Newsy

Polska chemia na światowym poziomie. Kreowane przez nią innowacje są niezbędne dla przemysłu

2023-12-18  |  06:30
Mówi:dr Tomasz Redzimski, dyrektor generalny DuPont Polska
dr hab. Adam Kubas, profesor i dyrektor Instytutu Chemii Fizycznej PAN
Róża Okoń, laureatka Złotego Medalu Chemii, Uniwersytet Warszawski

Badania dotyczące ewolucji molekularnej i początków życia na Ziemi, zwalczania komórek nowotworowych i pozyskiwania biopaliw, katalizatory w procesie pozyskiwania zielonego wodoru i nowa, wydajna metoda utylizacji tworzywa sztucznego PET – to część rozwiązań nagrodzonych w tegorocznej, 13. edycji konkursu Złoty Medal Chemii, organizowanego przez Instytut Chemii Fizycznej PAN i firmę chemiczną DuPont. – Widzimy w tym roku kilka bardzo mocnych pomysłów, które mogą być zaaplikowane do szeroko rozumianego przemysłu chemicznego – od medycyny, przez utylizację różnego typu materiałów, a skończywszy na produkcji czystego wodoru – mówi dr Tomasz Redzimski, dyrektor generalny DuPont Polska. 

Tegoroczny raport Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego „Przemysł chemiczny w Polsce” pokazuje, że ta branża odgrywa strategiczną rolę w polskiej gospodarce – działa w niej 12,8 tys. firm, które generują 343 tys. miejsc pracy, a w ubiegłym roku produkcja sprzedana przemysłu chemicznego odnotowała wzrost aż o 50 proc. do wartości przekraczającej 488 mld zł (18,4 proc. wartości sprzedanej całej polskiej produkcji przemysłowej). Według danych GUS nakłady inwestycyjne branży chemicznej rosną od ponad dekady i jest to obecnie jeden z najszybciej rozwijających się segmentów polskiej gospodarki. Zmiany, które w niej zachodzą – związane m.in. ze zrównoważonym rozwojem – są impulsem do transformacji w innych branżach, których funkcjonowanie byłoby niemożliwe bez chemii i tworzonych przez nią innowacji.

Przemysł chemiczny potrzebuje innowacji na każdym etapie funkcjonowania i jest to bezpośrednio związane z tym, że mamy obecnie dużą dynamikę, duże wyzwania, które pojawiają się też po stronie konkurencji i klientów końcowych. To powoduje, że innowacja jest w zasadzie wpisana w DNA firm chemicznych, na każdym etapie naszego rozwoju potrzebujemy tego zastrzyku innowacji – mówi agencji Newseria Biznes dr Tomasz Redzimski.

Jak podkreśla, kreowanie tych innowacji wymaga jednak ścisłej współpracy przemysłu chemicznego z sektorem naukowym.

– Jedno bez drugiego nie może istnieć – mówi dyrektor generalny DuPont Polska. – Współpraca tych dwóch segmentów pozwala jednej i drugiej stronie się rozwijać. Nauka ma szansę, żeby sprawdzić swoje wynalazki w przemyśle, z kolei przemysł może w ten sposób wspierać rozwój nauki.

Polska chemia pod względem innowacyjności jest na światowym poziomie. Tematyka badań podejmowanych w ośrodkach naukowych odpowiada na globalne wyzwania, a krajowe podmioty mogą się pochwalić dużymi sukcesami. Efektem wypracowywanych przez nie rozwiązań coraz częściej są innowacje, które są wdrażane przez spółki typu spin-off i znajdują szerokie zastosowanie w biznesie. Jednak poprawy wciąż wymaga m.in. edukacja naukowców w zakresie możliwości komercjalizacji ich odkryć oraz otoczenie prawne, które uprościłoby ten proces.

– Poziom świadomości naukowców w tym obszarze w ostatnich latach zdecydowanie wzrósł, są zainteresowani wdrożeniami, komercjalizacjami. My jako instytut mamy w tym sporo doświadczeń i oczywiście w polskiej nauce wciąż jest wiele do zrobienia, ale uważam, że w najbliższych latach dogonimy pod tym względem kraje wysoko rozwinięte – mówi dr hab. Adam Kubas, profesor i dyrektor Instytutu Chemii Fizycznej PAN.

Innowacje w dziedzinie chemii to motyw przewodni prestiżowego konkursu Złoty Medal Chemii, organizowanego przez Instytut Chemii Fizycznej PAN  we współpracy z firmą DuPont. Jego celem jest wyłonienie autorów najlepszych prac licencjackich lub inżynierskich z chemii i jej pogranicza, napisanych i obronionych w Polsce w bieżącym roku akademickim. Tegoroczna edycja tego konkursu jest już 13.

Ten konkurs wpisuje się w promocję chemii jako dziedziny nauki, bo nagradza studentów, młodych ludzi na bardzo wczesnym etapie ich kariery. Oni często już prowadzą badania, które stanowią odpowiedź na globalne wyzwania albo uczestniczą w bardzo ciekawych projektach, a prace, które nam zgłaszają, odzwierciedlają to, co wydarzy się w nauce za kilka lat – zwraca uwagę dr hab. Adam Kubas.

Do tegorocznej edycji konkursu Złoty Medal Chemii zgłoszono w sumie 43 prace z 14 ośrodków akademickich w całej Polsce. Oceniające je jury brało pod uwagę m.in. wartość naukową pracy, dorobek publikacyjny jej autora, znaczenie praktyczne otrzymanych rezultatów, wykorzystanie nowoczesnych metod analitycznych oraz samodzielność prowadzenia badań.

W tym roku Złoty Medal Chemii otrzymała Róża Okoń z Kolegium Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Matematyczno-Przyrodniczych na Uniwersytecie Warszawskim. Temat napisanej przez nią pracy dyplomowej to „Ocena porównawcza fotochemii N7- i N9-adenozyny”. Dotyczy ona badań nad fotostabilnością adenozyny, która jest jednym z budulców DNA oraz jej niebiologicznego izomeru.

Moja praca miała na celu dołożenie cegiełki do chemii prebiotycznej, czyli dziedziny badającej początki życia na Ziemi, badającej, jak proste związki organiczne mogły formować się w coraz bardziej złożone układy. Hipotezą, którą badałam w tej pracy, było pytanie, czy światło UV mogło być czynnikiem, który miał znaczący wpływ na przebieg takiej ewolucji molekularnej, a zatem przebieg różnych reakcji chemicznych na młodej Ziemi – mówi Róża Okoń. – Cały czas pracuję nad udoskonaleniem tego projektu, mimo że już obroniłam swoją pracę licencjacką. To wyróżnienie jest dodatkową motywacją, podobnie jak nagroda finansowa, która się z nim wiąże i którą zapewne przeznaczę częściowo na rozwój tego projektu.

Srebrny Medal Chemii zdobyła Karolina Wrochna z Wydziału Chemicznego Politechniki Warszawskiej. Nagrodzona praca inżynierska dotyczyła modyfikacji strukturalnej boroorganicznych kompleksów BODIPY w kontekście ich potencjalnego zastosowania w terapii fotodynamicznej – strategii zwalczania komórek nowotworowych.

Brązowy Medal Chemii otrzymał z kolei Łukasz Jakubski z Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej w Gliwicach za pracę inżynierską pod tytułem „Zastosowanie kombinacji magnetytu z magnesem molekularnym jako wypełnienia membran alginianowych w procesie odwadniania etanolu techniką perwaporacji”, której tematyka wiąże się z rosnącym zapotrzebowaniem na czyste alkohole niskocząsteczkowe, stosowane np. jako biopaliwa czy środki dezynfekujące.

Laureatka Złotego Medalu Chemii oprócz wyróżnienia odebrała też nagrodę finansową w wysokości 10 tys. zł. Zdobywczyni Srebrnego Medalu otrzymała 5 tys. zł, a zdobywca Brązowego Medalu – 2,5 tys. zł. Wszyscy laureaci i finaliści tegorocznego konkursu zyskali możliwość odbycia stażu naukowego w Instytucie Chemii Fizycznej PAN oraz bezpłatnego realizowania badań w jego laboratoriach.

– Mam wrażenie, że co roku poprzeczka jest stawiana coraz wyżej, a tematyka prac przedstawianych przez studentów w tym konkursie jest bardzo aktualna. To są ludzie, którzy często biorą już udział w projektach badawczych wspieranych przez zewnętrzne agencje finansujące naukę, a sposób rozwiązania stawianych przed nimi problemów jest fantastyczny – mówi dyrektor Instytutu Chemii Fizycznej PAN.

– Widzimy w tym roku kilka bardzo mocnych pomysłów, które mogą być zaaplikowane do szeroko rozumianego przemysłu chemicznego – od medycyny, przez utylizację różnego typu materiałów, a skończywszy na produkcji czystego wodoru – dodaje dr Tomasz Redzimski.

Oprócz nagród głównych w tym roku przyznane zostały też cztery wyróżnienia konkursowe o wartości 1 tys. zł. Otrzymali je Paweł Bonarek z Wydziału Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego, Bartosz Godlewski z Wydziału Chemicznego Politechniki Warszawskiej, Małgorzata Noworyta z Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej oraz Kamil Szychta z Kolegium Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Matematyczno-Przyrodniczych na Uniwersytecie Warszawskim.

Specjalne wyróżnienia od DuPont Polska o wartości 2 tys. zł w tym roku powędrowały również do Patrycji Grabowskiej z Wydziału Chemii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu (za zbadanie materiałów, które mogą posłużyć do opracowania tanich, wydajnych i stabilnych katalizatorów w procesie pozyskiwania zielonego wodoru) oraz do Łukasza Jakubskiego (zdobywcy trzeciego miejsca) i Mateusza Zygadły z Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej w Gliwicach (za opracowanie nowej, wydajnej metody utylizacji tworzywa sztucznego, jakim jest PET – polimer najczęściej stosowany w produkcji butelek i opakowań).

Ogłoszenie wyników konkursu i uroczyste wręczenie nagród odbyło się 13 grudnia br. w Instytucie Chemii Fizycznej PAN w Warszawie. Honorowy patronat nad tegoroczną edycją konkursu Złoty Medal Chemii sprawował prof. dr hab. Maciej Żylicz, prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, a także Polskie Towarzystwo Chemiczne i Komitet Chemii Analitycznej Polskiej Akademii Nauk.

Czytaj także

Kalendarium

Więcej ważnych informacji

Jedynka Newserii

Jedynka Newserii

Bankowość

Ponad 70 proc. budynków w Polsce wymaga gruntownej modernizacji. 1 mln zł trafi na granty na innowacje w tym obszarze

Ograniczenie zużycia energii w budynkach to jeden z najbardziej efektywnych ekonomicznie sposobów redukcji emisji dwutlenku węgla. Tymczasem w Unii Europejskiej zdecydowana większość budynków mieszkalnych wymaga poprawy efektywności energetycznej. Innowacji, które mają w tym pomóc, poszukuje ING Bank Śląski w piątej edycji swojego Programu Grantowego dla start-upów i młodych naukowców. Najlepsi mogą liczyć na zastrzyk finansowania z przeznaczeniem na rozwój i komercjalizację swojego pomysłu. Budżet Programu Grantowego ING to 1 mln zł w każdej edycji.

Infrastruktura

Branża infrastrukturalna szykuje się na inwestycyjny boom. Projektanci i inżynierowie wskazują na szereg wyzwań w kolejnych latach

W kolejnych latach w polskiej gospodarce ma być odczuwalne przyspieszenie realizacji inwestycji infrastrukturalnych. Ma to związek z finansową perspektywą unijną na lata 2021–2027 i odblokowaniem środków z KPO. To inwestycje planowane na dziesiątki albo nawet na setki lat, a w dyskusji dotyczącej takich projektów często pomijana jest rola projektantów i inżynierów. Przedstawiciele tych zawodów wskazują na szereg wyzwań, które będą rzutować na planowanie i realizowanie wielkich projektów infrastrukturalnych. Do najważniejszych zaliczają się m.in. relacje z zamawiającymi, coraz mniejsza dostępność kadr, konieczność inwestowania w nowe, cyfrowe technologie oraz unijne regulacje dotyczące zrównoważonego rozwoju w branży budowlanej.

Konsument

Techniki genomowe mogą zrewolucjonizować europejskie rolnictwo i uodpornić je na zmiany klimatu. UE pracuje nad nowymi ramami prawnymi

Techniki genomowe (NTG) pozwalają uzyskiwać rośliny o większej odporności na susze i choroby, a ich hodowla wymaga mniej nawozów i pestycydów. Komisja Europejska wskazuje, że NTG to innowacja, która może m.in. zwiększyć odporność systemu żywnościowego na zmiany klimatu. W tej chwili wszystkie rośliny uzyskane w ten sposób podlegają tym samym, mocno wyśrubowanym zasadom, co GMO. Dlatego w ub.r. KE zaproponowała nowe rozporządzenie dotyczące roślin uzyskiwanych za pomocą technik genomowych. W lutym br. przychylił się do niego Parlament UE, co otworzyło drogę do rozpoczęcia negocjacji z rządami państw UE w Radzie. Wątpliwości wielu państw członkowskich, również Polski, budzi kwestia patentów NGT pozostających w rękach globalnych koncernów, które mogłyby zaszkodzić pozycji europejskich hodowców.

Partner serwisu

Instytut Monitorowania Mediów

Szkolenia

Akademia Newserii

Akademia Newserii to projekt, w ramach którego najlepsi polscy dziennikarze biznesowi, giełdowi oraz lifestylowi, a  także szkoleniowcy z wieloletnim doświadczeniem dzielą się swoją wiedzą nt. pracy z mediami.