BCC: budżet, inwestycje, podatki

Polska gospodarka w ostatnich latach rozwija się w sposób dynamiczny, jednak nie bez wyzwań. Tempo wzrostu, chociaż nieco słabsze od oczekiwań z początku roku 2024 było solidne, a w 2025 możemy oczekiwać dalszego przyspieszenia. Niestety wciąż mamy do czynienia z okresem „diagnozowania i rozbiegu”. W nowym roku potrzebować będziemy jasnych, strategicznych decyzji, które zapewnią stabilność i zrównoważony rozwój.

Dr Marcin Mrowiec, ekspert BCC ds. ekonomii i minister gospodarki w think tanku BCC – Gospodarczy Gabinet Cieni, podsumowuje rok 2024 i stawia pytania o długoterminowa strategię wzrostu.

- Musimy postawić sobie pytanie o to, jakie mają być źródła naszego wzrostu gospodarczego po tym, jak w ciągu kolejnych 2 lat miniemy szczyt napływu funduszy z UE, zaś konsumpcja prywatna skonsumuje wzrost wynagrodzeń w sektorze przedsiębiorstw który prawdopodobnie czeka nas w tym czasie. - zauważa Marcin Mrowiec.

Wzrost konsumpcji i inwestycji

Rok 2024 charakteryzował się znacznym wzrostem konsumpcji prywatnej (ok 3,8% r/r, zgodnie z najnowszym konsensem makroekonomicznym Europejskiego Kongresu Finansowego), która nieznacznie tylko osłabnie w 2025 (do ok 3,3% r/r), częściowo ze względu na nieznacznie niższą dynamiką płac w sektorze przedsiębiorstw, ale głównie na skutek znacznie niższej niż w roku bieżącym waloryzacją płac w sektorze publicznym oraz rent i emerytur. - mówi ekspert BCC.

„Sterydy z UE”

Zdaniem Marcina Mrowca: - Nadchodzący rok przyniesie wyraźne przyspieszenie inwestycji, głównie ze względu na „sterydy z UE”.  Rok 2025 będzie stać pod znakiem napływu do gospodarki pieniądza z funduszy spójności UE oraz z KPO, które to środki najpierw były zablokowane ze względów politycznych. Po wyborach w 2023 zintensyfikowano prace dotyczące uruchomienia konkursów i uruchomienia tych środków, zaś w 2025 powinny one już bezpośrednio trafiać do gospodarki. To główny czynnik stojący za oczekiwaniami przyspieszenia tempa inwestycji w gospodarce do 8- 10% r/r w 2025, po stagnacji w 2024. Solidny wzrost konsumpcji oraz bardzo znaczące przyspieszenie inwestycji powinny przynieść wzrost gospodarki w 2025 na poziomie zbliżonym do 4%, zgodnie z prognozą budżetową.

Tempo wzrostu prawdopodobnie nie będzie problemem w 2025, natomiast wyzwaniem pozostaje odpowiedź na pytanie jak dokonać konsolidacji finansów publicznych równocześnie budując fundamenty pod wzrost w kolejnych 5-10 latach.

Budżet i brak strategicznej wizji

Ekspert BCC jako od sukcesu ministra finansów na polu finansów publicznych postrzega uszczelnienie tak zwanej reguły wydatkowej, w ten sposób, że teraz obowiązuje ona wszystkie podmioty finansów publicznych. 

Niestety, jak podkreśla Marcin Mrowiec: znacznie dłuższa jest lista wyzwań:

1. Konsolidacja finansów publicznych

- Wyzwaniem pozostaje konsolidacja rozumiana zarówno jako poprawa przejrzystości i  uspójnienie krajowej definicji deficytu i długu publicznego z definicją unijną, jak również konsolidacja rozumiana jako zmniejszenie deficytu budżetowego i zmniejszenie tempa narastania długu. 

Niestety budżet przygotowany na rok 2025 zasadniczo jest kontynuacją budżetu na rok 2024, który był przygotowany przez poprzedni rząd i był mocno krytykowany za nadmierną skalę wydatków i deficytu. Minął rok i niewiele się w tym względzie zmieniło. - podkreśla Mrowiec. 

Żadne znaczące wydatki nie zostały zredukowane, a do starych dołożono nowe, jak chociażby te w ramach programu Aktywny Rodzic (tzw. „babciowe”), który został przyjęty bez konsultacji publicznych, a będzie nas wszystkich kosztować 65 miliardów złotych w ciągu dekady. 

Rząd co prawda przyjął średnioterminowy plan fiskalny, ale brakuje w nim szczegółów odnośnie tego, które konkretnie wydatki będą ograniczane i które konkretnie podatki i w jaki sposób będą podnoszone. - podsumowuje ekspert.

2. Strategia na kolejne lata

Jak zwraca uwagę ekspert: 

- Jeszcze ważniejsza od konsolidacji finansów publicznych jest konieczność wypracowanie strategii wzrostu na kolejne lata, szczególnie na te lata, kiedy już wyczerpią się impulsy w postaci środków unijnych a także wzrostu płac, który w najbliższych 2-3 latach będzie mocno pozytywnie wpływać na konsumpcję prywatną. Teraz jest czas na wypracowanie strategii wzrostu, która uwzględniałaby to, że: nie jesteśmy już krajem taniej siły roboczej, coraz większym wyzwaniem będzie stawał się brak rąk do pracy, a równocześnie sektor prywatny nie inwestuje wystarczająco dużo, aby upływające zasób pracy zastąpić zasobem kapitału wytwórczego i intelektualnego. Strategia musi uwzględniać wyzwania związane z koniecznością znaczących inwestycji w system energetyczny, zarówno po stronie wytwarzania jak i przesyłu energii. Musimy uwzględnić wyzwania związane z geopolityką, chociażby w kontekście sytuacji na Ukrainie.  

Rząd powinien przystąpić do intensywnych dyskusji i konsultacji w powyższych tematach. - Środowiska biznesowe wskazują na potrzebę wykrystalizowania się jasnego ośrodka decyzyjnego w odniesieniu do całej gospodarki w ramach rządu - wiele istotnych problemów i wyzwań leży na obszarach administrowanych przez różne ministerstwa i brak jednego ośrodka decyzyjnego odpowiedzialnego za całość polityki gospodarczej rządu powoduje kłopoty zarówno dla przedsiębiorców („nie ma z kim rozmawiać”) jak i dla nas wszystkich, bo problemy nie są rozwiązywane. 

3. System podatkowy – fragmentaryczny i sprzeczny

Marcin Mrowiec zwrócił też uwagę na ogromny problem jakim jest niestabilność polskiego systemu podatkowego.

Przedsiębiorcy od dawna postulują o stabilność i przejrzystość w obszarze podatków. W 2024 roku wyraźnie zarysowała się potrzeba gruntownej reformy systemu podatkowego. BCC zaprezentowało w ministerstwie Finansów Dużą Reformę Podatkową.