebie w większej mierze samorząd.

Według danych branży piwowarskiej wsparcie browarów obejmuje ponad 2 tys. wydarzeń sportowych i kulturalnych, w tym imprezy organizowane lub współorganizowane przez samorządy.

– Nie wiem, czy po wprowadzeniu zakazu reklamy alkoholu festiwal nadal będzie mógł się nazywać Kasztelański, ponieważ nawiązuje to do nazwy browaru. Z drugiej strony jest to także nawiązanie do urzędu kasztelana. Jeśli będziemy iść w takie interpretacje, to może miasto Żywiec, Warka, Leżajsk czy Łomża powinny zmienić nazwę, bo kojarzą się z browarem – wskazuje burmistrz Sierpca.

Jak podkreśla, lokalny browar to nie tylko sponsor festiwalu, lecz również ważny pracodawca oraz istotny płatnik podatków i opłat zasilających budżet samorządu.

– Zmniejszenie produkcji w browarze, do czego może doprowadzić wprowadzenie zakazu, może zmniejszyć zatrudnienie. Dodatkowo może wzrosnąć opłata za ścieki, ponieważ koszt utrzymania systemu jest stały. Jeśli mniej za ścieki zacznie płacić browar, to mieszkańcy będą musieli zapłacić więcej – tłumaczy Jarosław Perzyński.

Rynek piwa w Polsce kurczy się ósmy rok z rzędu. W latach 2018–2025 jego wolumen zmniejszył się łącznie o ponad 7,5 mln hl, a w pierwszym półroczu 2026 roku sprzedaż piwa alkoholowego spadła o 11,9 proc. r/r. Z branżą związanych jest ok. 85 tys. miejsc pracy – od rolnictwa, przez handel i gastronomię, po logistykę. Jak alarmują jej przedstawiciele, wprowadzenie dodatkowych zakazów oraz drastyczne podnoszenie podatków w sytuacji spadającego rynku może doprowadzić do zmniejszenia produkcji i cięcia kosztów.

Zakaz reklamy będzie się wiązał również ze zmianami w obszarze marketingu sportowego. Browary angażują się bowiem w sponsoring sportu, a w niektórych przypadkach mowa o długoletnich partnerstwach. Jednym z nich jest trwająca od 2004 roku współpraca Legii Warszawa, która niedawno została przedłużona do 2029 roku, czy ponad 14-letnia współpraca Lecha Poznań z inną marką piwa. Z kolei Grupa Żywiec od lat współpracuje z Klubem Sportowym Góral 1956 Żywiec. Dzięki wsparciu browaru klub prowadzi darmowe zajęcia dla ok. 250 zawodników w sekcji piłkarskiej i podnoszenia ciężarów oraz organizuje treningi ze sportów walki.

Raport Instytutu Prawa Sportowego wskazuje, że środki z branży piwowarskiej trafiają zarówno do sportu profesjonalnego na poziomie reprezentacyjnym i ekstraklasowym, jak i do klubów regionalnych oraz dyscyplin szczególnie ważnych lokalnie. Perła jest sponsorem żużlowego i piłkarskiego Motoru Lublin. Innym klubem trwale związanym z branżą piwowarską jest GKS Tychy. W lipcu br. klub przedłużył współpracę na sezon 2026/2027 z marką należącą do Kompanii Piwowarskiej. Partnerstwo obejmuje kilka sekcji sportowych, w tym piłkę nożną oraz hokej, oraz działania skierowane do kibiców i mieszkańców miasta.

– Tychy na całym świecie są kojarzone przede wszystkim z GKS Tychy i marką piwa. Jej właściciel jest naszym wieloletnim sponsorem i w zamian za świadczenia reklamowe realnie zasila budżet klubu. Ewentualna utrata takiego partnera oznaczałaby konieczność poszukiwania nowego źródła finansowania, co przy obecnych realiach rynku nie jest łatwym zadaniem – ocenia Krzysztof Trzosek, rzecznik prasowy GKS Tychy.

Z raportu Sponsoring Insight wynika, że firmy z sektora FMCG, do którego zaliczani są również producenci piwa, odpowiadały w 2024 roku za 7,6 proc. wydatków na zakup praw sponsoringowych. Rok wcześniej ich udział wynosił 6,4 proc.

Związek Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego – Browary Polskie szacuje, że łączne skutki gospodarcze proponowanego zakazu reklamy i promocji piwa mogą wynieść co najmniej 700 mln zł rocznie. Z kolei według szacunków Instytutu Prawa Sportowego całkowity zakaz reklamy piwa może oznaczać dla polskiego sportu – klubów, federacji i organizatorów wydarzeń sportowych – utratę nawet 100 mln zł rocznie.

– Spotykamy się wyłącznie z pozytywnymi sygnałami dotyczącymi współpracy z browarami. Środowisko kibicowskie i mieszkańcy Tychów doceniają wsparcie browaru dla klubu i postrzegają tę współpracę jako ważny element lokalnej społeczności. Wielu pracowników naszego sponsora to jednocześnie kibice GKS Tychy i mieszkańcy naszego miasta – podkreśla Krzysztof Trzosek.

Instytut Prawa Sportowego zaznacza, że w przypadku największych klubów utrata tej kategorii sponsorów oznaczałaby konieczność szybkiego poszukiwania nowych partnerów, często na mniej korzystnych warunkach. Z kolei w przypadku mniejszych klubów, dyscyplin niszowych i klubów z mniejszych miejscowości skutki mogłyby być poważniejsze: ograniczenie szkolenia młodzieży, redukcja działalności, rezygnacja z rozgrywek, pogorszenie jakości organizacyjnej albo wzrost opłat ponoszonych przez zawodników i rodziców. Autorzy raportu analizującego wpływ zakazu reklamy zwracają również uwagę na mniejszą atrakcyjność Polski jako organizatora wydarzeń sportowych ze względu na ograniczenia w ekspozycji marek piwnych.

Wprowadzenie ogólnopolskiego zakazu reklamy i promocji wszystkich alkoholi, w tym piwa, i włączenie do tego zakazu również piwa bezalkoholowego, będzie więc miało duży wpływ na kondycję lokalnej kultury i sportu, a skutki odczują mieszkańcy.

Pacjenci z wieloma chorobami przewlekłymi są bardziej narażeni na zakażenia i ich ciężki przebieg. Infekcja może zaburzyć kontrolę cukrzycy, zaostrzyć astmę lub POChP, a niekiedy doprowadzić do hospitalizacji. Wbrew częstym obawom wielochorobowość nie jest argumentem przeciw szczepieniom. Zdaniem ekspertów to właśnie tacy pacjenci szczególnie potrzebują ochrony przed infekcjami.

– Im więcej pacjent ma chorób przewlekłych i im gorszy jest jego ogólny stan zdrowia, tym większa jest jego podatność na infekcje. Wiele osób myśli jednak, że skoro ma tak dużo chorób i przyjmuje kilkanaście leków, to jest zbyt chory, żeby się zaszczepić. Jest dokładnie odwrotnie. Im więcej chorób współistniejących, tym większa potrzeba szczepień, ponieważ odporność takiego pacjenta jest słabsza – mówi agencji Newseria prof. dr hab. n. med. Leszek Czupryniak, diabetolog i internista, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym.

Wielochorobowość, czyli współwystępowanie u jednej osoby co najmniej dwóch chorób przewlekłych, jest wyzwaniem zarówno dla pacjentów, jak i systemu opieki zdrowotnej. Wymaga ciągłej i skoordynowanej opieki, najczęściej prowadzonej przez lekarza POZ. Z międzynarodowego badania PaRIS, przeprowadzonego przez OECD, wynika, że 82 proc. osób w wieku co najmniej 45 lat korzystających z podstawowej opieki zdrowotnej ma przynajmniej jedną chorobę przewlekłą, a 54 proc. – co najmniej dwie. Pacjenci z wielochorobowością gorzej oceniają jakość swojego życia i przyjmują wiele leków, co utrudnia im codzienne stosowanie się do zaleceń terapeutycznych.

W Polsce skala problemu wyraźnie rośnie wraz z wiekiem. Według badania PolSenior2 wielochorobowość dotyczy ok. 70 proc. osób w wieku 60–64 lat i 90 proc. osób 90-letnich. Mediana liczby chorób przewlekłych wynosiła trzy. Ponad połowa osób po 60. roku życia przyjmowała co najmniej pięć leków dziennie, a 12 proc. – co najmniej 10.

– U pacjentów z chorobami przewlekłymi, w tym z cukrzycą, infekcje mogą mieć cięższy przebieg. Szczepienia nie zawsze całkowicie zapobiegają zakażeniu, ale jeśli do niego dojdzie, mogą złagodzić przebieg choroby – dodaje Monika Kaczmarek, prezes Zarządu Głównego Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków.

– Każda infekcja może zaburzyć stan równowagi, który udało się osiągnąć u pacjenta z chorobą przewlekłą. Dobrze widać to w przypadku cukrzycy. Gorączka, ból i stres związane z zakażeniem powodują wzrost poziomu glukozy i utrudniają kontrolę choroby. W ostrym okresie choroby część pacjentów z cukrzycą wymaga hospitalizacji. Bardzo dotkliwy może być półpasiec, ponieważ towarzyszący mu ból nerwowy niekiedy utrzymuje się przez kilka miesięcy. Jedyną skuteczną profilaktyką są szczepienia. W przypadku półpaśca mamy obserwacje 11-letnie. Wynika z nich, że 90 proc. pacjentów zaszczepionych na półpaśca nie rozwija choroby przez 11 lat, więc jest to bardzo duża skuteczność – wyjaśnia prof. Leszek Czupryniak.

Ryzyko związane z infekcją zależy nie tylko od liczby chorób przewlekłych, lecz także od tego, jakie schorzenia występują jednocześnie. Z badania opublikowanego w 2026 roku w czasopiśmie „Age and Ageing” wynika, że wśród osób starszych wielochorobowość zwiększa ryzyko hospitalizacji z powodu zakażeń dolnych dróg oddechowych oraz ponownego przyjęcia do szpitala z dowolnej przyczyny w ciągu 30 dni. Z hospitalizacjami z powodu takich infekcji szczególnie wiązało się współwystępowanie chorób kardiometabolicznych, m.in. niewydolności serca i cukrzycy.

– Chorzy na przewlekłe choroby układu oddechowego są zdecydowanie bardziej narażeni na cięższy przebieg infekcji, które u osób zdrowych mogą mieć łagodny charakter. U pacjentów, u których stan zapalny obejmuje już górne lub dolne drogi oddechowe, odporność miejscowa jest osłabiona. Z tego powodu infekcje przebiegają ciężej i częściej prowadzą do niekorzystnych konsekwencji – podkreśla dr hab. n. med. Aleksandra Kucharczyk z Kliniki Chorób Wewnętrznych, Pneumonologii, Alergologii, Immunologii Klinicznej i Chorób Rzadkich Wojskowego Instytutu Medycznego.

Infekcje dróg oddechowych należą do najczęstszych przyczyn zaostrzeń astmy i POChP. Mogą nasilać duszność, kaszel i ograniczenie przepływu powietrza, a w cięższych przypadkach prowadzić do hospitalizacji. Opublikowany w 2026 roku przegląd badań ECDC wskazuje na związek między przewlekłymi chorobami płuc, zwłaszcza POChP, a ryzykiem ciężkiego przebiegu zakażenia RSV u dorosłych.

– Szczepienia są ważnym elementem prawidłowego postępowania u pacjentów z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, przede wszystkim z astmą i POChP. Uwzględniają je zarówno wytyczne GINA dotyczące leczenia astmy, jak i zalecenia GOLD odnoszące się do POChP. Lekarze powinni o nich pamiętać i zalecać je pacjentom – podkreśla dr hab. Aleksandra Kucharczyk.

Zakres zalecanej profilaktyki zależy nie tylko od wieku pacjenta, lecz także od jego chorób, przyjmowanych leków i dotychczas wykonanych szczepień. Kalendarz szczepień dorosłych opracowany przez ekspertów uwzględnia zalecenia dostosowane m.in. do potrzeb osób z cukrzycą, przewlekłymi chorobami serca, płuc, nerek i wątroby oraz zaburzeniami odporności. Dlatego też decyzja o szczepieniach powinna być poprzedzona oceną całego stanu zdrowia pacjenta, a nie każdej choroby oddzielnie.

– Pacjenci obciążeni chorobami przewlekłymi to grupa, którą w szczególny sposób obejmujemy opieką. Częściej trafiają do szpitala i zgłaszają się do lekarza z powodu zaostrzenia choroby. Dlatego tak ważne jest sprawdzanie ich statusu szczepień, choć podczas wizyty nie zawsze wystarcza na to czasu. Pomocne byłyby automatyczne przypomnienia, dzisiaj sztuczna inteligencja może podpowiadać lekarzowi, którego pacjenta należy zakwalifikować do szczepienia. Każda wizyta, również rutynowa, może być jednak dobrą okazją, żeby poruszyć temat profilaktyki, w tym szczepień – mówi dr n. med. Justyna Tymińska z Wydziału Medycznego Uczelni Łazarskiego, członkini zarządu Oddziału Mazowieckiego Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej.

Ponad 65,5 tys. punktów zwrotu, w tym 23,5 tys. z automatami kaucyjnymi i 5 mld zwróconych butelek i puszek – to bilans pierwszego roku funkcjonowania systemu kaucyjnego w Polsce. Z badań przeprowadzonych przez Kaucję.pl wynika, że Polacy szybko się przyzwyczaili do zwracania opakowań objętych kaucją. 93 proc. przynajmniej raz skorzystało już z systemu.

– Pierwszy rok funkcjonowania systemu kaucyjnego oceniam dobrze, aczkolwiek oczywiście widzimy pole do poprawy – wskazuje w rozmowie z agencją Newseria Anita Sowińska, podsekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska.

Jak informuje resort, najpopularniejszym rozwiązaniem są automaty kaucyjne, które odpowiadają za 90 proc. wszystkich zwrotów. Ustawowy obowiązek zbiórki dotyczy większych sklepów o powierzchni powyżej 200 mkw., ale do systemu dobrowolnie dołączyło także 31 tys. mniejszych placówek. Stanowią one obecnie 47 proc. wszystkich punktów zwrotu w kraju. Poza jednostkami handlowymi utworzono blisko 750 punktów zbiórki.

– Te liczby cały czas się poprawiają, co nas bardzo cieszy, natomiast poprawa jest niezbędna przede wszystkim w logistyce. Chcemy jeszcze większej sieci zbiórki opakowań, ale także usprawnienia procesów logistycznych. Wsłuchujemy się też w głosy obywateli i obywatelek co do systemowej poprawy systemu kaucyjnego – podkreśla Anita Sowińska.

Resort środowiska zapowiedział m.in. objęcie systemem małych, szklanych butelek po alkoholu, tzw. małpek, czy też wydłużenie okresu ważności bonów wydawanych przez automaty kaucyjne z 30 do 90 dni.

– Widzimy, że zbiórka trwa, a konsumenci po spożyciu napoju odnoszą opakowania do punktów zbiórki. To zjawisko jest bardzo powszechne. System kaucyjny jest na bardzo dobrej drodze, żeby spełnić postawione mu zadania i cele – uważa Piotr Okurowski, prezes Kaucji.pl – Krajowego Systemu Kaucyjnego. Operator ten odpowiada za 3 mld spośród 5 mld zebranych opakowań.

Z raportu „Od uczestnictwa do rutyny. Indeks Adaptacji Kaucja.pl 2026” wynika, że 93 proc. Polaków przyznaje, że przynajmniej raz oddało opakowanie objęte kaucją, a 83 proc. korzysta z systemu co najmniej raz w miesiącu. 87 proc. natomiast zwraca większość lub prawie wszystkie opakowania. Dla 25 proc. stało się to już naturalnym nawykiem, a 52 proc. robi to, gdy butelek i puszek uzbiera się więcej lub gdy jest im po drodze.

– Zalety obecnego systemu są widoczne, bo mamy czyste środowisko i przestrzenie publiczne. Nie widzimy porzuconych opakowań PET i puszek. Pokazuje to badanie wykonane nad Odrą, gdzie w porównywalnym okresie zostało zebranych o 90 proc. mniej opakowań PET i 80 proc. puszek. W rezultacie mamy też bardzo dużą ilość czystego, dobrej jakości surowca do recyklingu – zaznacza Piotr Okurowski.

Wdrożenie systemu kaucyjnego jest odpowiedzią na wymóg osiągnięcia przez Polskę unijnego celu selektywnej zbiórki butelek z tworzyw sztucznych na poziomie 90 proc. do 2029 roku. Dotychczasowy model oparty na selektywnej zbiórce odpadów komunalnych pozwalał odzyskiwać ok. 40 proc. tego typu opakowań.

– System poprawił bardzo wiele, przede wszystkim wyeliminował zanieczyszczenia, które mieliśmy dotychczas z żółtego worka, typu tacki, folię czy opakowania, które nie nadawały się do kontaktu z żywnością, a recykler produkujący regranulat do kontaktu z żywnością nie może ich używać. Jest mniej tych opakowań, a te, które trafiają do recyklingu, są dużo czystsze – mówi Beata Szynkiewicz-Razik, commercial director, Recycling Division w PRT Radomsko. – Kiedyś mówiliśmy o zanieczyszczeniach na poziomie 30–35 proc. Teraz obserwując wskaźniki w naszym zakładzie, widać dużo lepszy odzysk niż na początku. Gdy wyeliminowaliśmy opakowania, które były niechciane i nie wchodzą do systemu kaucyjnego, ta skuteczność, przynajmniej w procesie recyklingu, jest dużo wyższa. Przekłada się to również na koszty. Im mniej niepożądanego materiału, który należy odsortować, a później zapłacić za jego utylizację, tym recykling jest skuteczniejszy.

Kaucja.pl w zaleceniach dotyczących automatów zwrotnych (RVM) wskazuje, że precyzyjniejsze sortowanie poszczególnych materiałów pozwala efektywniej kierować je do odpowiednich procesów recyklingu i zwiększa wartość odzyskanych surowców. Część automatów kaucyjnych mechanicznie zgniata lub tnie opakowania w celu zmniejszenia ich objętości w trakcie transportu.

– Pozostaje nam do poprawy ilość puszki aluminiowej dostarczanej w opakowaniach. Nie pojawiała się ona wcześniej, była skutecznie odsortowywana, a teraz jest jej dużo więcej ze względu na to, że jest ona zbierana razem z butelką PET – podkreśla przedstawicielka PRT Radomsko, firmy specjalizującej się w recyklingu zużytych butelek PET i produkcji z nich regranulatu. – O ile cała puszka nie stanowi dla nas większego problemu, o tyle maszyny w sklepach bardzo często ją niszczą i zostają kawałki aluminium, które są bardzo trudne do wyeliminowania w procesie recyklingu czy sortowania. Musimy więc wyeliminować puszkę aluminiową, z drugiej strony popracować nad standaryzacją maszyn odbierających opakowania, żeby móc oddzielać już na samym wejściu puszkę od kawałków aluminium.

Na pewne trudności wskazują również konsumenci. Wśród problemów doświadczonych przynajmniej raz w ostatnich trzech miesiącach respondenci badania Kaucji.pl wskazywali oczekiwanie na możliwość zwrotu (85 proc.), pełny kaucjomat (78 proc.) czy też niesprawną maszynę lub przerwanie zwrotu (69 proc.).

– Jest wciąż kilka obszarów do poprawy. Są nimi unormowanie rozliczeń międzyoperatorskich, uporządkowanie i ujednolicenie systemu rozliczeń operatora z jednostkami handlu detalicznego, dalsza edukacja konsumenta w zakresie tego, jak należy oddawać. To także dostępność maszyn RVM, ich przepełnienie i wygoda dla konsumenta. To są najważniejsze obszary, które jeszcze w tym roku wymagają zaangażowania operatorów i uczestników systemu kaucyjnego – zaznacza prezes Kaucji.pl.

Polski system kaucyjny jest zdecentralizowany i tworzy go ośmiu operatorów. To odróżnia go od systemów działających w innych europejskich krajach. Operatorzy systemu kaucyjnego działają w Polsce na zasadzie not for profit. Środki zgromadzone w nim nie mogą być wypłacane właścicielom w formie zysku. Dotyczy to również nieodebranej kaucji. Środki w całości są przeznaczane na pokrycie kosztów obsługi i funkcjonowania systemu.

– Zazwyczaj w danym kraju istnieje tylko jeden administrator zarządzający systemem zwrotu opakowań. Najczęściej jest to organizacja non-profit utworzona przez branżę, czyli producentów i sprzedawców detalicznych – mówi Marián Áč, prezes European Deposit Return Systems Association (EDRSA). – W systemie kaucyjnym trzeba uwzględnić wiele zainteresowanych stron: państwo, producentów, sprzedawców detalicznych, konsumentów. Z tej perspektywy polski system jest nieco bardziej złożony, ponieważ próbuje się wprowadzić pewien element konkurencji między administratorami systemu kaucyjnego. Mam więc nadzieję, że uda się znaleźć najlepszą konfigurację i osiągnąć bardzo wysokie wskaźniki zbiórki w ramach tego rozwiązania.

Okazją do podsumowania pierwszego roku działania systemu kaucyjnego w Polsce była Konferencja Kaucja 360, która odbyła się 1 października br.

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zapowiedziała otwarcie drogi do uzyskania przez Kanadę statusu pierwszego członka stowarzyszonego Unii Europejskiej. W ostatnich latach współpraca transatlantycka się zacieśnia, a obie strony podkreślają jej kluczowe znaczenie w obszarach strategicznych takich jak surowce krytyczne czy też przemysł obronny. Europosłowie z PiS i Konfederacji podkreślają, że zamiast mówić o stowarzyszeniu, KE powinna się skupić na konkretnych wspólnych projektach z Kanadą.

– Kanada nie jest krajem europejskim, ale wielokrotnie podkreślała, i to nie tylko premier Carney, ale także jego poprzednicy, że Unia Europejska to nie jest projekt geograficzny i nie jest związany z konturami kontynentu. To projekt oparty na wartościach, wspólnocie celów, a tym celem jest między innymi bezpieczeństwo i jego gwarancja, również solidaryzm, który cechuje tę wspólnotę – mówi agencji Newseria Andrzej Halicki, poseł do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej oraz EPL.

Premier Kanady Mark Carney był gościem podczas orędzia o stanie Unii, które szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen wygłosiła 16 września br. w Parlamencie Europejskim. Podkreśliła w nim, że jego obecność jest symbolem trwałej przyjaźni między narodami, a wspólne więzi kulturowe, historyczne i osobiste są głęboko zakorzenione w strukturze obu społeczeństw.

– Kanada jest chyba najbardziej europejskim krajem spoza Europy na świecie. Jeżeli bronimy praw każdego obywatela z osobna, czyli podstawę demokracji, którą Kanada rozumie tak jak my, to cel gospodarczy też jest związany z obszarami wolnymi, jeżeli chodzi o cła czy bariery. Elementem tego jest CETA – podkreśla Andrzej Halicki.

Kanada jest jednym z partnerów strategicznych UE. W 2016 roku podpisano Kompleksową umowę gospodarczo-handlową (CETA), która tymczasowo weszła w życie w 2017 roku. Choć nie jest jeszcze ratyfikowana przez wszystkie kraje członkowskie Unii, wymiana towarowa zwiększyła się dzięki umowie o 75 proc. – wskazała szefowa KE.

– Kanada mówi: chcemy więcej, chcemy być bliżej, chcemy być bardziej zintegrowani. To dobry prognostyk na przyszłość. To jest też dobra wskazówka dla innych, ponieważ Europa jest atrakcyjna, ale dla tych partnerów musimy stosować jasne reguły i zasady – uważa europoseł KO.

Przewodnicząca Komisji Europejskiej zapowiedziała otwarcie drogi dla Kanady jako pierwszego członka stowarzyszonego Unii Europejskiej.

– Chciałbym usłyszeć szczegóły, ponieważ nikt nie jest w stanie powiedzieć nam, posłom do Parlamentu Europejskiego, na czym w szczegółach to stowarzyszenie będzie wyglądać. Kanada to jest kraj z nami zaprzyjaźniony, z którym łączy nas spojrzenie na świat i bardzo silne więzi gospodarcze. Nie widzę niczego złego w zacieśnieniu stosunków z Kanadą, natomiast wydaje mi się, że to jest PR-owy gest po to, żeby rozdrażnić prezydenta Trumpa, za którym nie idą żadne konkretne rozwiązania – uważa Adam Bielan, poseł do Parlamentu Europejskiego z Prawa i Sprawiedliwości, przewodniczący EKR.

Ursula von der Leyen zapowiedziała stworzenie sojuszu Kanady z UE, którego celem ma być stworzenie wspólnego obszaru dobrobytu i bezpieczeństwa gospodarczego. Współpraca ma dotyczyć m.in. dziedziny sztucznej inteligencji, technologii kwantowych, cyberbezpieczeństwa i bezpieczeństwa gospodarczego, energetyki, baterii i minerałów krytycznych.

Te surowce krytyczne są niezbędne dla funkcjonowania i integralności szeregu kluczowych sektorów w Unii Europejskiej. To m.in. energetyka odnawialna, produkcja pojazdów, technologie cyfrowe i obronność.

– W kwestii dostępu do minerałów ziem rzadkich współpraca nie tylko z Kanadą, ale również z Australią i ze Stanami Zjednoczonymi jest niezbędna, żeby uniezależnić się od Chin, które niestety brutalnie wykorzystują fakt, że obecnie są praktycznie monopolistą. Nie tylko jeśli chodzi o wydobywanie, ale przede wszystkim przerób minerałów ziem rzadkich – zaznacza europoseł PiS.

Jak podkreśliła szefowa Komisji Europejskiej, w przypadku wielu surowców krytycznych Unia Europejska w ponad 80 proc. jest zależna od Chin, a w przypadku niektórych metali ziem rzadkich nawet w 90 proc. Podczas orędzia zapowiedziała również uczynienie z Arktyki kanadyjsko-unijnego, sztandarowego projektu.

– Biorąc pod uwagę coraz bardziej agresywne zachowania Rosji, ale również Chin, Kanada jako ważne państwo tego regionu świata jest naszym ważnym sojusznikiem – podkreśla Adam Bielan.

– Możemy podpisać z Kanadą różnego rodzaju porozumienia dotyczące surowców naturalnych czy innych rozwiązań, ale niech to będzie konkretna umowa – uważa Anna Bryłka, posłanka do Parlamentu Europejskiego z Konfederacji. – To, co jest zaprezentowane, to chyba pomysł, żeby opinię publiczną zajmować innymi sprawami, a kluczowe problemy, które dzisiaj niszczą europejską gospodarkę, budżety polskich i europejskich gospodarstw domowych, mają przyczyny, które można rozwiązać tu i teraz, tylko potrzeba do tego woli politycznej.

Kompania Piwowarska uruchomiła w Poznaniu zautomatyzowany magazyn wysokiego składowania. Inwestycja warta 230 mln zł zwiększyła pojemność magazynową browaru z ok. 23 tys. do 58 tys. palet, co ma umożliwić wzrost udziału bezpośrednich dostaw do magazynów klientów z 50 do 90 proc. Rozbudowa logistyki ma pomóc firmie szybciej reagować na zmiany na rynku, w tym rosnące znaczenie piw bezalkoholowych i smakowych oraz coraz większy udział nowoczesnych kanałów sprzedaży.

– Budujemy infrastrukturę logistyczną dopasowaną do realnych potrzeb browaru. To nasz największy zakład i najbardziej kompleksowy, bo to tutaj produkowane są piwa bezalkoholowe i smakowe. To tutaj potrzebne jest dostosowanie mocy i możliwości logistycznych do tego, żeby efektywnie zarządzać całym łańcuchem dostaw – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Biznes Dorota Peter, dyrektorka ds. łańcucha dostaw w Kompanii Piwowarskiej.

Jak podkreśla, wynika to ze zmian zachodzących w branży. Jak podaje Związek Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego – Browary Polskie, polski rynek piwa kurczy się od kilku lat. W 2025 roku sprzedaż spadła o 5,5 proc. pod względem wolumenu i o 4,1 proc. wartościowo. Sprzedaż lagerów alkoholowych, które odpowiadają za największą część rynku, zmniejszyła się o 6,8 proc. Jednocześnie o ok. 3 proc. wzrosła sprzedaż piw bezalkoholowych, do ok. 2 mln hl. Wartość tego segmentu wyniosła 1,82 mld zł, co odpowiada za ok. 8 proc. wartości całego rynku piwa.

– Sam rynek również się zmienia, bo mamy intensywny wzrost klientów rynku nowoczesnego, a jednocześnie spadek rynku tradycyjnego. Zmiany zarówno w konsumpcji, w preferencjach konsumentów, jak i klientów wpływają bezpośrednio na to, jak powinniśmy się przygotowywać do tego, żeby efektywnie dostarczać piwa do naszych klientów – mówi Dorota Peter.

Jednym z efektów inwestycji ma być zwiększenie udziału dostaw realizowanych bezpośrednio z poznańskiego browaru do magazynów klientów. Wcześniej część produktów trafiała najpierw do magazynów dystrybucyjnych i buforowych. Docelowo bezpośrednio ma być realizowanych ok. 90 proc. dostaw, wobec ok. 50 proc. przed inwestycją.

– Magazyn jest zmianą rewolucyjną dla Kompanii Piwowarskiej, ponieważ jesteśmy w stanie magazynować w sposób automatyczny, przede wszystkim bez pracy ciężkimi wózkami widłowymi. Ten proces jest w 100 proc. zautomatyzowany – od odebrania palety z linii rozlewniczej do przygotowania jej do wysyłki całą pracę wykonują automaty. Pozwala to znacząco poprawić bezpieczeństwo i ograniczyć interakcję człowiek–wózek widłowy – wyjaśnia Bartosz Bukowiecki, starszy menedżer ds. strategicznego projektu logistycznego w Kompanii Piwowarskiej.

Nowy magazyn ma 40 m wysokości i ponad 41 tys. miejsc paletowych. Palety rozmieszcza i pobiera 12 automatycznych układnic, a cała instalacja obejmuje około tysiąca współpracujących ze sobą urządzeń. Magazyn jest połączony z pozostałą infrastrukturą browaru systemem Monorail, a jego maksymalna wydajność wynosi 552 palety na godzinę. Do obsługi transportów przygotowano 18 doków załadunkowych.

Obiekt został uruchomiony komercyjnie w czerwcu br., a w ostatnich tygodniach jego wypełnienie sięgało niemal 98 proc. Pełną docelową wydajność magazyn ma osiągnąć w marcu 2027 roku.

– Sama instalacja już dziś pozwoliła nam znacząco skrócić czas przygotowania załadunku. Wcześniej trwało to 60–70 minut, teraz zdecydowana większość załadunków jest przygotowana w czasie poniżej 40 minut, a sam proces załadunku przez operatora zajmuje między 12 a 17 minut – wskazuje Bartosz Bukowiecki.

Prace nad projektem rozpoczęły się w 2023 roku. Warta 230 mln zł inwestycja jest największym dotychczas projektem Kompanii Piwowarskiej w obszarze łańcucha dostaw.

– Jednym z naszych celów strategicznych była konsolidacja naszej sieci dystrybucyjnej, czyli łączenie magazynów, zmniejszanie ich liczby i jednocześnie zwiększanie efektywności i szybkości reagowania na potrzeby klientów. Inwestycja pozwoliła nam na zwiększenie pojemności magazynowej z ok. 23 tys. do 58 tys. palet. To bardzo duży wzrost, który pomaga nam zwiększać udział dostaw bezpośrednich do klienta. Jest to ważne z punktu widzenia efektywności, ale oznacza też szybsze dotarcie do klienta i lepszą odpowiedź na jego zapotrzebowanie – tłumaczy Anna Raczkowska, dyrektorka ds. strategicznego planowania dostaw w Kompanii Piwowarskiej.

Zwiększenie pojemności ma również znaczenie dla samej produkcji. Jak wskazuje spółka, wcześniej możliwości rozlewu piwa bywały ograniczane przez ilość dostępnego miejsca magazynowego. Inwestycja ma też uwzględniać zmiany po stronie odbiorców i rozwój ich własnego zaplecza logistycznego.

– Nie tylko my zmieniamy naszą operację. Konsolidują się nasi klienci, również budują nowoczesne magazyny i mają swoje wymagania. Ta inwestycja pozwala nam im sprostać. Jednym z tych wymagań jest załadunek z doków, który ułatwia klientom rozładowanie produktu i wpływa na ich efektywność. Poza tym jesteśmy w stanie szybciej do nich dotrzeć – mówi Anna Raczkowska.

Większa pojemność magazynu ma też ograniczyć transport między browarem a magazynami pośrednimi. Według szacunków Kompanii Piwowarskiej to szansa na zmniejszenie emisji CO₂ o ponad 2,3 tys. t rocznie. Odpowiada to ok. 5 proc. emisji związanych z transportem produktów firmy. Ograniczanie emisji w logistyce jest częścią strategii „Lepsza Przyszłość 2030”, która zakłada m.in. osiągnięcie neutralności węglowej browarów do końca dekady.

Nowy magazyn jest kolejnym etapem inwestycji poznańskiego browaru związanych m.in. z rozwojem produkcji piw bezalkoholowych i smakowych. Wcześniej spółka inwestowała w linie produkcyjne, a dwa lata temu uruchomiła magazyn aromatów przeznaczony do przechowywania surowców wykorzystywanych przy produkcji tych kategorii.

– Dziś kończymy ten etap, zabezpieczając drogę od produkcji do klienta. Skupiamy się na efektywnym łańcuchu dostaw, w którym mamy wystarczające pojemności magazynowe oraz procesy pozwalające sprawniej zarządzać różnymi partiami produktów i skrócić czas dostaw do naszych klientów – podkreśla Dorota Peter.

Polacy dość dobrze oceniają ogólny stan swojego zdrowia, ale ich odpowiedzi na pytania o szczegóły dotyczące dobrostanu psychicznego i zdrowych nawyków wskazują na szereg problemów – wynika z raportu PZU Zdrowie. 80 proc. badanych deklaruje, że przynajmniej od czasu do czasu odczuwa przewlekłe zmęczenie, w tym 28 proc. twierdzi, że to częste odczucie. Najgorzej swoją kondycję psychiczną oceniają młode pokolenia. Choć Polacy mają coraz większą świadomość zdrowotną, 15 proc. badanych na przestrzeni ostatniego roku nie wykonało żadnego badania profilaktycznego.

– Zdrowie jest jednym z najważniejszych elementów życia Polaków, dlatego wszyscy chcemy wiedzieć, jak ono wygląda. W PZU Zdrowie przygotowaliśmy na ten temat specjalny raport, który dotyczył ponad tysiąca Polaków. 64 proc. z nich ocenia swój stan zdrowia jako dobry i bardzo dobry – mówi w rozmowie z agencją Newseria Czesław Ducki, członek zarządu PZU Zdrowie, współautor raportu.

Według raportu PZU Zdrowie „Epidemia zmęczenia. Polacy nie mają czasu na zdrowie” młodsze pokolenie zdecydowanie częściej deklaruje bardzo dobry stan zdrowia. W grupach 18–24 i 25–29 lat jest to odpowiednio 24 proc. i 23 proc. Ich ocena zdrowia fizycznego jest lepsza niż ocena dobrostanu psychicznego. Jako zły lub bardzo zły określa go 18 proc. w grupie 18–24 lat, a jako dobry lub bardzo dobry – 32 proc.

Odwrotnie jest wśród osób starszych. Respondenci po 60. roku życia najrzadziej deklarują bardzo dobry stan zdrowia (4 proc.), ale jednocześnie najczęściej pozytywnie oceniają swoją kondycję psychiczną (74 proc.).

– Młode pokolenie ma znacznie gorszy dobrostan psychiczny i tutaj widać dużą zmianę in minus. Częściej mają problemy w sferze mentalnej, ale częściej też korzystają z pomocy profesjonalistów, co jest dobrym sygnałem – uważa Czesław Ducki.

W ciągu ostatnich 12 miesięcy z pomocy psychologa, psychoterapeuty lub psychiatry korzystał co piąty Polak (21 proc.). W grupach 18–24 lat, 25–29 lat oraz 30–39 lat odsetek ten wyniósł kolejno 29 proc., 32 proc. i 33 proc., podczas gdy wśród osób po 60. roku życia tylko 9 proc. 

Jak wskazuje badanie PZU Zdrowie, nawet dobra deklarowana kondycja nie oznacza braku problemów z energią, stresem czy regeneracją.

– Jako Polacy gorzej oceniamy zdrowie psychiczne niż fizyczne, ale zdrowie to nie tylko brak choroby lub jej nasilenie. To również ryzyko jej wystąpienia, które będzie miało konsekwencje w kolejnych latach. Jeżeli popatrzymy na te parametry głębiej, na środowisko, w jakim żyjemy, stres, przemęczenie, zaburzenia, smutek, ta sytuacja wygląda już znacznie gorzej – podkreśla członek zarządu PZU Zdrowie. – Powinniśmy patrzeć na zdrowie szerzej. To jest też poziom naszego komfortu życia, jeżeli chodzi o sen czy naszą kondycję psychiczną. Nie da się rozpatrywać zdrowia jako fizycznego i psychicznego. Nasza fizykalność wpływa na naszą psychikę i odwrotnie.

W ciągu ostatnich trzech miesięcy 80 proc. Polaków deklarowało odczuwanie przewlekłego zmęczenia przynajmniej co jakiś czas, w tym 28 proc. często. Tylko 18 proc. badanych przyznało, że w tym okresie go nie odczuwało.

W grupie osób aktywnych zawodowo często obserwowane są stres, przemęczenie i trudności związane z zachowaniem równowagi między pracą a życiem prywatnym. Co trzeci badany pracownik deklaruje, że odczuwa stres związany z pracą co najmniej kilka razy w tygodniu, a 68 proc. przyznaje, że co najmniej czasami pracuje mimo choroby lub złego samopoczucia, które uzasadniałyby odpoczynek lub zwolnienie lekarskie. Jednocześnie dwie trzecie pracowników deklaruje, że doświadcza symptomów wypalenia zawodowego przynajmniej od czasu do czasu.

– To jest bardzo poważny sygnał alarmowy dla nas wszystkich. Przewlekłe zmęczenie i stres przekładają się na nasze zdrowie fizyczne i psychiczne, często to jest kwestia wielu lat, zanim nastąpią objawy choroby – podkreśla Czesław Ducki. – Powinniśmy się zatrzymać, zastanowić się i mieć świadomość, że przewlekłe zmęczenie jest czymś bardzo negatywnym, również w sensie medycznym. Będzie się przyczyniało do powstawania chorób albo nasilało te już występujące.

Respondenci najczęściej śpią 6–7 godzin na dobę (39 proc.) lub między 7 a 8 godzin (28 proc.). Jednocześnie co czwarty badany przesypia nie więcej niż 6 godzin na dobę. Sen trwający ponad 8 godzin deklaruje tylko 7 proc. osób.

– Bardzo ważna jest aktywność fizyczna, która wspiera nasze zdrowie, zmniejsza stres i pozwala odreagować napięcia. Istotne jest też budowanie pozytywnych relacji społecznych. W poszczególnych grupach wiekowych jest to niełatwe. To na pewno jest wyzwanie dla młodych osób, które są bardziej narażone na przewlekłe zmęczenie – wyjaśnia Czesław Ducki.

Zdrowotne obawy Polaków skupiają się głównie wokół chorób, które kojarzą się z najpoważniejszymi konsekwencjami dla życia i codziennego funkcjonowania. Największy niepokój budzą nowotwory (40 proc.). Na drugim miejscu znajduje się utrata sprawności i samodzielności w starszym wieku (33 proc), a podium zamykają choroby serca i układu krążenia (30 proc.).

– Profilaktyka jest jednym z najważniejszych elementów dbania o zdrowie. Co istotne, mamy coraz większą świadomość znaczenia profilaktyki dla naszego zdrowia. Już duża część Polaków wie, że trzeba się badać i to jest dobre dla ich zdrowia w perspektywie długoterminowej – wymienia członek zarządu PZU Zdrowie.

Najczęściej wykonywanym badaniem profilaktycznym wśród Polaków są badania krwi (63 proc.). Jednocześnie 15 proc. badanych deklaruje, że w ciągu ostatnich 12 miesięcy nie wykonało żadnego z takich badań.

– Profilaktyka ma sens wtedy, kiedy czujemy się zdrowi i nic nam nie dolega. Zależy nam na tym, aby przy zgłaszaniu się na badania diagnostyczne wyłapywać jak najmniejsze zmiany, bo wtedy możemy pójść w głębszą diagnostykę i pokierować pacjenta do konkretnego specjalisty. Wtedy leczenie jest najskuteczniejsze – przypomina Anna Nikołajew-Diak, pielęgniarka i koordynatorka ds. położnictwa w PZU Zdrowie. – W profilaktyce największe znaczenie ma pierwszy kontakt. Bardzo często są nim pielęgniarki i położne. To my częściej widzimy pacjenta niż lekarz i jesteśmy w stanie wyłapać więcej problemów zdrowotnych.

Największymi barierami, które utrudniają wykonywanie badań profilaktycznych, są długi czas oczekiwania na wizytę lub badanie (32 proc.), koszty badań (31 proc.) oraz trudny dostęp do specjalistów (30 proc.). Wśród czynników zniechęcających do wykonywania badań profilaktycznych respondenci wymieniali również brak czasu (20 proc.) i obowiązki zawodowe (10 proc.).

– Z raportu jednoznacznie wynika, że dużą barierą jest dostępność do służby zdrowia. Dlatego zakup pakietów profilaktycznych przez pracodawcę jest bardzo dobrym krokiem. Drugim jest to, co część pracodawców robi, czyli udziela kilku godzin urlopu na badania, żeby pracownik mógł je wykonać w godzinach pracy. To jest bardzo korzystne dla pracownika, ale też w długiej perspektywie dla pracodawcy – tłumaczy Czesław Ducki.

40 proc. badanych uważa, że ich pracodawca dba o zdrowie pracowników, natomiast 41 proc. jest odmiennego zdania. Pracownicy oczekują od pracodawców większego zaangażowania w obszarze zdrowia, szczególnie poprzez rozwój profilaktyki, dodatkowe dni wolne związane ze zdrowiem, wsparcie psychologiczne czy opiekę medyczną dla członków rodziny.

– Nie wolno odkładać profilaktyki na tak zwane jutro. Jutro też będziemy mieć pełny grafik, nie będziemy mieć czasu, natomiast zdrowie nie poczeka. Jako pacjenci powinniśmy się interesować tym, co się dzieje, możemy zgłosić się do programu profilaktycznego, zapytać, będąc przy okazji w przychodni niekoniecznie we własnej sprawie, co jest dla nas dedykowane – radzi Anna Nikołajew-Diak.

Najsilniejszą motywacją do wykonywania badań profilaktycznych jest chęć kontrolowania stanu zdrowia (46 proc.), a jej znaczenie rośnie wraz z wiekiem. Dla młodszych ankietowanych większe znaczenie mają historia chorób w rodzinie, informacje znalezione w mediach oraz wsparcie bliskich. Starsi kierują się natomiast głównie zaleceniami lekarza i własnymi doświadczeniami zdrowotnymi.

– Jeśli zbudujemy wśród młodych osób pozytywne nastawienie do badania się, to jest szansa, że oni później przekażą to dalej swoim dzieciom, osobom z rodziny. W ten sposób będziemy budować wielopokoleniowe pozytywne nastawienie do zdrowia – podkreśla pielęgniarka i koordynatorka ds. położnictwa w PZU Zdrowie. 

Publikacji raportu „Epidemia zmęczenia. Polacy nie mają czasu na zdrowie” – dostępnego na stronie pzuzdrowie.pl – towarzyszyła akcja „Pociąg do Zdrowia” realizowanej przez PZU Zdrowie na dworcach kolejowych w pięciu miastach Polski.  

– W ramach akcji w ciągu jednego dnia przebadaliśmy ok. 700 osób. Mogły one skorzystać z porady specjalistów, kardiologa, dermatologa, ale też pielęgniarki czy dietetyka, mogły wykonać badanie EKG, zbadać poziom glukozy, cholesterolu czy witaminy D – podkreśla członek zarządu PZU Zdrowie. – W ciągu jednego dnia wśród badanych odnieśliśmy ewidentne korzyści. Wykryto jedną chorobę serca u dziecka, dwie osoby miały podejrzenie poważnej choroby onkologicznej i zostały skierowane do dalszej diagnostyki. Wiele zbadanych osób miało negatywne parametry i skierowaliśmy je do dalszego leczenia.

W polskich sądach rośnie liczba postępowań dotyczących kredytów złotowych opartych na wskaźniku WIBOR. Na koniec 2025 roku w pierwszej instancji toczyło się ich ponad 2,7 tys. – wynika z danych przytoczonych w raporcie Instytutu Sobieskiego. Jego autorzy podkreślają, że kwestionowanie kredytów opartych na stawce WIBOR może w skrajnym scenariuszu kosztować sektor bankowy nawet 284 mld zł. Związek Banków Polskich podkreśla, że to kwota nie do udźwignięcia przez sektor i mogłaby się wiązać z przymusową restrukturyzacją części instytucji, co z kolei oznaczałoby poważne konsekwencje dla gospodarki.

– Skala potencjalnych konsekwencji dla przegranych banków byłaby ogromna i znacznie większa niż to, co widzieliśmy w przypadku kredytów frankowych. Oszacowaliśmy, że te konsekwencje wyniosłyby ponad 284 mld zł. To jest suma zbliżona do łącznych kapitałów banków, czyli coś, co mogłoby doprowadzić do prawie wyzerowania kapitału. Niektóre banki by upadły, a inne miałyby poważne problemy z udzieleniem kredytów. Polska gospodarka na pewno by ucierpiała – mówi agencji Newseria Leszek Skiba, prezes Instytutu Sobieskiego, współautor raportu „Wpływ podważania stawki referencyjnej WIBOR na stabilność sektora finansowego oraz na gospodarkę Polski”.

WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) jest jednym z kluczowych elementów polskiego systemu finansowego. Wyznacza stopę procentową, po jakiej banki są gotowe pożyczać sobie środki na określony termin.

– WIBOR to wskaźnik ceny pieniądza, czyli coś, co stosują nie tylko banki podczas udzielania kredytów hipotecznych, ale również wiele obligacji Skarbu Państwa. Mamy też aktywa leasingowe, instrumenty pochodne, czyli tak naprawdę jest on sercem polskiej gospodarki. Kwestionowanie go to jest wprowadzenie napięć, ryzyka, niepewności dla polskich i zagranicznych firm na rynkach kapitałowych. To jest coś, co rzutowałoby na bezpieczeństwo finansowe Polaków, którzy zastanawialiby się, czy ich oszczędności są bezpieczne, ale też inwestorów, którzy dzisiaj się zastanawiają, czy kupić obligacje Skarbu Państwa i jaka jest ich cena, co się może z nimi zdarzyć – wyjaśnia prezes Instytutu Sobieskiego.

– Mamy ogromną wartość instrumentów pochodnych opartych na tym wskaźniku. Nawet trudno ją oszacować, ponieważ duża część z nich jest notowana poza polskim rynkiem, na przykład na londyńskiej giełdzie – podkreśla dr Tadeusz Białek, prezes Związku Banków Polskich.

Raport IS wskazuje, że łączna wartość aktywów finansowych wykorzystujących WIBOR na koniec 2024 roku wynosiła ponad 6 bln zł wraz z instrumentami pochodnymi. To równowartość ok. 167 proc. polskiego PKB. Ponad 1 bln zł przypada na aktywa sektora bankowego i SKOK. Składają się na nie m.in. kredyty hipoteczne (305,6 mld zł), kredyty dla przedsiębiorstw (266,9 mld zł) oraz dłużne papiery wartościowe (280,2 mld zł). Do tego dochodzi rynek obligacji opartych na WIBOR-ze o wartości 480,7 mld zł, w tym obligacje skarbowe za 293,1 mld zł.

Łączne dochody odsetkowe sektora bankowego z kredytów hipotecznych opartych na WIBOR-ze w latach 1997–2025 wyniosły 218,1 mld zł. Ponad 100 mld zł przypada na kredyty nadal aktywne, a 117,4 mld zł na już spłacone. Wartość pobranych opłat i prowizji szacuje się natomiast na 35,2 mld zł. 

– W sytuacji, kiedy mamy do czynienia z istotnym kryzysem bankowym, zawsze pierwszym problemem jest to, że banki przestają udzielać kredytów. Niektórych banków na to nie stać, a inne muszą zadbać o swój podstawowy kapitał – tłumaczy Leszek Skiba.

Według autora raportu w szerszym ujęciu scenariusz powszechnych przegranych banków w sprawach dotyczących WIBOR-u oznaczałby ryzyko przeniesienia kosztów sporów prawnych na wszystkich klientów sektora bankowego poprzez wyższe marże, opłaty i prowizje, a także ograniczoną ofertę produktową.

– Kwestionowanie umowy o WIBOR jest zwiększeniem niepewności prawnej. W przyszłości wyobrażamy sobie taką sytuację, że masowe podważanie wieloletnich umów kredytowych opartych na WIBOR-ze w konsekwencji oznacza, że banki będą pięć razy bardziej się zastanawiać, czy udzielić kolejnego kredytu na dłuższy czas. Niepewność prawna jest czynnikiem, który czasami powoduje, że ktoś nie chce podpisać takiej umowy, kiedy poważne jest prawdopodobieństwo jakiegoś niekorzystnego orzeczenia sądu, a nawet TSUE. Banki mogą preferować kredytowanie klientów na krótszy okres. Wtedy rzeczywiście może dojść do sytuacji, w której trudniej będzie uzyskać kredyt hipoteczny – wyjaśnia prezes Instytutu Sobieskiego.

Jak podkreślono w raporcie IS, 12 lutego 2026 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał orzeczenie, zgodnie z którym zgodność metodologii wskaźnika referencyjnego z przepisami unijnymi nie należy do oceny sądu rozpatrującego spór konsumencki, a sąd powinien się koncentrować na ocenie warunków konkretnej umowy. Prawo unijne nie zobowiązuje banku do przekazywania konsumentowi szczegółowych informacji technicznych o sposobie jego obliczania.

– To państwowy nadzór, w naszym przypadku Komisja Nadzoru Finansowego, wydaje licencję, a więc zgodę na opracowywanie wskaźnika dla tak zwanego administratora, czyli instytucji, która pełni funkcję instytucji opracowującej wskaźnik – tłumaczy prezes Związku Banków Polskich. – Niemniej jednak gdyby doszło do prób podważania w sposób realny, ponieważ na razie to są promile spraw, to miałoby to dramatyczne konsekwencje dla całej gospodarki.

Szacowane łączne koszty dla banków według prawdopodobieństwa pozwu mieszczą się w przedziale od 78,7 mld zł do 283,7 mld zł. Górna granica tego przedziału zbliża się do wartości całego kapitału własnego sektora bankowego, który na koniec 2025 roku wyniósł 322 mld zł. Jednocześnie zgromadzenie kwoty 284 mld zł zajęłoby ok. 15 lat, biorąc pod uwagę, że rezerwy na spory frankowe, tworzone przez sześć lat, sięgnęły ponad 102 mld zł, a rekordowy poziom rezerw zawiązanych w ciągu jednego roku (2023) nie przekroczył 20 mld zł w skali sektora.

– W tych czarnych scenariuszach sektor bankowy nie byłby w stanie zaabsorbować tych strat. Chcę to wyraźnie i jednoznacznie podkreślić. W dużej części sektor musiałby być poddany decyzjom o przymusowej restrukturyzacji, czyli mówimy tu o uporządkowanej likwidacji – podkreśla dr Tadeusz Białek. – Banki nie przygotowują się na czarny scenariusz, ponieważ nie zakładają, że on może nastąpić, przede wszystkim z powodu ustaleń wynikających z wyroku TSUE oraz z uwagi na jednoznaczne stanowiska wszystkich organów nadzoru. Komitet Stabilności Finansowej jako organ nadzoru makroostrożnościowego w swoich stanowiskach jednoznacznie wskazywał, że próby podważania WIBOR-u są skazane na niepowodzenie, że nigdy nie był on przedmiotem żadnych manipulacji, jest właściwie administrowany i licencjonowany.

Liczba postępowań sądowych dotyczących kredytów złotowych opartych na WIBOR-ze stale jednak rośnie. Na koniec 2023 roku w pierwszej instancji toczyły się 654 sprawy rozpoznawcze, rok później było ich 1532, a na koniec 2025 roku – 2728. ZBP podaje, że na koniec lipca było ich ponad 3,8 tys.

– To bardzo mało, biorąc pod uwagę, że mówimy o perspektywie trzech lat, w której takie pozwy były wnoszone. Wedle danych na koniec lipca zapadło 277 wyroków, w których we wszystkich, co do jednego, zarzuty dotyczące WIBOR-u zostały oddalone. Dlatego też banki na czarny scenariusz się nie przygotowują – zapewnia prezes ZBP.

Autorzy raportu Instytutu Sobieskiego przygotowali również rekomendacje dla instytucji nadzorujących.

– Rekomendujemy po pierwsze to, aby główne instytucje z sieci bezpieczeństwa, czyli KNF, NBP, Ministerstwo Finansów, podkreśliły pełnoprawność i bezpieczeństwo WIBOR-u oraz nowej stawki POLSTR, która ma zastąpić WIBOR w przyszłości – podkreśla Leszek Skiba. – Chcemy też zwrócić uwagę na konieczność wzorca umowy na kredyt hipoteczny. On powinien mieć sankcję państwową, czyli w jakimś sensie być zatwierdzony przez któryś z organów. Jeżeli banki udzielają kredytu hipotecznego według pewnego wzorca, to ryzyko prawne jest mniejsze, gwarantuje on bowiem bezpieczeństwo zarówno dla banku, jak i dla klienta. W przyszłości nie powinno to prowadzić do sporów prawnych i może też oznaczać, że banki nie będą skłonne do tego, żeby obciążać takie umowy nadzwyczajnie dużymi marżami.

Komisja Transportu i Turystyki (TRAN) Parlamentu Europejskiego pracuje nad pakietem pasażerskim, który w maju br. zaproponowała Komisja Europejska. Jednym z jego założeń jest wprowadzenie jednego wspólnego biletu kolejowego, czyli możliwości łączenia ofert różnych przewoźników w jednej transakcji. Polscy europarlamentarzyści, uczestniczący w pracach, podkreślają, że nowe rozwiązanie ułatwi życie pasażerom, ale nie wiadomo, jakim obciążeniem będzie dla małych przewoźników regionalnych.

– Unia Europejska w najbliższych miesiącach chce przedstawić jeden wspólny bilet kolejowy, żebyśmy poprzez aplikację w telefonie mogli zarezerwować jeden łączony bilet, który mógłby obowiązywać w całej Europie. Będziemy rezerwowali go na specjalnej platformie, w aplikacji w telefonie i będzie obowiązywała jedna cena – mówi agencji Newseria Dariusz Joński, poseł do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej oraz EPL.

Jeden wspólny bilet kolejowy jest częścią pakietu pasażerskiego (Passenger Package) zaproponowanego przez Komisję Europejską w maju br. Pasażerowie będą mogli znaleźć, porównać i kupić usługi różnych operatorów kolejowych w ramach jednego biletu, który można kupić podczas jednej transakcji na wybranej przez siebie platformie.

– To będzie niesamowity skok cywilizacyjny. Chcemy ułatwień i tego, żeby pasażer odczuł, że oprócz szybkiej kolei będzie szybki proces rezerwacji. Obecnie, jeśli jedzie z Łodzi do Paryża i przesiada się na przykład w Berlinie, to musi wysiąść z pociągu, poszukać kasy, kupić bilet, zarezerwować dodatkowy czas. Cóż z tego, że mamy szybką kolej, kiedy podróżny musi się martwić o to, żeby poszukać kasy biletowej. A tak w Łodzi kupi jeden bilet i nawet jeśli będzie miał się dwukrotnie przesiąść, to na nim przemierzy całą Europę – tłumaczy Dariusz Joński.

Zgodnie z propozycją Komisji Europejskiej pasażerowie kolei mają mieć zapewnioną nową, pełną ochronę swoich praw. Ma ona obejmować pomoc, zmianę trasy, zwrot kosztów i rekompensatę dla pasażerów z jednym biletem u różnych operatorów, którzy się spóźnią na przesiadkę.

– W swoich założeniach jednolity bilet kolejowy wychodzi naprzeciwko potrzebom pasażerom, tak jak w przewozach lotniczych. Czyli kupujemy jeden bilet na jednej stronie, a nie szukamy na dziesięciu. Możemy kupić go na różne połączenia różnych przewoźników i jeżeli jeden nas nie dowiezie na czas, to wtedy bylibyśmy jako pasażerowie kolejowi uprawnieni do odszkodowań, noclegu, zwrotu pieniędzy za bilet – podkreśla Elżbieta Łukacijewska, posłanka do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej oraz EPL.

Badanie Eurobarometru z 2025 roku pokazuje, że z usług rezerwacji biletów online korzysta 76 proc. Europejczyków. Jednocześnie gdy w grę wchodzą podróże koleją, 25 proc. respondentów zadeklarowało trudności z rezerwacją biletów kolejowych obsługiwanych przez wielu przewoźników, a 43 proc. w ogóle nie rezerwowało takich podróży.

– Największym wyzwaniem nie jest aplikacja, tylko wspólne rozliczanie się między spółkami kolejowymi z całej Unii Europejskiej. Wiele krajów członkowskich ma kolej, ale w większości z nich nie obowiązuje odszkodowanie, jeśli pociąg się spóźni. Ono obowiązuje w liniach lotniczych. A chcemy, żeby obowiązywało nie po to, żeby linie kolejowe płaciły odszkodowanie, tylko po to, żeby miały motywację do przyjeżdżania punktualnie, ponieważ tylko wtedy system przesiadkowy ma sens. Są obecnie kraje, i to sąsiadujące z nami, które mają opóźnienia na poziomie 40 proc., więc bardzo dużo – podkreśla europoseł KO.

Komisja chce wprowadzić również nowe obowiązki dla platform biletowych i operatorów, aby zapewnić sprawiedliwy dostęp do sprzedaży biletów i neutralną prezentację ofert podróży.

– Jeżeli te obciążenia, które zakłada Komisja, przełożymy na małe spółki, one mogą po prostu nie udźwignąć ciężaru i kosztów. Tutaj jest wątpliwość, czy są administracyjnie do tego przygotowane. Ale sama idea, żeby to pasażer był w centrum funkcjonowania kolejowych linii pasażerskich, jest bardzo istotna. Zobaczymy, jakie przepisy ostatecznie ujrzą światło i jak mocno będą wspierać pasażerów. Na pewno jest to absolutnie dobry kierunek i oczekiwany przez pasażerów – uważa Elżbieta Łukacijewska. – Operatorzy regionalni to są często małe przedsiębiorstwa, które działają w jednym regionie, ale też łączą podróż. Pasażerowie korzystają z tych pociągów, przesiadają się potem na inne, dalekobieżne. Te wymogi i koszty mogłyby być dla operatorów sporym obciążeniem. Sama jestem ciekawa, jak polski rząd i spółki podejdą do tych przepisów.

– Przekazywanie przez spółki kolejowe informacji handlowych jest pewnym zagrożeniem, ale to nie jest bariera, której nie przejdziemy przy tym projekcie. Pamiętajmy, że finalnie podróżny będzie zadowolony, ponieważ będzie miał jeden tańszy bilet, jedną aplikację, a spółki kolejowe więcej pasażerów. Jeśli ktoś kupi bilet w Polsce i dojedzie na drugi kraniec Europy, to będzie w stanie zrezygnować z samolotu czy samochodu i wsiąść do pociągu – wyjaśnia Dariusz Joński.

Komisja Europejska podkreśla, że przewoźnicy kolejowi zyskają również możliwość sprzedaży swoich biletów za pośrednictwem głównych krajowych platform biletowych, należących do dotychczasowych przedsiębiorstw kolejowych o znaczącej pozycji rynkowej. Zmiany mają sprawić, że usługi nowych przewoźników będą łatwe do znalezienia i będzie można je bezpiecznie łączyć z usługami oferowanymi przez innych.

– Jest przychylność wszystkich frakcji politycznych w Parlamencie do wprowadzenia jednego wspólnego biletu kolejowego w całej Europie, żeby to była jedna wspólna aplikacja i dość konkurencyjne ceny – podkreśla Dariusz Joński.

Jak wynika z danych Urzędu Transportu Kolejowego, wskaźnik punktualności przewozów pasażerskich w tym roku (w okresie styczeń – czerwiec) wahał się od 84 do 92 proc., w zależności od miesiąca. W okresie od stycznia do lipca 2026 roku polskie pociągi obsłużyły 269,87 mln pasażerów. Najwięcej z nich skorzystało z połączeń przewoźnika Polregio (21,95 proc. udziału w liczbie przewiezionych pasażerów). Na drugim miejscu znalazło się PKP Intercity (20,06 proc.), a na trzecim – Koleje Mazowieckie (16,44 proc.) – wskazują dane UTK.

Dobry pomysł to za mało, żeby zbudować start-up – podkreślali eksperci podczas PARP Future Camp 2026. Początkujący founder powinien najpierw sprawdzić, czy jego produkt odpowiada na rzeczywistą potrzebę, czy znajdą się klienci gotowi go kupić i czy będzie w stanie dostarczyć im obiecaną wartość. Równie ważne jest stworzenie zespołu o uzupełniających się kompetencjach, a na kolejnych etapach – wsparcie mentorów, którzy pomogą zweryfikować założenia biznesowe i przygotować firmę do rozwoju.

– Pierwszym krokiem foundera powinien być eksperyment biznesowy, czyli zbudowanie odpowiednich ram działań, które pozwolą się upewnić, że pomysł będzie się sprzedawał i znajdzie się wystarczająco dużo ludzi, którzy będą chcieli go kupić. Z drugiej strony trzeba sprawdzić, czy rzeczywiście jestem w stanie dostarczyć wartość, którą obiecuję rynkowi. Dopiero kiedy się o tym przekonamy, proponuję podejmować dalsze kroki związane z zakładaniem spółki – mówi agencji Newseria Łukasz Sztern z Polskiego Funduszu Rozwoju.

Raport PFR „Co blokuje polskich startupowców? Wyzwania i perspektywy zmiany” wskazuje, że wśród barier w rozwijaniu projektów absolwenci Szkoły Pionierów PFR wymieniali niedopasowanie produktu do potrzeb rynku, zbyt małe zainteresowanie potencjalnych klientów oraz brak strategii działania po zakończeniu programu.

– Jest taka anegdota o Churchillu, który skarżył się, że ma 10 generałów, z czego dziewięciu jest złych. Problem w tym, że nie wie, który jest dobrym. Tak samo jest z pomysłami na biznes. Dziennie możemy mieć multum pomysłów, ale dopóki nie przetestujemy ich w praktyce, nie mamy pewności, czy coś złapie na rynku. Weryfikacja rynkowa jest absolutnie kluczowa i powinien ją jak najszybciej przeprowadzić bezpośrednio pomysłodawca. Nie należy zlecać jej innym podmiotom. Jeśli chcemy szukać pomysłów na biznes, możemy zaczynać od problemów, z którymi sami mamy do czynienia na co dzień, ale trzeba uważać, żeby nie było to coś absolutnie niszowego – ocenia Maciej Majewski, prezes Accelpoint, firmy prowadzącej programy akceleracyjne i inkubacyjne oraz łączącej start-upy z inwestorami.

Z raportu „Global Entrepreneurship Monitor. Polska 2025”, przygotowanego przez PARP i Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, wynika, że kluczową barierą powstrzymującą ludzi przed założeniem start-upu, wskazywaną przez przedstawicieli tego typu podmiotów, jest brak kapitału. Dla niemal 70 proc. badanych jest to czynnik o bardzo dużym znaczeniu, a dla pozostałych 30 proc. ma przynajmniej średnie znaczenie. Analiza wskazuje również, że istnieje szereg mocno ze sobą skorelowanych czynników: niedobór umiejętności zarządzania firmą, brak wiedzy branżowej i specjalistycznej niezbędnej do rozpoczęcia działalności oraz brak pomysłu na biznes.

– Osoba, która ma dobry pomysł, stoi przed dwoma rodzajami wyzwań. Pierwsze polega na tym, że zazwyczaj nikt nie jest omnibusem. Dlatego mając dobry pomysł technologiczny czy rynkowy, warto poszukać osoby, która pod względem kompetencji i osobowości uzupełni foundera. Jeżeli jestem dobrym naukowcem, zazwyczaj brakuje mi kompetencji sprzedażowych i warto uzupełnić je przy pomocy innych osób – wskazuje Łukasz Sztern.

Z raportu „Polskie Startupy 2025” Fundacji Startup Poland wynika, że krajowe start-upy najczęściej tworzą zespoły liczące nie więcej niż 10 osób, a 20 proc. nie zatrudnia nikogo poza founderem.

– Nie każdy founder musi być frontmanem. Start-upy tworzą ludzie, którzy łączą różne kompetencje. Jeden z założycieli może być bardziej skupiony na programowaniu, a drugi lepiej rozumieć założenia biznesowe oraz wiedzieć, jak promować markę i start-up. Dzięki mediom społecznościowym można dotrzeć do grup, które mogą potrzebować naszego produktu, i pokazać im go w autentyczny sposób – mówi Hubert Adamczyk, ekspert Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.

Dane GEM Polska 2025 pokazują wyraźną zmianę w strukturze polskiej przedsiębiorczości. W ciągu 14 lat odsetek dorosłych Polaków prowadzących młode firmy, działające nie dłużej niż 3,5 roku, zmniejszył się z 9,1 do 2,5 proc. Jednocześnie udział osób prowadzących firmy dojrzałe, obecne na rynku ponad 3,5 roku, wzrósł z 5 do 12,8 proc. Polska ma najniższy wśród 51 badanych krajów odsetek dorosłych prowadzących młode firmy.

– Starsze pokolenie founderów w dużym stopniu opierało się na swoich umiejętnościach technologicznych. Świadomość tego, że budowanie dobrej technologii i budowanie dobrego produktu to dwie zupełnie różne rzeczy, jest dziś coraz większa. Tworzenie produktów, które dobrze się sprzedadzą na rynku, testowanie założeń o tym, co i za ile powinniśmy sprzedawać, to coś, w czym dzisiejsi start-upowcy są coraz lepsi. Mogą się bowiem uczyć od osób, które już osiągnęły sukces, wróciły do Polski albo od początku budowały swoje spółki w Polsce – wskazuje Aleksandra Pędraszewska, partner w Vastpoint Ventures.

Jak podkreśla, właśnie dlatego konieczna jest współpraca z mentorami i przedstawicielami firm, które już osiągnęły sukces.

– Dzisiaj młodzi founderzy, którzy dopiero wchodzą na rynek start-upowy, mierzą się z podobnymi problemami jak ich poprzednicy: znalezieniem odpowiedniego klienta oraz sprawdzeniem, czy i komu ich produkt jest potrzebny. W czasach, kiedy wiele produktów i oprogramowania powstaje za pomocą AI, dużym wyzwaniem jest odpowiednie zdefiniowanie produktu, żeby nie stworzyć po prostu AI slopa, będącego wypadkową słabych decyzji o tym, komu i co chcemy sprzedawać – mówi Aleksandra Pędraszewska.

Tego typu wsparcie obejmują też programy prowadzone przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości. Pomagają one zweryfikować pomysł, przygotować produkt i model biznesowy, a następnie rozwijać start-up i szukać klientów czy inwestorów. Program Laboratorium Innowatora oferuje wsparcie osobom, które mają innowacyjny pomysł, ale są jeszcze przed etapem rozwijania firmy. Uczestnicy otrzymują bezpłatne wsparcie ekspertów i mentorów, a sam pomysł jest weryfikowany pod kątem biznesowym i konfrontowany z otoczeniem rynkowym, w tym z potencjalnymi klientami. Program ma pomóc ocenić, czy pomysł może stać się produktem lub usługą, zanim jego rozwój będzie wymagał większych nakładów.

Z kolei Platformy Startowe prowadzą start-up dalej – od pomysłu do produktu, który można zaoferować na rynku. W ramach indywidualnego programu inkubacji founderzy pracują z menedżerem inkubacji, ekspertami i mentorami nad rozwojem produktu, modelem biznesowym i przygotowaniem pierwszej wersji produktu. Po zakończeniu inkubacji firmy mogą się ubiegać o dofinansowanie do 600 tys. zł na dalszy rozwój, w ramach odrębnego komponentu programu.

Materiał powstał podczas PARP Future Camp 2026, wydarzenia współfinansowanego w ramach programów Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG), Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej (FEPW) oraz Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS).

Polacy oczekują, że szkoła zadba o wszystko: wyposaży w wiedzę, pozwoli zdobyć umiejętności, wychowa czy uwrażliwi na drugiego człowieka, zapewniając przy tym dobrą atmosferę oraz sprawiedliwe traktowanie uczniów i uczennic. Takie wnioski płyną z raportu „Szkoła do życia” przygotowanego przez Centrum Edukacji Obywatelskiej. Wygórowane oczekiwania przekładają się na surową ocenę współczesnej szkoły – tylko jedna czwarta badanych ocenia ją  dobrze, a ponad jedna trzecia źle.

– W raporcie „Szkoła do życia” pokazujemy, jak wysokie, zróżnicowane i szerokie są nasze oczekiwania wobec szkół. Oczekujemy od nich zarówno przygotowania do życia, jak i wychowania czy zapewnienia przestrzeni dla relacji rówieśniczych. Pokazujemy też, jak te bardzo wygórowane oczekiwania przekładają się na relatywnie surową ocenę szkoły. Jako społeczeństwo dosyć często formułujemy krytyczne opinie o niej, ale w naszym raporcie stawiamy tezę, że częściowo to nie kryzys szkoły, ale raczej jej wizerunku i tego, jak o niej mówimy – mówi agencji Newseria dr Jędrzej Witkowski, prezes Centrum Edukacji Obywatelskiej.

W badaniu Minds & Roses, przeprowadzonym na potrzeby raportu w marcu 2026 roku na grupie tysiąca osób w wieku 18–65 lat, za ważne obszary działania szkoły ankietowani najczęściej wskazywali naukę praktycznych umiejętności życiowych (81 proc.), przygotowanie do pracy i życia zawodowego (80 proc.), a także rozwój podstawowych kompetencji (80 proc.). Najniżej pod względem znaczenia badani wskazali naukę krytycznego myślenia (72 proc.). Każdy z 21 badanych obszarów działania szkoły okazał się ważny dla co najmniej 70 proc. Polaków.

– Lista naszych oczekiwań jest bardzo długa. Właściwie jest koncertem życzeń, a oczekujemy wszystkiego, począwszy od tego, że szkoła przygotuje do egzaminów, kończąc na tym, że będzie w niej dobra atmosfera i będzie wspierała budowanie relacji w klasie – podkreśla Magdalena Tędziagolska z firmy Badania i Działania, partnera merytorycznego badania.

Zaledwie co czwarty Polak ocenia współczesną szkołę dobrze, 36 proc. źle, a kolejne 36 proc. wystawiło jej ocenę neutralną. Wśród grup wiekowych najsurowsi są najmłodsi. Negatywnie ocenia ją 46 proc. osób w wieku 18–25 lat.

– To może być alarmujące, ale ten obraz nie jest jednoznaczny. Na pewno warto się przyjrzeć, kto jak tę szkołę ocenia, kto ją ocenia lepiej, a kto gorzej. W spojrzeniu ogólnym rzeczywiście 25 proc. mówi, że jest zadowolonych z tego, jak szkoła funkcjonuje. Kiedy pytamy o konkretne rzeczy, na przykład o atmosferę w szkole, na ile uczy krytycznego myślenia czy o inne jej zadania, to jesteśmy już trochę bardziej pozytywni w ocenie – zaznacza Magdalena Tędziagolska.

Żaden z 21 obszarów działania szkoły nie został oceniony gorzej niż funkcjonowanie szkoły ogółem. Średni odsetek dobrych ocen wyniósł 36 proc. Ankietowani najwyżej oceniają to, jak szkoła przygotowuje do egzaminów (48 proc.), pracuje z uczniami szczególnie uzdolnionymi (45 proc.) i przekazuje wiedzę o świecie (44 proc.). Najsłabiej to, jak przygotowuje do życia, czyli uczy praktycznych umiejętności, krytycznego myślenia (po 29 proc.) czy rozwiązywania problemów (31 proc.).

– Na ocenę wpływa nasze doświadczenie. Jeśli jesteśmy rodzicami, to bardziej pozytywnie oceniamy szkołę. Jeśli mamy dobre doświadczenia, wspomnienia z nią związane, to też wpływa to na naszą ocenę – wyjaśnia przedstawicielka firmy Badania i Działania.

Wśród osób pozytywnie oceniających szkołę 33 proc. dobrze wspomina swoje szkolne doświadczenia. 39 proc. miało wielu ważnych nauczycieli, a 29 proc. to rodzice dzieci w wieku 7–19 lat.

– Młode osoby są najbardziej krytyczne w ocenie szkoły. Co więcej, one są najbardziej krytyczne w ocenie jej bardzo konkretnych wymiarów, związanych z budowaniem wspólnoty, z tym, na ile szkoła buduje wspólnotę, na ile jest dobra atmosfera w szkole, ale też na ile czują, że wspiera ona ich podmiotowość i samodzielność – zaznacza Magdalena Tędziagolska. – Zdaniem młodych szkoła się nie do końca z tego wywiązuje. Wynika to pewnie z różnych rzeczy. My w tym badaniu tego nie eksplorowaliśmy, ale patrząc na kondycję psychiczną młodych ludzi i na to, jak bardzo są samotni w dzisiejszym świecie, to możemy tej odpowiedzi poszukać w innych danych.

Według autorów raportu na niską ocenę szkoły składają się dwa zjawiska, czyli kryzys jej wizerunku i realne słabości. Ich zdaniem pierwsze wymaga zmiany opowieści o szkole, drugie – zmiany funkcjonowania samej szkoły.

– Mamy do czynienia z kryzysem wizerunku szkoły. Na pewno nie możemy powiedzieć, że ona działa świetnie i nie musimy nic robić, ponieważ tak nie jest. Z drugiej strony widać, jakie głosy dominują w debacie o tym, jak mówi się o szkole. Chociażby w mediach więcej słyszymy o sytuacjach trudnych, o problemach, niż o tym, jak wysokie wyniki polscy uczniowie osiągają w badaniach PISA – uważa ekspertka.

Polacy częściej chcą, aby rolą szkoły było nauczenie młodych, jak się uczyć, a nie proste przekazywanie wiedzy (51 proc. wobec 25 proc.). Ważniejsze jest rozwijanie kompetencji takich jak krytyczne myślenie, współpraca i kreatywność niż skupienie się na wiedzy przedmiotowej (54 proc. wobec 19 proc.), podobnie jak wszechstronny rozwój ucznia jest ważniejszy niż przygotowanie do egzaminów (59 proc. wobec 18 proc.).

Częściej chcemy szkoły przyjaznej (55 proc.), a nie wymagającej (20 proc.), oraz rozwijającej wewnętrzną motywację i samodyscyplinę (56 proc.) zamiast uczącej reguł i ich egzekwującej (19 proc.). Ważniejsze dla badanych jest również to, jak uczniowie czują się w szkole (50 proc.), niż osiągane przez nich wyniki (22 proc.).

– Widzimy, że są dwa ważne wymiary: szkoła praktyczna i szkoła przyjazna. Ta pierwsza to szkoła, w której do obecnego procesu edukacyjnego dodamy więcej zadań i pracy wspólnej. Trochę bardziej pokażemy jej przydatność i zastosowanie w życiu dorosłym, ponieważ my jako Polacy czujemy, że szkoła przede wszystkim powinna nas też przygotowywać do życia w przyszłości – podkreśla Konrad Siwiński, senior partner w Minds & Roses. – Z drugiej strony widzimy potrzebę przejścia do szkoły przyjaznej, czyli takiej, która będzie pamiętać o uczniu, nauczycielu, całej społeczności i dbać o to, żebyśmy się tam dobrze czuli.

– Jeśli mówimy o tym, jak zmieniać polską szkołę, to mówimy o kilku krokach. Jeżeli chcemy zmierzać w stronę szkoły bardziej przyjaznej i praktycznej, to przede wszystkim jako społeczeństwo musimy w tę szkołę uwierzyć. Musimy uwierzyć, że ona jest dobrym miejscem dla naszych dzieci i że jest instytucją, która może się dynamicznie zmieniać i odpowiadać na te potrzeby – podkreśla dr Jędrzej Witkowski. – Po drugie, musimy też szkole trochę, kolokwialnie mówiąc, odpuścić. Nasze oczekiwania są bardzo wygórowane i zróżnicowane. Nie ma de facto takiej instytucji, która na te wszystkie oczekiwania potrafi odpowiedzieć. Musimy sobie je trochę urealnić. Pod hasłem „odpuść szkole” mieści się przekonanie, że musimy wyjść z koła wysokich oczekiwań, rozczarowania i frustracji, która potem zatruwa te szkolne relacje.

Od początku pełnoskalowej wojny w Ukrainie zginęło lub zostało rannych ok. 4 tys. dzieci. Ponad 20,5 tys. zostało deportowanych lub przymusowo przemieszczonych – wynika z danych przywoływanych przez Unię Europejską. W tym roku Niezależna Międzynarodowa Komisja Śledcza ONZ ds. Ukrainy uznała deportacje i przymusowe transfery dzieci przez rosyjskie władze oraz ich wymuszone zaginięcia za zbrodnie przeciwko ludzkości. 28 września Rada UE objęła sankcjami kolejne osoby i podmioty odpowiedzialne za deportacje ukraińskich dzieci i ich przymusową asymilację.

– Tego lata każdego dnia w ukraińskie miasta uderzały kolejne pociski. W Krzywym Rogu w środku dnia rosyjskie drony uderzyły w zatłoczoną galerię handlową. A potem uderzyły po raz kolejny – ich zamierzonym celem byli ratownicy, którzy pośpieszyli z pomocą. To nie jest po prostu wojna. To jest celowa strategia terroru – podkreśliła podczas orędzia o stanie Unii (SOTEU), wygłoszonym we wrześniu w Parlamencie Europejskim, Ursula von der Leyen, przewodnicząca Komisji Europejskiej.

Według danych Misji ONZ ds. Monitorowania Praw Człowieka w Ukrainie (HRMMU) od stycznia do sierpnia 2026 roku w Ukrainie zginęło co najmniej 2222 cywilów, a 13 058 zostało rannych. Łączna liczba ofiar była o 55 proc. wyższa niż w tym samym okresie ubiegłego roku i już po ośmiu miesiącach przekroczyła bilans całego 2025 roku. We wrześniu liczba ofiar nadal rosła – do 24 września ONZ odnotowała co najmniej 200 zabitych i 1234 rannych cywilów.

– Putin pochodzi ze służb komunistycznych i stosuje starą ruską metodę uderzania w ludność cywilną, w najsłabsze osoby. Powinniśmy ten temat podnosić, ujawniać, mówić o tym jak najgłośniej – podkreśla Krzysztof Brejza, poseł do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej.

Wśród ofiar są tysiące dzieci. Jak podawał w sierpniu br. UNICEF, od lutego 2022 roku ONZ zweryfikowała 3946 przypadków dzieci zabitych lub rannych w Ukrainie, przy czym rzeczywista liczba może być wyższa. W lipcu br. zginęło 17 dzieci, a 166 zostało rannych. Jak podaje UNICEF, był to pod tym względem najgorszy miesiąc od kwietnia 2022 roku.

Jednym z dzieci rannych w rosyjskich atakach jest 10-letnia Oleksandra Paskal. Miała sześć lat, kiedy rosyjski pocisk trafił w jej dom. Dziewczynkę wydobyto spod gruzów. Przez dwa tygodnie była w śpiączce, a w wyniku odniesionych obrażeń straciła lewą nogę.

– Sasza się nie poddała. Zaledwie siedem miesięcy po ataku wróciła do sali gimnastycznej – dzięki protezie. Trenowała więcej niż wcześniej i zaczęła zdobywać złote medale – podkreśliła na sesji plenarnej PE Ursula von der Leyen. – Latem tego roku podróżowała po całym świecie w ramach tournée „Taniec wolności” [ang. „Dance of Freedom”]. Pragnie pokazać całemu światu, jak Ukraińcy stawiają opór w walce o wolność.

W ramach „Tańca wolności” Oleksandra występowała m.in. w Paryżu, Nowym Jorku, Rio de Janeiro i Tokio.

– Mimo że nie mam nogi, chcę iść naprzód. Zawsze uprawiałam gimnastykę artystyczną, zarówno przed wojną, jak i po wojnie będę ją uprawiać. Oczywiście z nogą byłoby łatwiej. Mam nadzieję, że bez niej też będzie mi łatwo. Być może nie będę w stanie wykonać niektórych ruchów, ale będę się starać – mówi Oleksandra Paskal.

– Pokazanie historii tej dziewczynki było bardzo ważne. Uważam, że na wszystkich nas spoczywa obowiązek informowania ludzi o tym, co się tam dzieje – podkreśla Krzysztof Brejza.

Według Rady UE od początku pełnoskalowej wojny ponad 20,5 tys. ukraińskich dzieci zostało deportowanych lub przymusowo przemieszczonych do Rosji lub na okupowane terytoria. Działaniom tym towarzyszy przymusowa asymilacja, w tym indoktrynacja i edukacja o charakterze zmilitaryzowanym.

W marcu br. Niezależna Międzynarodowa Komisja Śledcza ONZ ds. Ukrainy uznała deportacje i przymusowe transfery dzieci dokonywane przez rosyjskie władze oraz ich wymuszone zaginięcia za zbrodnie przeciwko ludzkości. Komisja poinformowała wtedy, że zweryfikowała deportację lub przymusowy transfer 1205 dzieci z pięciu regionów Ukrainy do Rosji lub na inne okupowane obszary Ukrainy. Około 80 proc. dzieci objętych tymi udokumentowanymi przypadkami nie wróciło do domów.

– Jako Parlament Europejski kolejny raz wezwaliśmy Rosję do zwrotu uprowadzonych dzieci z Ukrainy. Trzeba nazywać Rosję takim państwem, jakim jest – państwem terrorystycznym – ocenia europoseł. – Musimy zmienić nasze postrzeganie Rosji. Jej nie chodzi, żeby narzucić jakiś światopogląd, ale żeby zniszczyć naszą cywilizację, zniszczyć świat, w jakim funkcjonujemy. To państwo destrukcji, niestety często uderzające też w najsłabszych – dzieci, kobiety, starszych ludzi.

28 września Rada UE nałożyła sankcje na kolejne 10 osób i 17 podmiotów odpowiedzialnych za tego typu działania. Na liście znalazły się m.in. Komisja Turystyki Miasta Moskwy, obozy dla dzieci i ośrodki sportowe w Rosji oraz na okupowanych terytoriach Ukrainy, wykorzystywane do działań związanych z indoktrynacją, edukacją propagandową i integracją dzieci z rosyjską tożsamością. Sankcjami objęto również prezydenta Tatarstanu Rustama Minnichanowa za ułatwianie nielegalnej deportacji ukraińskich dzieci do obozów znajdujących się w jego regionie oraz państwowy obóz dziecięcy Songdowon w Korei Północnej, który według Rady UE uczestniczył w programach wywożenia ukraińskich dzieci z okupowanych terenów.

Z danych OECD wynika, że polska gospodarka podwoiła swoje rozmiary w ciągu ostatnich dwóch dekad. W latach 2005–2021 realny PKB w przeliczeniu na mieszkańca wzrósł o 3,9 proc., szybciej niż w sąsiednich krajach Europy Środkowej i Wschodniej oraz dwukrotnie powyżej średniej OECD. Młodzi przedsiębiorcy przyczyniają się do promocji kraju za granicą, ale eksperci podkreślają, że Polacy wciąż zmagają się z kompleksami.

– Polskie pochodzenie jest zdecydowaną przewagą. My jako naród, co widzimy przez ostatnie 30 lat, potrafimy wyciągnąć się z głębokiego, ciemnego miejsca. Mamy zmysł do kombinowania, nie ma, że się nie da. Mam w firmie pana złotą rączkę, który mówi: panie Adamie, ludzie latają w kosmos, wszystko się da. I to jest taki mindset, który jesteśmy w stanie przenieść od góry do dołu. Oczywiście mamy też świetne uczelnie techniczne, ale też podejście, że zagryzamy zęby i idziemy do przodu – mówi agencji Newseria Adam Wiśniewski, współzałożyciel i dyrektor techniczny AI Clearing, podczas PARP Future Camp 2026.

W 2025 roku eksport wysokich technologii (high-tech) z Polski wzrósł 14. rok z rzędu, osiągając rekordową wartość 41 mld euro. Tym samym był o 8,9 proc. większy niż rok wcześniej – wynika z danych Eurostatu, na które powołują się analitycy Polskiego Funduszu Rozwoju (PFR) w raporcie „Innowacyjność Polski – marzec 2026”. Polska była w ubiegłym roku ósmym największym eksporterem high-tech w UE pod względem wartości. Za zdecydowaną większość eksportu odpowiadały cztery kategorie: elektronika – komunikacja, komputery i maszyny biurowe, lotnictwo i aparatura badawczo-rozwojowa.

Z kolei Polski Instytut Ekonomiczny za Comextem podaje, że komputery i serwery stały się drugą pozycją eksportową (po częściach samochodowych). Jeszcze w 2024 roku były na siódmej pozycji. Ta kategoria jest też głównym motorem wzrostu wartości polskiego eksportu. Sprzedaż zagraniczna komputerów i serwerów w I półroczu 2026 roku wzrosła o 53 proc. r/r, do poziomu 6,1 mld euro.

– Polska ma być z czego dumna. Posiadamy wielu twórców, którymi możemy się szczycić. Mamy też dziedzictwo kulturowe, które warte jest publikowania zarówno w kraju, jak i poza nim. Polska posiada kulturę, kuchnię, historię, którą powinna promować. To powinno być podstawą naszej twarzy za granicą. Ilekroć pokazujemy się jako przedsiębiorcy, obywatele, studenci, powinniśmy być pewni, że pokazujemy to, co jest dla nas najlepsze – podkreśla Maciej Nadzikiewicz, członek Rady Powierniczej Wikimedia Foundation.

Rozwojowi innowacyjnych firm, ich ekspansji zagranicznej i promowaniu polskich rozwiązań za granicą ma służyć także publiczne wsparcie. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości prowadzi programy skierowane do start-upów o potencjale międzynarodowym. Programy te obejmują m.in. akcelerację, rozwój kompetencji biznesowych i przygotowanie do wejścia na zagraniczne rynki. Jednym z przykładów jest Startup Booster Poland – Startups Exchange w ramach Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG), w którym we wrześniu PARP uruchomił nabór wniosków. Maksymalna wartość wsparcia wynosi 100 tys. zł, a start-upy mogą korzystać z akceleracji m.in. w USA, Niemczech i Szwecji.

PARP wspiera młodych innowatorów planujących ekspansję zagraniczną także poprzez takie programy jak „Startups Are Us” czy „Promocja marki innowacyjnych MŚP” finansowanych z FENG. Wsparcie ma umożliwiać rozwijanie działalności eksportowej mikro-, małych i średnich firm oraz budowanie relacji biznesowych i pozyskiwanie nowych partnerów handlowych. Kolejny nabór planowany jest na listopad 2026 roku. 

Polacy w badaniu CBOS zapytani o to, z czego mogą być dumni, w pierwszej kolejności wskazywali na historię Polski (24,3 proc.). Na drugim miejscu znalazła się zdolność Polaków do łączenia się i wspólnego działania w czasie kryzysu (10,6 proc.), a na trzecim obecna polityczna i gospodarcza pozycja Polski, a także sukcesy ostatnich trzydziestu paru lat, które ją do niej doprowadziły (10 proc.).

– Najlepszym przykładem jest młode pokolenie polskich przedsiębiorców, w tym Mati Staniszewski, który swoją firmę „sprowadził” do Polski na Homecoming w Warszawie, żeby pokazać całemu światu i swoim inwestorom, jak wygląda Polska – uważa członek Rady Powierniczej Wikimedia Foundation.

Mati Staniszewski to współzałożyciel i dyrektor generalny ElevenLabs, platformy sztucznej inteligencji do generowania i klonowania głosu oraz dubbingu. Firma założona w 2022 roku jest wyceniana na ok. 11 mld dol., a jej modele obsługują ponad 70 języków. Z perspektywy biznesowej jest to start-up brytyjsko-amerykański o polskich korzeniach. W czerwcu br. w Warszawie odbył się ElevenLabs Summit, na którym twórcy innowacji zaproponowali swoje nowe rozwiązania. Wydarzenie zgromadziło ok. 2,5 tys. osób z Polski i Europy. Uczestniczył w nim również prezydent Karol Nawrocki.

– Mamy wielu młodych polskich przedsiębiorców, którzy są dumni z tego, że są Polakami. Wykorzystują swoje platformy i majątki do tego, żeby promować Polskę za granicą. Wystarczy pokazywać to, z czego jesteśmy dumni, a nie to, czego się wstydzimy – podkreśla Maciej Nadzikiewicz.

– W Polsce jesteśmy jednak nauczeni wstydu. Wstydzimy się, staramy się być grzeczni, nikogo nie urazić, nie podchodzić, nie zagadać albo zagadać raz, a nie pięć czy 10razy. A powinniśmy się odrzeć z tego wstydu i to jest najtrudniejsze – uważa Adam Wiśniewski.

Z badania Polskiej Organizacji Turystycznej „Obcokrajowcy o Polsce 2025” wynika, że w opinii obcokrajowców Polska to kraj wart poznania, o bogatym dziedzictwie i historii (96 proc.), pełen energii życiowej (83 proc.), nowoczesny (73 proc.), zdrowy i ekologiczny (67 proc.), a także podobny do krajów Europy Zachodniej (53 proc.).

– Nie powinniśmy się wstydzić, nie powinniśmy mieć kompleksów ani skupiać się na tym, jak zostaliśmy historycznie pokrzywdzeni. Powinniśmy się skupiać natomiast na tym, jaki sukces osiągnęliśmy w ciągu ostatnich lat, i robić wszystko, żeby go kontynuować – zaznacza członek Rady Powierniczej Wikimedia Foundation.

Materiał powstał podczas PARP Future Camp 2026, wydarzenia współfinansowanego w ramach programów Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG), Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej (FEPW) oraz Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS).

Polska Grupa Zbrojeniowa (PGZ) przygotowuje specjalny plan eksportowy. W najbliższym czasie planuje misje na rynkach m.in. Skandynawii, państw bałtyckich, Azji i Afryki Północnej. Przedstawiciele koncernu podkreślają, że produkowany sprzęt ma służyć przede wszystkim polskiej armii, ale również chce go sprzedawać m.in. w ramach wspólnych zamówień państw członkowskich z unijnego programu SAFE. Wśród największych hitów eksportowych wymieniają m.in. Pioruny.

– Myślimy o innych rynkach, dlatego że trzeba mieć pomysł na taką firmę jak PGZ i na inne podmioty z sektora obronnego, po tym gdy wyposażymy polską armię w niezbędny sprzęt – mówi agencji Newseria Adam Leszkiewicz, prezes Polskiej Grupy Zbrojeniowej. – Eksport jest jedną z dróg i przygotowujemy się do niego. Obecnie sprzedajemy sprzęt za mniej więcej 2 mld zł. Chcielibyśmy to zwiększać, w związku z czym przygotowujemy się do działań, w których będziemy głównymi autorami scenariuszy, jak to dalej prowadzić, w uzgodnieniu z administracją rządową, będąc również świadomi różnego rodzaju ograniczeń, własności praw do poszczególnych produktów.

PGZ, partner strategiczny Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego w Kielcach, zaprezentowała podczas wydarzenia ofertę 28 spółek oraz ponad 300 sztuk sprzętu, systemów, produktów i elementów wyposażenia wojskowego. Była to także okazja do rozmów dotyczących budowy wspólnych ofert eksportowych z partnerami europejskimi i innych regionów świata.

Jak podkreśla spółka, celem jest nie tylko sprzedaż pojedynczych produktów, lecz także tworzenie kompleksowych rozwiązań wykorzystujących połączone kompetencje kilku partnerów przemysłowych.

– Mówimy o różnych sferach. To m.in. pojazdy pancerne i kołowe przeznaczone na eksport, w piaskowym kolorze Borsuk z wieżą od naszego partnera ze Słowacji, który oferujemy na rynkach Bliskiego Wschodu. Jest też Rosomak, także z wieżą Turra, który również mógłby być i jest oferowany na innych rynkach. Pojedziemy z tymi pojazdami choćby w grudniu do Wietnamu. Kraje azjatyckie takie jak Indie również wyrażają zainteresowanie tego typu produktami. Dodatkowym, trzecim produktem eksportowym z tego obszaru staje się powoli Baobab, czyli system narzutowego minowania, ale na pojeździe kołowym, w naszym przypadku na Jelczu – wymienia prezes PGZ.

Bydgoskie Zakłady Elektromechaniczne BELMA należące do PGZ na MSPO 2026 zaprezentowały modułowy system minowania narzutowego na pojeździe Tatra w układzie 6×6. W lutym br. PGZ podpisała umowę o współpracy z holdingiem technologiczno-przemysłowym CSG (Czechoslovak Group) w zakresie jego integracji oraz oferowania tego rozwiązania na rynkach eksportowych.

– Na naszej ekspozycji był też system minowania na czeskiej Tatrze, dlatego że próbujemy budować synergię z naszymi partnerami i wykorzystywać ich przewagi na różnych rynkach. My nie zawsze jesteśmy obecni, nie mamy na tyle dobrych relacji, ale nasi partnerzy już tak. My mamy sprzęt, ktoś ma relacje, budujemy razem partnerstwo i oferujemy określone produkty – wyjaśnia Adam Leszkiewicz.

W katalogu Grupy PGZ znajduje się ponad 60 produktów, które są zakwalifikowane do unijnego programu SAFE. Przedstawiciele PGZ spotykali się w Kielcach m.in. z partnerami z Hiszpanii i Grecji.

– Program SAFE motywuje do tego, żeby nie produkować i nie sprzedawać dla jednej armii. Już dzisiaj powinny to być wspólne zakupy. Muszą być co najmniej dwa kraje, na przykład Polska i jakiś inny kraj europejski uczestniczący w SAFE, ewentualnie Kanada, który również wyraża zapotrzebowanie na ten sprzęt – zaznacza prezes PGZ. – Zależy nam na tym, żeby za pieniądze europejskie jak najwięcej wyprodukować w naszych zakładach. Ale żeby dzisiaj sprzedać te towary, musimy mieć partnerów. Musimy ich przekonać, że mamy dobre towary i na to w tej chwili kładziemy akcent: na działalność eksportową, promocyjną i wizerunkową.

Przykładem wspólnych zakupów związanych z programem SAFE są zestawy Piorun. PGZ ma je produkować zarówno na potrzeby Sił Zbrojnych RP, jak i partnerów z Łotwy, Litwy i Norwegii. W sierpniu br. podpisano umowę ramową o wartości 8 mld zł na dostawę kilku tysięcy sztuk przenośnych przeciwlotniczych zestawów rakietowych. Spośród całego zamówienia ponad 80 proc. zamówionych pocisków i zestawów startowych będzie przeznaczonych dla Wojska Polskiego.

– Piorun to nasz hit eksportowy, ale już pokazujemy, w którą stronę będą zmierzały zmiany technologiczne, aby uczynić go jeszcze atrakcyjniejszym dla naszych partnerów. Mamy świeżo certyfikowanego Grota, karabin A3, ale też prezentujemy lekki karabinek, który także może trafić na wyposażenie armii i służb mundurowych w innych krajach – zapowiada Adam Leszkiewicz. – Rozmawiamy o Ratowniku, okręcie, którym zainteresowana jest Szwecja. Rozmawiamy o naszym projekcie ochrony antydronowej SAN, gdzie mamy zainteresowanie i z północy, i z południa Europy. Rozmawiamy na temat Wizjera, czyli naszego bezzałogowego rozpoznawczego drona, oraz o minach. Jest też Baobab, mieliśmy ciekawe spotkania z Europy Południowej w tym zakresie.

Prezes PGZ zapowiada przygotowanie specjalnego planu eksportowego. 

– Mamy zaplanowanych kilka misji. Rynki, które nas interesują, to w Europie Skandynawia, kraje bałtyckie, może Rumunia, w Azji takie kraje jak Wietnam i Indie. Afryka Północna to także bardzo interesujący region, podobnie jak cała Afryka – wskazuje.

Coraz więcej dzieci i młodzieży korzysta z kasków podczas jazdy rowerem i hulajnogą elektryczną – wynika z pierwszych obserwacji Policji po wejściu w życie nowych przepisów w czerwcu. Obowiązek używania kasków przez osoby do 16. roku życia ma zwiększyć bezpieczeństwo najmłodszych. PZU przekazało policjantom w całym kraju 3,6 tys. kasków, które są rozdawane dzieciom podczas kontroli i spotkań profilaktycznych. 

– Pierwsze tygodnie od wprowadzenia nowych przepisów na pewno należy ocenić pozytywnie. Widzimy coraz większą popularność tej podstawowej ochrony, szczególnie wśród najmłodszych użytkowników dróg. Do noszenia kasków zachęcamy jednak od wielu lat wszystkich, którzy korzystają z hulajnóg elektrycznych czy rowerów. Najmłodsi to największa grupa użytkowników tych pojazdów, szczególnie jeżeli mówimy o hulajnogach elektrycznych – mówi agencji Newseria Biznes podinsp. Robert Opas z Biura Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji.

Od 3 czerwca osoby do 16. roku życia korzystające z rowerów, hulajnóg elektrycznych, a także urządzeń transportu osobistego (UTO) mają obowiązek jazdy w kasku. Za dopuszczenie dziecka do jazdy bez kasku opiekunowi może grozić grzywna do 100 zł. To kolejna regulacja, która ma wzmocnić ochronę niepełnoletnich użytkowników jednośladów. Dodatkowo w marcu tego roku podniesiono z 10 do 13 lat minimalny wiek uprawniający do korzystania z hulajnogi elektrycznej na drodze. Dzieci poniżej 13. roku życia mogą jeździć na hulajnodze elektrycznej jedynie w strefie zamieszkania i pod opieką osoby dorosłej. Aby poruszać się hulajnogą elektryczną od 13. roku życia, należy posiadać kartę rowerową.

– Popularność hulajnóg elektrycznych powoduje to, że tych zdarzeń niestety na polskich drogach jest coraz więcej. Co prawda ta dynamika od wprowadzenia nowych przepisów zmalała, ale w tym roku odnotowaliśmy już 1204 wypadki z udziałem kierujących hulajnogami elektrycznymi, o 235 więcej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Zginęło w nich 17 osób, czyli o siedem osób więcej – wskazuje podinsp. Robert Opas. – Popularność rowerów jest jeszcze większa, natomiast tutaj odnotowujemy spadki zdarzeń drogowych: wypadków było 2707, mniej o 69 niż rok temu, a ofiar – 94, o 11 mniej.

Z danych Policji wynika, że w ostatnich latach wzrosła liczba wypadków z udziałem użytkowników hulajnóg elektrycznych: z 543 w 2022 roku do 1158 w 2025 roku. Polskie Obserwatorium Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego ITS wskazuje, że użytkownicy hulajnóg elektrycznych i urządzeń transportu osobistego stanowią coraz większą grupę ofiar wypadków, a w ubiegłym roku ich liczba zwiększyła się ponad dwukrotnie.

Z badań przywoływanych przez ITS wynika, że stosowanie kasku przez rowerzystów zmniejsza ryzyko śmiertelnych urazów głowy o ponad 70 proc., a w przypadku użytkowników hulajnóg elektrycznych – o ponad 40 proc.

– Popularność kasków jest związana z wprowadzeniem nowych przepisów, które obligują najmłodszych do korzystania z nich, ale też powodują odpowiedzialność opiekunów czy rodziców, jeżeli ten obowiązek nie jest dopełniony. Chcielibyśmy jednak, żeby przede wszystkim rozwaga i rozsądek decydowały o tym, żeby z tych kasków korzystać – podkreśla ekspert z Biura Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji.

W działania profilaktyczne prowadzone przez Policję włączyło się PZU, które przekazało funkcjonariuszom ruchu drogowego 3,6 tys. kasków. Trafiły one do jednostek w całym kraju i zostały przekazane dzieciom i młodzieży podczas kontroli w rejonach szkół, ale także w trakcie spotkań edukacyjnych, festynów, pikników profilaktycznych i innych działań prowadzonych w ramach akcji „Bezpieczna droga do szkoły”. Inicjatywa jest częścią programu Rowerowa Polska PZU, który promuje aktywność fizyczną i bezpieczne poruszanie się po drogach.

– PZU jest od wielu lat partnerem Policji i pomaga nam w różnego rodzaju akcjach. Tutaj mówimy o edukacji i profilaktyce, ale też o realnych działaniach, które mogą spowodować, że osoby, które zapomniały o kasku bądź z jakiegoś powodu go nie nabyły dla swoich pociech, będą mogły skorzystać z pierwszego ostrzeżenia, połączonego jednocześnie z wyposażeniem dziecka w kask – mówi podinsp. Robert Opas.

Przekazane przez PZU kaski trafiły do policjantów ruchu drogowego w całej Polsce. Zostały rozdysponowane do Komendy Stołecznej Policji oraz komend wojewódzkich Policji w Białymstoku, Bydgoszczy, Gdańsku, Gorzowie Wielkopolskim, Katowicach, Kielcach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Olsztynie, Opolu, Poznaniu, Radomiu, Rzeszowie, Szczecinie i Wrocławiu.

Rynek biometanu w Polsce dopiero zaczyna się rozwijać, ale zainteresowanie nowymi inwestycjami rośnie. Polska Spółka Gazownictwa wydała już ok. 500 warunków przyłączenia biometanowni i zawarła 25 umów. Pierwsza rolnicza instalacja przyłączona do sieci gazowej działa już w Komorowie na Mazowszu. Rozwój kolejnych projektów ma być możliwy dzięki nowelizacji ustawy o OZE, która przewiduje system wsparcia dla większych instalacji.

– Rolnicy i zakłady produkcyjne szukają alternatywnych źródeł dochodu, ale też chcą produkować energię w ramach biogazowni czy biometanowni. Chcą wytwarzać biogaz, żeby przetwarzać to, co jest odpadem, pozostałością produkcji – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Stefan Krajewski, minister rolnictwa i rozwoju wsi.

Z danych KOWR wynika, że liczba biogazowni rolniczych systematycznie rośnie. Pod koniec maja 2026 roku w rejestrze wytwórców biogazu rolniczego znajdowało się 209 instalacji o łącznej rocznej wydajności ok. 840 mln m³ biogazu i 11 mln m³ biometanu. W 2025 roku z biogazu rolniczego wyprodukowano blisko 1,1 TWh energii elektrycznej, o 6,6 proc. więcej niż rok wcześniej.

– Instalacje związane z produkcją biogazu i energii dają rolnikom, po pierwsze, dodatkowe źródło dochodu, po drugie, możliwość zagospodarowania odpadu – gnojówki, gnojowicy czy obornika. Poferment może być wywożony na pola praktycznie przez cały rok. To też zmniejsza napięcia społeczne, bo przetworzony poferment nie budzi takich kontrowersji jak gnojówka czy gnojowica – wskazuje Stefan Krajewski.

Dane KOWR wskazują, że w 2025 roku do produkcji biogazu rolniczego wykorzystano blisko 7,7 mln t surowców, z czego ok/ 91 proc. stanowiły odpady. Największy udział miały wywar pogorzelniany, gnojowica oraz pozostałości z owoców i warzyw. W procesie fermentacji powstało ponad 6,1 mln t pofermentu.

– Potencjał jest gigantyczny – blisko 8 mld m³, jeżeli chodzi o biogaz i biometan łącznie do 2040 roku, to ogromna skala. Biogaz i biometan mogą zastąpić nawet 20–25 proc. całego zużycia gazu w Polsce. To pokazuje, jak dzięki temu moglibyśmy być bardziej niezależni i jak zmniejszylibyśmy potrzeby importowe. Traktujemy biogaz i biometan jako jeden z podstawowych wyznaczników transformacji energetycznej na przyszłość – mówi Miłosz Motyka, minister energii.

– Biometan jest takim samym gazem jak gaz ziemny, ale jest możliwy do wyprodukowania w Polsce, z krajowego substratu. Jest to produkcja, która jako jedyne odnawialne źródło energii może się odbywać ciągle, jest pogodoniezależna, 24 na dobę, siedem dni w tygodniu. Jeżeli tylko dostarczymy substrat do biometanowni, to ten substrat będzie pracował, będzie produkował biometan. To jest jego największa zaleta – mówi Szymon Paweł Moś, prezes Polskiej Spółki Gazownictwa.

Na razie skala produkcji biometanu jest jednak niewielka. W 2025 roku z biogazu rolniczego wyprodukowano ok. 2,5 tys. m³ biometanu, który w całości trafił do sieci gazowej. Komorów jest drugą biometanownią przyłączoną do sieci PSG, po instalacji działającej przy cukrowni w Strzelinie, ale pierwszą biometanownią rolniczą.

– Przyłączenie pierwszej rolniczej biometanowni do sieci Polskiej Spółki Gazownictwa oznacza wzmocnienie bezpieczeństwa energetycznego, bo możemy do naszej sieci zatłoczyć gaz pochodzenia rolniczego – mówi Szymon Paweł Moś.

– Pierwsza rolnicza komercyjna biometanownia to doskonały przykład, który udowadnia wszystkim wspólnotom lokalnym, administracji rządowej i inwestorom, że takie inwestycje mogą powstawać – przekonuje Miłosz Motyka. – W stosunku do innych państw jesteśmy kilka kroków za, ale nadrabiamy te zaległości sprawną legislacją i środkami inwestycyjnymi, żeby w przyszłości takich instalacji było więcej.

Biometanownia Agro-Biogas w Komorowie wykorzystuje przede wszystkim gnojowicę i obornik z trzech gospodarstw. Rocznie instalacja ma przetwarzać blisko 60 tys. t odpadów rolniczych.

– Obecna instalacja biometanowni, którą postawiliśmy, to 1 MW w przeliczeniu na prąd, a w przeliczeniu na biometan – 2,5 MW w gazie. Produkujemy 20 tys. MWh rocznie w gazie – mówi Marek Dzwonkowski, prezes Agro-Biogasu.

Wybudowane przez Polską Spółkę Gazownictwa przyłącze o przepustowości 250 m³/h umożliwia wtłaczanie do sieci ponad 2 mln m³ gazu rocznie. Infrastruktura została przygotowana z myślą o dalszej rozbudowie instalacji.

– Dostaliśmy warunki przyłączeniowe na 4,5 MW z polskiej sieci gazowej i chcemy w przyszłości zrobić kolejną taką instalację. Dodatkowo chcielibyśmy zbudować biogazownię, żeby własny prąd sprzedawać do biometanowni i być samowystarczalnym – podkreśla Marek Dzwonkowski.

Zainteresowanie przyłączaniem kolejnych biometanowni do sieci rośnie. Polska Spółka Gazownictwa wydała dotąd ok. 500 warunków przyłączenia takich instalacji i zawarła 25 umów. Zgodnie z deklaracjami inwestorów w 2027 roku do sieci ma zostać przyłączonych kolejnych 12 biometanowni.

PSG zarządza siecią dystrybucyjną liczącą ok. 215 tys. km gazociągów. Według szacunków przywoływanych przez spółkę do sieci mogłoby trafiać 3–4 mld m³ biometanu rocznie. Dla porównania zapotrzebowanie na gaz w Polsce w 2035 roku jest szacowane na 27 mld m³.

– Nowe przepisy, na które czekamy, są już w toku prac parlamentarnych. Przewidują przede wszystkim systemy wsparcia dla producentów biometanu. My jesteśmy gotowi jako dystrybutor, ale musimy mieć po drugiej stronie partnera, producenta. Ten producent musi przeprowadzić zamierzenie inwestycyjne, więc ten proces musi mu się po prostu opłacać. Ta inwestycja musi korzystać ze wsparcia – przekonuje Szymon Paweł Moś.

Rozwój kolejnych inwestycji ma wspierać nowelizacja ustawy o odnawialnych źródłach energii. Sejm uchwalił ją 4 września, a 24 września Senat przyjął ustawę bez poprawek. Teraz trafi ona do prezydenta. Obecnie system wsparcia dla producentów biometanu obejmuje instalacje o mocy do 1 MW. Nowelizacja przewiduje wprowadzenie systemu aukcyjnego dla instalacji o mocy powyżej 1 MW. Określa też zasady funkcjonowania gazociągów bezpośrednich, którymi biogaz lub biometan będzie mógł być dostarczany od producenta do odbiorcy.

– Wspólnie z ministrem energii zmieniamy zasady, żeby łatwiej było przejść ten proces i żeby mogły powstawać nowe biogazownie i biometanownie. To jest kilkanaście czy nawet kilkadziesiąt instalacji, które mogą powstać w najbliższym czasie – podkreśla minister rolnictwa. – Rolnicy potrzebują prostych przepisów, by te biogazownie mogły powstawać szybciej, i pewności, że przepisy nie będą się co chwilę zmieniać.