Newsy

Dzieci i młodzież potrzebują wiedzy o wpływie sztucznej inteligencji na ich życie. Rusza bezpłatny kurs dla nauczycieli, aby potrafili rozmawiać o niej z uczniami

2024-01-22  |  06:25
Mówi:Małgorzata Kowalewska, członkini zarządu ds. programowych, Fundacja Orange
Maciej Wojnicki, współtwórca programu #BurzaMózgów, LOFI Robot

Wraz z upowszechnianiem się sztucznej inteligencji pojawia się też coraz więcej problemów i wątpliwości, związanych np. z dezinformacją w mediach społecznościowych, kreowaniem fake newsów czy ochroną danych. Ma to szczególne znaczenie dla młodych ludzi, którzy są najbardziej aktywni w sieci. Jak wskazują eksperci, potrzebna jest szeroka edukacja, która uświadomi młodemu pokoleniu korzyści i zagrożenia związane z tą technologią oraz pokaże, jak sztuczna inteligencja wpływa na nasze życie i podejmowane decyzje. To istotne zadanie dla nauczycielek i nauczycieli oraz osób pracujących z dziećmi i młodzieżą. Ich kształceniu w obszarze sztucznej inteligencji ma służyć kurs e-learningowy #BurzaMózgów, zainicjowany przez Fundację Orange.

Sztuczna inteligencja to gorący temat ostatniego roku, głównie za sprawą ChatGPT – narzędzia opracowanego przez laboratorium badawcze OpenAI, które jest nazywane kamieniem milowym w rozwoju tej technologii. Kilka miesięcy temu pojawił się jego ulepszony następca – ChatGPT4, który większość dotychczasowych użytkowników zgodnie nazywa rewolucją na miarę wynalezienia internetu czy maszyny parowej.

– ChatGPT można określić jako pierwszą supergwiazdę w dziedzinie sztucznej inteligencji – mówi agencji Newseria Biznes Maciej Wojnicki, współtwórca programu #BurzaMózgów, LOFI Robot . – Do tej pory była to hermetyczna technologia, wszyscy o niej słyszeliśmy, wiedzieliśmy, że ona gdzieś funkcjonuje, ale gdyby zapytać przeciętnego człowieka, czy używa sztucznej inteligencji na co dzień, najpewniej odpowiedziałby, że nie. Natomiast w ciągu ostatniego roku praktycznie z dnia na dzień wydarzyła się rewolucja, która pozwala nam namacalnie dotknąć tej technologii przyszłości. Komputery nagle nauczyły się mówić i każdy człowiek – bez umiejętności technicznych i doświadczenia – może zacząć z nimi rozmawiać jak z kolegą, który może dla niego wykonywać polecenia. Jednocześnie ten kolega ma doktorat w każdej dziedzinie i potrafi robić przeróżne rzeczy. I łatwo się przyczepić, że to narzędzie jest jeszcze niedoskonałe, często się myli i nie wszystko rozumie, ale sam aspekt zrozumienia ludzkiego języka jest ewidentnym przełomem.

Algorytmy AI mają też coraz szersze zastosowanie w codziennym życiu. Polacy są jednak świadomi, że jest to technologia przyszłości. Według badania przeprowadzonego przez NASK („AI w społeczeństwie i gospodarce. Raport z badań społecznych”) tylko 4 proc. Polaków nie zetknęło się dotychczas z pojęciem sztucznej inteligencji. Z kolei ponad połowa uważa, że AI już wpływa na ich codzienne życie w obszarach takich jak pozyskiwanie informacji, rozrywka, edukacja, zakupy czy transport.

– Sztuczna inteligencja jest już dziś narzędziem powszechnie wykorzystywanym w sektorze usługowym, zwłaszcza na platformach streamingowych, które – bazując na podstawie naszych wcześniejszych preferencji – proponują nam filmy bądź muzykę, którą warto przesłuchać. AI jest też wykorzystywana w social mediach, gdzie otrzymujemy treści, które mogą nam się podobać, zgodnie z naszymi wcześniej określonymi zainteresowaniami. Czasami jednak nie zdajemy sobie sprawy z tego, że sztuczna inteligencja może mieć wpływ na nas i nasze wybory – mówi Małgorzata Kowalewska, członkini zarządu ds. programowych Fundacji Orange.

Ma to szczególne znaczenie w kontekście młodych użytkowników.

– Uczniowie i uczennice sprawnie posługują się urządzeniami cyfrowymi, natomiast często nie rozumieją, w jaki sposób mechanizmy sztucznej inteligencji bądź samo zjawisko może wpływać na ich decyzje i na ich wybory, zatem potrzebują osoby dorosłej, która im wytłumaczy, w jaki sposób ten świat cyfrowy rozumieć. Takimi osobami są nauczyciele i nauczycielki, którzy pełnią rolę przewodników i pomagają młodym osobom rozumieć otaczający świat – podkreśla ekspertka.

– Dla nauczycieli chatboty czy inne algorytmy AI są bardzo praktycznymi narzędziami, za pomocą których mogą pokazać uczniom, w jaki sposób technologia zmienia przeróżne aspekty naszego życia. Niedługo nie będziemy chodzić do lekarza pierwszego kontaktu, a w zamian będziemy mogli porozmawiać z chatbotem, nie będziemy potrzebowali usług prawnych, tylko w każdej chwili będziemy mogli samodzielnie wygenerować dla siebie jakieś dokumenty. To, w jaki sposób ta technologia przetransformuje w przyszłości nasze życie, jest w tym momencie ogromną zagadką, ale też fascynującą historią, nad którą można podyskutować z uczniami – mówi Maciej Wojnicki, współtwórca programu #BurzaMózgów.

Wraz z rosnącą popularnością algorytmów i narzędzi AI pojawiają się też związane z nimi wątpliwości dotyczące m.in. kreowania fake newsów, zagrożenia dezinformacją, łamania praw autorskich czy nieuczciwego pozyskiwania danych do trenowania modeli językowych. Dlatego – jak wskazują eksperci – potrzebna jest szeroka edukacja na ten temat, która uświadomi młodemu pokoleniu korzyści i zagrożenia związane z tą technologią oraz pokaże, jakie decyzje mogą podejmować np. jako użytkownicy social mediów, aby zadbać o dobór wyświetlanych im treści czy ochronę prywatności. Temu ma właśnie służyć online’owy kurs dla nauczycieli #BurzaMózgów, zainicjowany przez Fundację Orange.

#BurzaMózgów to kurs kierowany do nauczycieli i osób pracujących z młodzieżą, który w prosty i przystępny sposób wyjaśnia, jak działa sztuczna inteligencja, i tłumaczy zjawiska z nią związane. Pokazuje AI od społecznej i etycznej strony, ucząc też krytycznego podejścia do tej technologii. Po ukończeniu kursu nauczyciele będą mogli pomóc młodym ludziom zrozumieć, że np. to, co widzą w social mediach, to nie przypadek, a algorytmy AI są w stanie wpływać na ich nastrój i decyzje.

#BurzaMózgów jest programem, w którym nie wymagamy umiejętności technicznych. Nie jest to kurs o programowaniu. Wyjaśniamy natomiast zjawisko sztucznej inteligencji od strony społecznej i etycznej. Przygotowaliśmy materiały, które z powodzeniem można wykorzystywać do pracy z dziećmi i młodzieżą – mówi Małgorzata Kowalewska.

#BurzaMózgów ma zaznajomić nauczycieli z tematem sztucznej inteligencji. Skupiamy się tu w szczególności na nauczycielach szkół podstawowych, ale też wszystkich innych osobach pracujących z młodzieżą w wieku mniej więcej 10–15 lat. Staramy się podejść do tego tematu sztucznej inteligencji trochę inaczej – nie skupiamy się na umiejętnościach technicznych, nauce programowania sensu stricte i tego typu zagadnieniach, bo one w tym momencie bardzo szybko się dezaktualizują, to się cały czas dynamicznie zmienia. Dlatego staramy się raczej opowiedzieć o tym zjawisku w trochę bardziej ogólny sposób, opowiedzieć o tym, jak ta technologia wpływa na nas i nasze życie – dodaje Maciej Wojnicki. – Nie chcemy się skupiać na narzędziach, ale na tym, jak nasz świat może się zmienić poprzez tę technologię, w co ona może wyewoluować, jak to na nas wpływa, czy faktycznie jest niebezpieczne i szkodliwe, czy wręcz odwrotnie, być może przynosi nam ogromne korzyści. Chcemy pokazać, jakie zagrożenia i możliwości stwarza nam dostęp do tych nowoczesnych, futurystycznych narzędzi technologicznych.

Zapisy do drugiej edycji kursu #BurzaMózgów potrwają do 16 lutego br. Kurs jest bezpłatny i ma elastyczną, przystępną formułę – zagadnienia są tłumaczone prostym językiem w krótkich filmach, pogrupowanych w 12 bloków tematycznych. Odbywa się online, co pozwala na realizowanie kolejnych kroków w dogodnym dla siebie miejscu i czasie.

– Tworząc #BurzęMózgów, staraliśmy się przygotować bardzo pragmatyczne i przystępne narzędzie dla nauczycieli, żeby w jakiś sposób wnieść tę opowieść o sztucznej inteligencji do szkół – mówi ekspert z LOFI Robot. – Na kurs składa się szereg materiałów online, które można pokazać uczniom bezpośrednio na lekcji, i praktycznych ćwiczeń, które można z nimi zrealizować, a także cykl webinarów w ciągu roku szkolnego, dzięki którym nauczyciel może stopniowo wdrożyć się w ten temat i dowiedzieć się, gdzie i do czego może tę sztuczną inteligencję w szkole wykorzystać.

Aby wziąć udział w #BurzyMózgów, nie trzeba mieć technologicznych umiejętności. Kurs mogą realizować nauczycielki i nauczyciele wszystkich przedmiotów, szkół podstawowych, szczególnie klas 4–8, i tacy, którzy rozmowy o bezpieczeństwie w internecie i higienie cyfrowej wplatają w zajęcia z młodzieżą. Ci, którzy przejdą cykl szkoleniowy, otrzymają zaświadczenie Niepublicznego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli Zyta Czechowska specjalni.pl.

Równolegle z zapisami do projektu ruszyła również kampania edukacyjna Fundacji Orange i LOFI Robot pod hasłem „To nie przypadek, że…”, która zwraca uwagę na to, w jak wielu aspektach codziennego życia jest już obecna sztuczna inteligencja. Pokazując konkretne przykłady jej zastosowania, kampania zachęca do poszerzania wiedzy i refleksji nad swoją relacją z technologiami.

Czytaj także

Kalendarium

Więcej ważnych informacji

Jedynka Newserii

Jedynka Newserii

Bankowość

Szybko wyprzedawane mieszkania dużym problemem dla nabywców. Nowa aplikacja pomoże im śledzić na bieżąco ogłoszenia z portali

W ubiegłym roku oferta mieszkań na polskim rynku była nawet o 1/5 niższa niż w poprzednim. Analitycy Polskiego Instytutu Ekonomicznego szacują, że w całym 2024 roku liczba mieszkań oddanych do użytkowania będzie najniższa od kilku lat. Ta niska podaż przekłada się nie tylko na rosnące ceny, ale też na proces poszukiwania własnego M. Kupujący mają coraz większy kłopot ze znalezieniem odpowiedniego dla siebie lokum. Na rynku działa kilkanaście dużych portali z ogłoszeniami, ale taka liczba serwisów wcale nie ułatwia poszukiwań. W rozwiązaniu tego problemu mogą pomóc narzędzia technologiczne, które znacznie upraszczają poszukiwania i proces wyboru własnego mieszkania. Takie zadanie ma debiutująca właśnie na polskim rynku aplikacja Erevie.

Transport

Związki domagają się zmian na kolei. Problemem jest rozdrobnienie rynku i nieefektywne zagospodarowanie czasu pracy maszynistów

W spółkach kolejowych od tygodni trwają strajki maszynistów, którzy domagają się przede wszystkim wyższych płac, ale wśród postulatów związkowców są też inne. – Bardzo mocno doskwierają nam też kwestie bezpieczeństwa ruchu kolejowego, nacisków na zwiększenie czasu pracy, pracę w nadgodzinach, duże obciążenia tego środowiska – wymienia Leszek Miętek, prezydent Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce. Jak wskazuje, od lat mówi się o tym, że przewoźnicy kolejowi borykają się z problemem niedoboru maszynistów, ale w tej chwili problemem jest raczej nieefektywne zagospodarowanie ich czasu pracy. – Średnio 40 proc. czasu maszyniści poświęcają na to, do czego zostali przeszkoleni – zauważa ekspert.

Prawo

Prace nad unijnym AI Act na finiszu. W kwestii regulacji sztucznej inteligencji USA czy Chiny nie podążą ścieżką Europy

AI Act, czyli unijny akt o sztucznej inteligencji, ma w założeniu zmienić cyfrowy krajobraz Europy, kategoryzując narzędzia SI według poziomów ryzyka oraz nakładając nowe obowiązki na rządy i firmy. Eksperci zwracają jednak uwagę, że akt odnosi się w swoim zasięgu tylko do poszczególnych, krytycznych obszarów związanych z funkcjonowaniem SI. Ma regulować kwestie takie jak m.in. sprawa deepfake’ów, biometrii czy social scoringu. Regulacja jest przede wszystkim odpowiedzią na pojawiające się nowe i coraz bardziej zaawansowane modele generatywnej sztucznej inteligencji. Ostatnim przykładem takiego rozwiązania jest Sora od OpenAI – narzędzie do tworzenia filmów. Prawdopodobnie unijne prawo nie będzie jednak inspiracją dla prawodawców w USA czy Azji.

Partner serwisu

Instytut Monitorowania Mediów

Szkolenia

Akademia Newserii

Akademia Newserii to projekt, w ramach którego najlepsi polscy dziennikarze biznesowi, giełdowi oraz lifestylowi, a  także szkoleniowcy z wieloletnim doświadczeniem dzielą się swoją wiedzą nt. pracy z mediami.