Newsy

Nieprawidłowa dieta i niska aktywność fizyczna wśród dzieci mogą prowadzić do rozwoju cukrzycy typu 2

2018-07-18  |  06:30
Mówi:lek. med. Sebastian Więckowski

Katarzyna Gołąbek, dietetyk Programu PoZdro!, Fundacji Medicover

Funkcja:Tomasz Motyka, szpadzista, srebrny medalista igrzysk olimpijskich w Pekinie, trener w Programie PoZdro!, Fundacji Medicover

Anna Kohut, psycholog Programu PoZdro!, Fundacji Medicover

  • MP4
  • Dieta bogata w cukier i tłuszcze oraz zbyt mała dawka ruchu – to jedne z głównych przyczyn cukrzycy typu 2. Ta groźna w skutkach przewlekła choroba latami rozwija się niepostrzeżenie i bezboleśnie, mając źródło w niezdrowych nawykach z dzieciństwa. Zapobiec jej mogą holistyczne działania ukierunkowane na zmianę stylu życia dziecka prowadzone zarówno w domu, jak i w szkole. Rodzice nie zawsze są w stanie samodzielnie pomóc dziecku porzucić nieprawidłowe nawyki żywieniowe i zachęcić do większej aktywności, chociażby regularnych spacerów. Wsparciem dla nich jest Ogólnopolski Program Profilaktyki Cukrzycy typu 2 i Chorób Cywilizacyjnych PoZdro! Fundacji Medicover zapewniający bezpłatną, interdyscyplinarną opiekę specjalistów, tzn. lekarza, dietetyka, trenera sportowego oraz psychologa.

    Mianem chorób cywilizacyjnych określa się grupę schorzeń, których częstotliwość występowania zwiększa się wraz z poprawą sytuacji ekonomicznej i degradacją środowiska naturalnego. Na ich rozwój wpływa niezdrowy, siedzący i „podjeżdżający” tryb życia, przywiązanie do komputerów i telewizorów oraz niewłaściwa dieta oparta na przetworzonych produktach, szkodliwych tłuszczach i cukrze. Podczas gdy jeszcze w latach 50–60 XX w. spożycie cukru wynosiło statystycznie 5 kg na osobę rocznie, dzisiaj jest to już około 50 kg.

    Do grupy chorób cywilizacyjnych, które w Polsce stanowią przyczynę 80 proc. zgonów, należą otyłość, schorzenia sercowo-naczyniowe, nowotwory oraz cukrzyca. Ta ostatnia może prowadzić do poważnych powikłań, zmniejszonej odporności, utraty wzroku, uszkodzenia nerek i układu sercowo-naczyniowego czy stopy cukrzycowej.  Na cukrzycę choruje ok. 3 mln Polaków, czyli około 10 proc. dorosłej populacji. Szacuje się jednak, że nawet kilkaset tysięcy osób wciąż pozostaje niezdiagnozowanych.

     Cukrzyca typu 2 jest najczęstszym typem cukrzycy. Jest to choroba ogólnoustrojowa, związana przede wszystkim z nieprawidłowym stylem życia, rozumianym jako otyłość, głównie brzuszna, oraz ograniczoną aktywnością fizyczną. To wszystko prowadzi do narastającej insulinooporności oraz zaburzonej gospodarki węglowodanowej, w tym także do zaburzonych przemian glukozy – precyzuje lek. med. Sebastian Więckowski, lekarz Ogólnopolskiego Programu Profilaktyki Cukrzycy typu 2 i Chorób Cywilizacyjnych PoZdro!.

    Cukrzyca typu 2 jest chorobą, w której najważniejszym zaburzeniem jest narastająca insulinooporność, czyli niezdolność organizmu do odpowiedniej reakcji na insulinę. Jest to hormon wydzielany przez trzustkę, który reguluje metabolizm węglowodanów.

    Otyłość, sama w sobie będąca jednostką chorobową, stanowi przyczynę większości chorób cywilizacyjnych. Tymczasem z badań przeprowadzonych przez Instytut Żywności i Żywienia wynika, że z problemem nadmiernej masy ciała boryka się większość polskiego społeczeństwa: 60 proc. dorosłych mężczyzn i 50 proc. kobiet. Badania pokazują też, że nadwagę ma co drugi Polak, natomiast co piąty cierpi z powodu otyłości. Mimo to jak wynika z danych GUS i KPMG, prawie 40 proc. dorosłych Polaków sięga po słodycze pięć razy w tygodniu, a 11 proc. – nawet kilka razy dziennie.

    Od tego problemu nie są wolne także dzieci, wśród których 20 proc. ma nieprawidłową masę ciała, a około 5 proc. cierpi z powodu otyłości. Statystyki przytaczane przez Fundację Medicover pokazują, że 70 proc. takich dzieci w wieku 10–13 lat pozostanie otyłymi dorosłymi.

     W diecie dzieci obserwuję głównie nadmiar cukrów prostych, słodkich napojów i słodyczy oraz brak warzyw. To powoduje, że przybierają na wadze i nie chcą być aktywne fizycznie – mówi Katarzyna Gołąbek, dietetyk Programu PoZdro! Fundacji Medicover.

    Eksperci nie mają wątpliwości, że walkę ze złymi nawykami należy rozpocząć na gruncie domowym. To rodzice winni stanowić pierwsze autorytety i wsparcie w tej dziedzinie. Dotyczy to zarówno przygotowywania pełnowartościowych i niskokalorycznych posiłków w domu i do szkoły, jak i pokazywania na własnym przykładzie, że zdrowe odżywianie jest naturalnym zachowaniem. Często sami rodzice wymagają jednak fachowego wsparcia, ponieważ gubią się w nadmiarze informacji medialnych i zmieniających się wytycznych ekspertów. Rodzicielski autorytet często przegrywa też w konkurencji z przekazem reklamowym lub negatywnym wpływem rówieśników.

    Na kształtowanie postaw, stylu życia i odpowiednich nawyków wśród dzieci i młodzieży ma wpływ także środowisko szkolne. Dlatego tak ważna jest współpraca pomiędzy rodzicami a szkołą, która m.in. zapewnia dostęp do zajęć sportowych i rekreacyjnych, sprzęt sportowy i – co bardzo ważne – prowadzi równolegle odpowiednie działania edukacyjne, pełniąc rolę promotora zdrowia. 

    – Wspieranie rodziców w walce z nadwagą i otyłością jest niezmiernie ważne. Bardzo często czują się oni bezradni i potrzebują pomocy specjalistów, ponieważ często sami są mocno zagubieni i nie wiedzą, w którym kierunku rozpocząć proces zmiany – mówi Anna Kohut, psycholog Programu PoZdro! Fundacji Medicover.

    Takim wsparciem dla rodziców jest również społeczny Ogólnopolski Program Profilaktyki Cukrzycy typu 2 i Chorób Cywilizacyjnych PoZdro!, prowadzony od 2014 roku przez Fundację Medicover. Pierwszym etapem projektu były szkolne badania przesiewowe, tzw. Kompleksowa Analiza Zdrowotna, przeprowadzone w czterech miastach Polski: Gdyni, Warszawie, Lublinie i Wrocławiu, oraz kilku gminach ościennych. W sumie przebadanych zostało ponad 24 tys. uczniów, przy czym u ok. 3 tys. stwierdzono zagrożenie wystąpieniem chorób cywilizacyjnych. Aż 22 proc. dzieci biorących udział w badaniach okazało się mieć nadwagę lub otyłość, natomiast 65 proc. odznaczało się dostateczną, słabą lub bardzo słabą wydolnością fizyczną.

    Dzieci, u których stwierdzono czynniki zachorowania na cukrzycę typu 2, zostały wraz z rodzinami zaproszone do kolejnego etapu programu w ramach Zintegrowanej Opieki Indywidualnej PoZdro!. Aktualnie objęte są nim dzieci z Wrocławia, Warszawy oraz Lublina i kilku sąsiednich gmin. 

     Program PoZdro! objął zakwalifikowanych pacjentów cyklem ośmiu spotkań w ciągu 2 lat. Pacjenci byli pod opieką lekarzy, dietetyków, psychologów, jak również specjalistów z zakresu aktywności fizycznej. Ci różni specjaliści byli w stanie skutecznie wpłynąć na zmianę nieprawidłowych nawyków prezentowanych przez pacjentów, którzy mieli nadwagę lub otyłość – mówi Sebastian Więckowski.

    Spotkania ze specjalistą z zakresu aktywności fizycznej w ramach PoZdro! mają na celu określenie zdolności i możliwości ruchowych, poziomu wydolności fizycznej dziecka oraz sukcesywne jej podnoszenie. Program PoZdro! rozbudza zainteresowania dzieci sportem poprzez bogatą ofertę atrakcyjnych zajęć sięgających do różnorodnych dyscyplin. Dla każdego z uczestników projektu opracowywany jest indywidualny program działań. Proponowane przez ekspertów treningi i sugerowane ćwiczenia w domu mają poziom trudności optymalny dla danego ucznia. Nie bazują na intensywnym wysiłku i dążeniu do szybkiego zbicia wagi, co mogłoby się okazać szkodliwe dla zdrowia. Trenerzy uświadamiają rodziców i dzieci, że proces redukcji masy ciała powinien się odbywać stopniowo i być rozłożony w czasie, a jego podstawą powinna być systematyczność w wykonywaniu zalecanych ćwiczeń.

    – Współpracowaliśmy z rodzicami poprzez testy i zajęcia dodatkowe, które prowadziłem w klubie AZS AWF Wrocław z szermierki. Rodzice i dzieci ćwiczyli na nich wspólnie. Były różnego rodzaju zajęcia sportowe, podczas których rodzice mogli dowiedzieć się, jak ćwiczyć z dziećmi, co mogą z nimi robić. To wszystko zbudowało fajny klimat i przyczyniło się do sukcesu programu – mówi Tomasz Motyka, szpadzista, medalista olimpijski, trener w programie PoZdro!.

    Także w zakresie żywienia rodzice i dzieci nie otrzymują gotowych diet – zdrowy jadłospis ustalany jest indywidualnie z dietetykiem i dostosowywany do potrzeb każdego z uczestników. Z kolei rozmowy z psychologiem pomagają uczniom uporać się z problemami emocjonalnymi wynikającymi z nadmiaru kilogramów, zrozumieć, że waga nie determinuje charakteru, oraz znaleźć źródło motywacji do zmiany stylu życia i utrzymania zdrowych nawyków w przyszłości.

     Program podchodzi do uczestników holistycznie. Dlatego też, jako dietetykowi, świetnie mi się tutaj pracuje, bo mam zaplecze w postaci wyników badań czy aktywności fizycznej. Dodatkowo, psycholog pomaga dzieciom mentalnie przejść zmianę żywieniową. To bardzo istotne, co my myślimy o jedzeniu, czy chcemy zmienić swoje nawyki, czy traktujemy to jako zło konieczne – mówi Katarzyna Gołąbek.

    Korzyści z udziału w programie odnosi cała rodzina. Wśród efektów są m.in. poprawa stanu zdrowia, większa aktywność fizyczna, wzrost pewności siebie, odkrywanie własnych pasji przez dzieci oraz poprawa świadomości zdrowotnej pośród wszystkich członków rodziny, często także babć i dziadków, którzy również mają możliwość uczestnictwa w warsztatach edukacyjnych, a nawet zajęciach sportowych. Z obserwacji Fundacji Medicover wynika, że 60 proc. uczniów po ukończeniu Programu PoZdro! zauważyło u siebie mniejszy poziom tkanki tłuszczowej, 85 proc. dostrzegło natomiast zmianę świadomości, co może się przełożyć na trwałą zmianę sposobu odżywiania i podejścia do aktywności fizycznej w przyszłości.

    Część pacjentów jest w stanie w bardzo korzystnym stopniu przebudować skład ciała oraz zredukować masę ciała do prawidłowego BMI. Czasem, ze względu na złożoność problemu otyłości, pacjenci nie są w stanie zmienić pewnych przyzwyczajeń żywieniowych, co niekorzystnie przekłada się na końcowy efekt. Ale w każdym wypadku walor edukacyjny programu i możliwość dowiedzenia się, na czym polega prawidłowe odżywianie i jaki jest wpływ aktywności fizycznej na stan zdrowia, jest wartością dodaną – podsumowuje Sebastian Więckowski.

    Dla wszystkich rodzin, które poszukują wsparcia, porad i inspiracji w zakresie wprowadzenia zdrowszych nawyków wśród domowników, przekonania dzieci do większej aktywności fizycznej i trafnych wyborów jedzeniowych, prowadzona jest witryna po-zdro.pl. Strona zawiera także zdrowe przepisy na pyszne dania, a także ciekawy, ogólnodostępny obszerny e-Poradnik do pobrania.

    Więcej ważnych informacji

    Jedynka Newserii

    Jedynka Newserii

    Handel

    Ruch w restauracjach coraz większy. Część lokali wprowadziła dodatkowe standardy bezpieczeństwa i higieny

    Lokale gastronomiczne od ponad dwóch tygodni mogą obsługiwać klientów w nowym reżimie sanitarnym. Branża wdrożyła wszystkie standardy i procedury, które pozwolą zapewnić bezpieczeństwo gości. Część restauracji opracowała własne procedury, bardziej restrykcyjne niż wytyczne Głównego Inspektoratu Sanitarnego. Ruch w lokalach powoli się zwiększa – po niemal całkowitym zastoju część podmiotów notuje już sprzedaż na poziomie przekraczającym 40 proc. w stosunku do tej sprzed pandemii. 

    Transport

    Zanieczyszczenie powietrza wraca do poziomów sprzed pandemii. Producenci aut wprowadzają filtry chroniące przed smogiem

    Wraz ze stopniowym odmrażaniem gospodarki rośnie liczba aut na ulicach i chociaż transport nie jest jedynym winnym smogu, to zanieczyszczenie powietrza w największych miastach wraca do stanu sprzed pandemii. Producenci aut wprowadzają więc nowe filtry kabinowe, które zatrzymają nawet najmniejsze, a zarazem najbardziej szkodliwe cząsteczki. To o tyle istotne, że stężenie zanieczyszczeń w kabinach, choć mniejsze niż na zewnątrz, nadal jest zbyt duże. W powietrzu zasysanym do wnętrza auta znajdują się między innymi cząstki PM2,5 – tak małe, że mogą przenikać z płuc do krwi. 

     

    Jak korzystać z materiałów Newserii?

    Ważne informacje dla dziennikarzy i mediów

    Wszystkie materiały publikowane w serwisach agencji informacyjnej Newseria przeznaczone są do bezpłatnej dystrybucji poprzez serwisy internetowe, stacje radiowe i telewizje, wydawców prasy oraz aplikacje pełniące funkcję agregatorów newsów. 

    Szczegóły dotyczące warunków współpracy znajdują się tutaj.

    Handel

    W Polsce coraz mniej lekarzy. Farmaceuci mogliby uzupełnić lukę w systemie ochrony zdrowia

    W Polsce na 87,5 tys. lekarzy przypada 60 tys. magistrów i techników farmacji. – Ograniczenie roli farmaceutów do sprzedaży leków to błąd systemowy – podkreśla dr hab. n. med. Andrzej Fal, dyrektor Instytutu Nauk Medycznych na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Potencjał tej grupy zawodowej jest dużo większy. Mogłaby ona odgrywać kluczową rolę w profilaktyce i edukacji zdrowotnej, co pozwoliłoby odciążyć lekarzy. Ostatnie miesiące pandemii koronawirusa pokazały, że farmaceuci są bardzo istotnym ogniwem systemu ochrony zdrowia. Dlatego też środowisko wyczekuje ustawy, która ureguluje pracę farmaceuty i rozszerzy jego uprawnienia.

    Problemy społeczne

    Dzieci i dorośli z rdzeniowym zanikiem mięśni (SMA) skutecznie leczeni w Polsce. Brakuje tylko badań przesiewowych

    Postępujące osłabienie i wiotczenie mięśni, które prowadzi do utraty oddechu i śmierci – to objawy SMA, czyli rdzeniowego zaniku mięśni. Z tą poważną chorobą genetyczną rodzi się około 50 dzieci rocznie. Obecnie w Polsce choruje na nią ok. 900 pacjentów w różnym wieku. Od półtora roku w naszym kraju refundowany jest innowacyjny, pierwszy na świecie lek, który pozwala uchronić chorych przed przedwczesną śmiercią i niepełnosprawnością. Wyniki ostatnich badań obserwacyjnych niemieckich lekarzy przeprowadzone wśród dorosłych pacjentów potwierdziły jego skuteczność. Lekarze podkreślają jednak, że aby terapia przyniosła jak najlepsze rezultaty, musi zostać wdrożona jak najwcześniej.