Mówi: | Czesław Siekierski, minister rolnictwa i rozwoju wsi prof. Marek Wigier, dyrektor Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - PIB |
Akcesja Ukrainy będzie dużym wyzwaniem dla unijnego rolnictwa. Obie strony czeka kilka lat przygotowań
Ukraina ze względu na wielkość terytorium i żyzne grunty jest rolniczą potęgą. Jej przystąpienie do Unii Europejskiej może być wyzwaniem dla całego europejskiego rolnictwa. Pokazały to ostatnie lata, kiedy zwolnienie z ceł ukraińskich produktów zdestabilizowało sytuację rynków rolnych w części krajów. Ukraińskie rolnictwo wciąż nie spełnia unijnych wymagań. Komisja Europejska oceniła gotowość branży rolnej na 2 w sześciopunktowej skali.
– O tym, jaki będzie wpływ akcesji Ukrainy do Unii Europejskiej, należy mówić w kontekście doświadczeń. W 2022 roku, po napaści Rosji na Ukrainę, zostały wprowadzone istotne zmiany w zasadach handlu między Ukrainą a Unią Europejską. Unia otworzyła swój rynek na zasadach pełnej liberalizacji, bez kwot, ceł i innych ograniczeń. Można stwierdzić, że Ukraina już jest w Unii, bo tego wymagało jej wsparcie w tym trudnym okresie – mówi agencji Newseria Biznes Czesław Siekierski, minister rolnictwa i rozwoju wsi.
Po zawarciu w 2014 roku przez Unię Europejską układu stowarzyszeniowego z Ukrainą zniesione zostały częściowo cła na pszenicę, rzepak, słonecznik i kukurydzę. Po wybuchu wojny za wschodnią granicą Polski w lutym 2022 roku handel z Ukrainą został jeszcze bardziej zliberalizowany – zniesiono kontyngenty ilościowe i VAT na te produkty. W efekcie kraje przyfrontowe zostały de facto zalane produktami z Ukrainy. NIK wylicza, że o ile w 2021 roku import pszenicy z Ukrainy do Polski wyniósł 3,1 tys. t, o tyle w 2022 roku było to już ok. 523 tys. t (wzrost o blisko 17 tys. proc.). Import kukurydzy wzrósł o prawie 30 tys. proc., a rzepaku o 670 proc. Trudna sytuacja była nie tylko w Polsce, ale wszystkich krajach przyfrontowych (w Słowacji, Węgrzech, Rumunii i Bułgarii).
– Zostały wówczas wprowadzone pewne ograniczenia, między innymi embargo na zboże, ale także były protesty rolników. Rozmawialiśmy na szczeblu europejskim, jakich zmian dokonać w relacjach handlowych z Ukrainą, aby ograniczyć koszty, jakie ponoszą europejscy rolnicy, zwłaszcza z krajów graniczących z Ukrainą – przypomina minister.
Parlament Europejski przedłużył bezcłowy handel UE z Ukrainą do 5 czerwca 2025 roku. Do tego czasu towary rolne z Ukrainy będą wjeżdżały bez cła i kontyngentów. Jednocześnie Komisja Europejska wprowadziła automatyczny mechanizm ochronny i kwoty importowe dla szczególnie wrażliwych produktów rolnych, czyli drobiu, jaj, cukru, owsa, kukurydzy, kaszy i miodu. Jeśli import tych produktów przekroczy średnią wielkość importu z drugiej połowy 2021 roku oraz w całym roku 2022 i 2023, wówczas będzie możliwe ponowne nałożenie ceł.
– Dlatego do czerwca 2025 roku nie planujemy dodatkowych ograniczeń, chyba że wystąpią sytuacje nadzwyczajne, kiedy w jakimś obszarze rynku, związanym z danym towarem, nastąpi nadmierny napływ i naruszona zostanie stabilizacja rynku. Wtedy jest możliwość wprowadzenia dodatkowych ograniczeń – ocenia Czesław Siekierski.
Niedługo po wejściu rosyjskich wojsk, pod koniec lutego 2022 roku Ukraina złożyła wniosek o członkostwo w UE. Akcesja wschodniego sąsiada Polski to szansa na wzmocnienie pozycji europejskiego rolnictwa. Ukraina z 30 mln ha bardzo żyznej gleby ma największy areał użytków rolnych w strefie europejskiej i nie bez powodu była nazywana „spichlerzem Europy”.
– Ukraińskie rolnictwo może zostać wykorzystane przez producentów europejskich tam, gdzie Unia Europejska importuje surowce rolne spoza europejskiego obszaru celnego, zatem chociażby surowce białkowe, które Europa importuje z Ameryki, mogą zostać zastąpione poprzez produkcję soi na terenie Ukrainy. Dziś Ukraina nie jest dużym producentem soi, ale na pewno ma lepsze warunki glebowo-klimatyczne do tego, aby tę soję uprawiać, więc nic nie stoi na przeszkodzie, aby zastąpić import spoza Unii, z Ameryki właśnie importem soi produkowanej na terenie Ukrainy. Tym samym stwarzamy pewną przestrzeń do tego, aby zmniejszać presję konkurencyjną ukraińskich producentów zbóż na rynek europejski, i to jest jedna z takich synergii – wyjaśnia dr hab. Marek Wigier, prof. IERiGŻ-PIB, dyrektor Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowego Instytutu Badawczego.
Obecnie w Ukrainie w produkcji rolnej dominują zboża i rośliny przemysłowe przeznaczone na eksport. Zbiory w 2021 roku wyniosły 32 mln t pszenicy, 42 mln t kukurydzy i 9,4 mln t jęczmienia. Dla porównania łączna produkcja państw członkowskich wyniosła 130 mln t pszenicy i 73,5 mln t kukurydzy.
– Europa nie chce stracić rynków zbytu, które ma dzisiaj, natomiast chce z pewnością skorzystać z potencjału gospodarczego, produkcyjnego i surowcowego Ukrainy. Stąd polityka rolna będzie musiała być również dostosowana do tego, aby wspierać rolnictwo europejskie, oczywiście nie podcinając równocześnie podstaw konkurencyjności – tłumaczy prof. Marek Wigier. – Ukraina przystąpi do Unii prawdopodobnie z już inną polityką rolną, w myśl dzisiejszych założeń Europejskiego Zielonego Ładu, strategii „Od pola do stołu” czy też dialogu strategicznego, nastawiona na kwestie budowania europejskiej marki żywności. Będzie to polityka prawdopodobnie nastawiona na budowanie wewnętrznej konkurencyjności i samowystarczalności rolnictwa, ale równocześnie też będzie to polityka, której celem będzie wzmocnienie konkurencyjności na arenie międzynarodowej zewnętrznej.
Integracja Ukrainy z Unią Europejską wymaga jednak dostosowania zasad funkcjonowania rynku żywności do tego, który funkcjonuje w UE. Szczególnie chodzi o wymogi środowiskowo-klimatyczne.
– Według naszej dzisiejszej wiedzy Ukraina tych wymogów nie spełnia, w każdym razie nie wdraża tak rygorystycznych standardów produkcji żywności, chowu zwierząt, jakie są w Unii Europejskiej. Jeśli więc będzie chciała eksportować na rynki europejskie, to będzie musiała zmienić standardy produkcyjne – ocenił dyrektor IERiGŻ podczas Międzynarodowej Konferencji Naukowej „Wpływ akcesji Ukrainy do UE na polski sektor rolno-żywnościowy”, którą zorganizował instytut.
Jeśli Ukraina przystąpi do UE, stanie się największym odbiorcą funduszy WPR ze względu na swój rozmiar i skalę przemysłu rolnego. Szacunki wskazują, że mogłaby liczyć na ok. 90 mld euro. Zdecydowana większość finansowania WPR obejmuje bezpośrednie płatności dla rolników oparte na wielkości gospodarstwa. To również może być wyzwaniem ze względu na różnice w skali gospodarstw ukraińskich i europejskich. Grunty orne ukraińskich przedsiębiorstw rolnych (średnio 485 ha) są znacznie większe niż w innych państwach członkowskich, np. we Francji to ok. 30 ha, a w Polsce mniej niż 10 ha.
Polska, podobnie jak inne kraje unijne, ma czas na przygotowanie się do ewentualnego wejścia Ukrainy do UE. Wiceprezes Kijowskiej Wyższej Szkoły Ekonomicznej, prof. Oleg Niwiewski, w swoich mediach społecznościowych podał, że Komisja Europejska oceniła gotowość ukraińskiej branży rolnej do pełnej integracji z Unią Europejską na 2 pkt w systemie sześciopunktowym. Najniżej, bo na 1 pkt, KE oceniła rozwój terenów wiejskich, nieco lepiej akwakulturę, czyli m.in. hodowlę i połowy ryb (2 pkt). Pod względem bezpieczeństwa produkowanej żywności i stanu kontroli fitosanitarnej Ukraina jest na średnim etapie przygotowań (3 pkt).
– Proces przygotowania jest rozłożony na lata. Przystąpienie z dnia na dzień tak wielkiego producenta surowców rolnych do Unii Europejskiej spowodowałoby dekompozycję i kłopoty na rynku wewnętrznym unijnym. Z drugiej strony pamiętajmy, że rolnictwo europejskie to nie jest monolit. Interesy rolników hiszpańskich, włoskich, portugalskich zapewne są inne niż polskich czy czeskich. Stąd ten czas na dostosowanie będzie wynikał prawdopodobnie z procesu politycznego, myślę, że rozłożonego na lata, co najmniej 10 lat albo dłużej – przekonuje prof. Marek Wigier.
Czytaj także
- 2025-05-27: Po debacie prezydenckiej wzrosło zainteresowanie woreczkami nikotynowymi. Niesłusznie mylone są z nielegalnymi w Polsce snusami
- 2025-05-23: Gminne komisje szacują już straty w uprawach spowodowane przez majowe przymrozki. Najbardziej poszkodowani są sadownicy
- 2025-05-28: UE przywraca ograniczenia handlowe z Ukrainą. Trwają negocjacje ws. długoterminowych ram
- 2025-05-26: W lipcu ma być gotowy projekt wspólnej polityki rolnej po 2027 roku. Rolnicy obawiają się niekorzystnych zmian w finansowaniu
- 2025-05-28: Więcej mieszkań może powstawać na gruntach Skarbu Państwa. Trwa zagospodarowywanie 800 ha
- 2025-05-15: Prof. L. Balcerowicz: Polska obok Turcji ma największy udział własności państwowej. Potrzebujemy odpolitycznienia gospodarki
- 2025-05-20: Ważą się losy nowej umowy między Unią Europejską a Ukrainą na temat zasad handlu. Obecne przepisy wygasają 5 czerwca
- 2025-05-15: Z UE na pomoc Ukrainie trafiło 148 mld euro. Potrzebne jest dalsze wsparcie, także w kontekście wypracowania sprawiedliwego pokoju
- 2025-05-12: Parlament Europejski zdecydował ws. zasad handlu stalą z Ukrainą. Przedłużono liberalizację o kolejne trzy lata
- 2025-05-07: Rynek saszetek nikotynowych w Polsce będzie uregulowany. Osoby nieletnie nie będą mogły ich kupić
Kalendarium
Więcej ważnych informacji
Jedynka Newserii

Jedynka Newserii

Handel

UE przywraca ograniczenia handlowe z Ukrainą. Trwają negocjacje ws. długoterminowych ram
5 czerwca wygaśnie obecny system wolnego handlu między Ukrainą a Unią Europejską. Wrócą kontyngenty taryfowe i cła na część produktów rolnych. Do czasu zawarcia nowego, długoterminowego porozumienia handlowego ma obowiązywać tymczasowy mechanizm przejściowy: 7/12 rocznych kontyngentów taryfowych. – To będą trudne negocjacje, bo to też jest etap przygotowania całego procesu przyszłej integracji Ukrainy z Unią Europejską – ocenia minister rolnictwa dr Czesław Siekierski.
Finanse
Więcej mieszkań może powstawać na gruntach Skarbu Państwa. Trwa zagospodarowywanie 800 ha

Szacuje się, że w Polsce wciąż brakuje 1,5–2 mln mieszkań, mimo oddawanych przez dekady inwestycji deweloperskich i kilku programów wsparcia dla młodych na pierwsze mieszkanie. W tym kontekście wiele mówi się o konieczności przyspieszenia rozwoju społecznego budownictwa czynszowego, ale do tego potrzebne są grunty. Na ten cel przeznaczono 800 ha gruntów Skarbu Państwa, które znajdują się w Krajowym Zasobie Nieruchomości i które są zagospodarowywane wspólnie z samorządami. Ta pula gruntów nadających się pod budownictwo mieszkaniowe może być nawet trzykrotnie większa.
Farmacja
Innowacyjne leki zmieniają oblicze rzadkich chorób neurologicznych uznawanych dotychczas za nieuleczalne. Tak jest w przypadku rdzeniowego zaniku mięśni

Jeszcze kilka lat temu rokowania w SMA były niekorzystne. Zmieniło je uruchomienie w styczniu 2019 roku modelowego programu lekowego B.102, w którym pacjenci otrzymali pierwszą na świecie terapię – nusinersen. Kolejnym krokiem milowym w walce z chorobą było uruchomienie badań przesiewowych noworodków w kierunku SMA, dzięki którym dzieci otrzymują leczenie, zanim wystąpią pierwsze objawy choroby. We wrześniu 2023 roku udostępnione zostały dwie kolejne terapie zarejestrowane w Europie, co mogło sugerować, że wachlarz możliwości terapeutycznych w Polsce został wyczerpany. Tymczasem Ministerstwo Zdrowia poszło o krok dalej – w kwietniu ubiegłego roku podjęto decyzję o kontynuacji leczenia kobiet z SMA w czasie ciąży pierwszym zarejestrowanym terapeutykiem.
Partner serwisu
Szkolenia

Akademia Newserii
Akademia Newserii to projekt, w ramach którego najlepsi polscy dziennikarze biznesowi, giełdowi oraz lifestylowi, a także szkoleniowcy z wieloletnim doświadczeniem dzielą się swoją wiedzą nt. pracy z mediami.