Newsy

Tylko co 20. palacz jest w stanie samodzielnie rzucić papierosy. Dziś Światowy Dzień Bez Papierosa

2024-05-31  |  06:20

Niemal co trzeci dorosły Polak przyznaje się do palenia papierosów. Ta liczba świadczy o porażce polskiej polityki zdrowotnej, w ramach której zakładano redukcję udziału palaczy w społeczeństwie do 5 proc. przed 2030 rokiem. Taki sukces zanotowała Szwecja, w której odsetek palaczy spadł w latach 2008–2023 z 15 proc. do 5,6 proc. Tymczasem wachlarz chorób wywołanych wdychaniem papierosowego dymu jest bardzo szeroki. Najgroźniejsze z nich, oprócz nowotworów, są związane z układem oddechowym i sercowo-naczyniowym jak np. żylna choroba zakrzepowo-zatorowa. 31 maja obchodzona jest 37. rocznica Światowego Dnia Bez Papierosa.

Lekarze podkreślają, że w Polsce brakuje programu walki z paleniem papierosów, przez co strategia końca gry, w myśl której do 2030 roku odsetek palących miałby spaść do 5 proc., jest nierealna i trzeba szukać pragmatycznych sposobów na jej urealnienie w możliwie jak najkrótszym czasie. Coraz więcej głosów eksperckich przekonuje do wpisania w politykę antynikotynową strategii redukcji szkód, która zakłada zaproponowanie palaczom produktów zastępczych do papierosów.

– Wpływ palenia papierosów na układ sercowo-naczyniowy i oddechowy jest dość dobrze znany. Dzisiejsze badania jednoznacznie pokazują, że typowe objawy, które związane są z paleniem papierosów, mają swoje źródło przede wszystkim na poziomie komórkowym. Palenie papierosów wywiera destrukcyjny wpływ na śródbłonek naczyń i błonę śluzową wyścielającą drogi oddechowe. Zniszczenie tak istotnej bariery, jaką stanowi glikokaliks w śródbłonku naczyń, czy porażenie układu rzęskowego w obrębie układu oddechowego nie tylko stwarza, ale przede wszystkim zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i oddechowych – informuje w wywiadzie dla agencji Newseria Biznes prof. dr hab. n. med. Ireneusz Nawrot, specjalista chirurgii naczyniowej i transplantologii klinicznej, konsultant w dziedzinie angiologii dla województwa mazowieckiego.

Jednym z istotnych powikłań naczyniowych, ściśle związanym z paleniem tytoniu, mogącym stwarzać bezpośrednie zagrożenie dla życia, jest żylna choroba zakrzepowo-zatorowa. Flebolodzy wskazują, że czynnikami ryzyka w tej chorobie są przede wszystkim: brak aktywności fizycznej, otyłość, stosowanie środków antykoncepcyjnych, choroby onkologiczne, ale i nikotynizm. Z danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego wynika, że niemal jedna trzecia osób zmagających się z zakrzepicą żylną to osoby palące. Nikotynizm to nie tylko istotny czynnik patogenny, ale i bardzo trudny do wyeliminowania.

– W Polsce wciąż nie ma skutecznej długofalowej strategii walki z uzależnieniem od palenia. Osoby palące, z chorobą nowotworową czy sercowo-naczyniową, które zdają sobie sprawę z przyczyny swoich dolegliwości, mimo to kontynuują ten zabójczy nałóg. W tej sferze jest więc istotny problem, który należy rozwiązać. Są osoby, które potrafią zaprzestać palenia, ale dotyczy to tylko 4–5 procent nałogowych palaczy. Co w takim razie z resztą chorych? Widzimy, że samo postępowanie farmakologiczne, czyli stosowanie preparatów, które mają zniechęcić nas do palenia, czy porady psychologiczne nie są w stanie zmusić chorych do zaprzestania tego nałogu – wskazuje prof. Ireneusz Nawrot.

W Polsce ostatnie sukcesy w walce z uzależnieniem od tytoniu notowane były przed ponad dwoma dekadami, kiedy to w latach 1995-2006 realizowano koordynowany przez profesora Witolda Zatońskiego program ograniczenia zdrowotnych skutków palenia tytoniu. Brak długoterminowego planu w latach późniejszych sprawił, że dziś mamy bardzo wysoki odsetek osób palących. Z danych pozyskanych w ramach Wieloośrodkowego Ogólnopolskiego Badania Stanu Zdrowia Ludności (WOBASZ) wynika, że w 2005 roku w Polsce paliło ok. 35 proc. społeczeństwa (42 proc. mężczyzn i 25 proc. kobiet.). W kolejnych latach notowano tendencję spadkową, ale się ostatnio to zmieniło.

W 2022 roku, jak wynika z danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego, do palenia przyznało się 28,8 proc. dorosłych Polaków (30,8 proc. mężczyzn i 27,1 proc. kobiet.) Tymczasem w Szwecji, na podstawie raportu „The Swedish experience. A roadmap to a smoke free society”, w 2008 roku paliło 15 proc. społeczeństwa, a w 2023 – 5,6 proc. Tak znaczący spadek liczby palących to efekt racjonalnego podejścia do walki z nikotynizmem. W Polsce wciąż jest to „idea końca gry”, zakładająca całkowite zaprzestanie palenia, podczas gdy Szwecja realizowała przez te lata strategię redukcji szkód tego nałogu.

– Musimy przedstawić im realną możliwość leczenia nałogu poprzez stosowanie innych metod, które częściowo lub całkowicie doprowadzą do rezygnacji z palenia, a tym samym zmniejszenia ryzyka odległych następstw tego nałogu. Jeżeli farmakoterapia i działanie psychologiczne są niewystarczające albo nieskuteczne, to należy, tak jak w Stanach Zjednoczonych czy Szwecji, pomyśleć o zaoferowaniu nałogowym palaczom produktów o mniejszej toksyczności. Myślę, że w Polsce, biorąc pod uwagę skalę zjawiska i niepowodzenie dotychczasowych sposobów zniechęcania pacjentów do palenia tytoniu, również te elementy terapii antynikotynowej powinny być uwzględniane  – wskazuje konsultant w dziedzinie angiologii dla województwa mazowieckiego.

Realizując strategię redukcji szkód palenia papierosów, należy skierować propozycję przejścia na korzystanie z produktów zastępczych w stronę osób, które rzeczywiście zmagają się z tym uzależnieniem. Zdaniem ekspertów w dotarciu z taką formą terapii do grupy docelowej pomogłoby stworzenie sieci poradni wyspecjalizowanych we wsparciu w walce z nikotynizmem. Takiego typu poradnie są zaledwie trzy w całym kraju.

– Ta akcja informacyjna, przedstawianie nowych metod zmniejszenia ryzyka nałogu tytoniowego powinno mieć miejsce nie tylko w ramach poradni specjalistycznych, ale również,  a może przed wszystkim, już na poziomie gabinetów lekarzy rodzinnych  W każdej przychodni, gdzie jest udzielana konsultacja  i mamy do czynienia z palaczem, powinniśmy przedstawiać nie tylko kwestie dotyczące samego zaprzestania palenia. Osoby, które nie mogą zerwać z  paleniem papierosów, powinny być informowane również o alternatywnych sposobach walki z tym nałogiem, które w sposób  udokumentowany zmniejszają ryzyko chorób sercowo-naczyniowych czy nowotworowych – podkreśla specjalista chirurgii naczyniowej.

W Polsce e-papierosy zostały wprowadzone do sprzedaży praktycznie bez żadnych regulacji. Około 90 proc. produkcji jednorazowych e-papierosów pochodzi z Chin, gdzie ich sprzedaż jest zabroniona. Są to produkty o niezwykłej szkodliwości, łatwo dostępne w sprzedaży internetowej i bardzo popularne wśród populacji nastolatków. Jak wynika z badania „Palenie papierosów i wapowanie wśród młodzieży szkolnej”, zrealizowanego w ramach kampanii edukacyjnej „Wdychasz czy oddychasz?”, do codziennego używania e-papierosów przyznaje się blisko połowa uczniów (47,6 proc.), z czego co piąty (21,3 proc.) sięga po e-papierosy jednorazowe. Według danych Instytutu Prognoz i Analiz Gospodarczych w Polsce w 2023 roku sprzedano ok. 100 mln sztuk e-papierosów jednorazowych.

Czytaj także

Kalendarium

Więcej ważnych informacji

European Financial Congress 2024

Jedynka Newserii

Jedynka Newserii

Ochrona środowiska

Przedsiębiorcy wypowiedzą się na temat dekarbonizacji. Nowy indeks pokaże ich nastroje względem zielonej transformacji

Indeks Dekarbonizacji Polskiej Gospodarki ma pokazać, jak wygląda nastawienie krajowego biznesu do kwestii związanych z zieloną transformacją. To nowe narzędzie, wzorowane na wskaźniku PMI, stworzone przez Pracodawców PR, Fundację Instrat i spółkę Qemetica. Indeks, na podstawie ankiet przeprowadzanych wśród przedsiębiorstw, ma uzupełniać dostępne obecnie dane klimatyczne oraz wskazać trendy i aktualne wyzwania dla polskiej gospodarki związane z dekarbonizacją i zrównoważonym rozwojem. Docelowo nowe narzędzie ma się też stać platformą do wymiany opinii między firmami, regulatorami oraz administracją centralną.

Transport

Prezes lotniska Warszawa-Modlin: CPK nie jest dla nas zagrożeniem. Będzie miejsce dla portów regionalnych

 Nie boję się, że powstanie Centralnego Portu Komunikacyjnego zagrozi istnieniu lotnisk regionalnych, w tym Modlina – mówi Tomasz Szymczak, p.o. prezesa Mazowieckiego Portu Lotniczego Warszawa-Modlin. Jak podkreśla, mniejsze porty lotnicze będą obsługiwały inny ruch, w tym m.in. przewoźników low-costowych i czarterowych, będzie więc zapotrzebowanie na ich rozwój. Tym bardziej że prognozy dla ruchu lotniczego w regionach są optymistyczne. Władze lotniska w Modlinie planują rozbudowę portu o nowe gate’y.

Bankowość

Banki coraz śmielej wdrażają generatywną sztuczną inteligencję. Podchodzą jednak do tej technologii z dużą ostrożnością

Rośnie rola generatywnej AI w biznesie: w tę technologię inwestuje już 43 proc. przedsiębiorstw na całym świecie, w tym w Polsce, a w ciągu nadchodzącego roku planuje to zrobić kolejne 30 proc. – wynika z raportu EY „Reimagining Industry Futures Study 2024”. Jedną z branż, które dostrzegają w GenAI największy potencjał, są finanse. Banki chętnie inwestują w tę technologię, licząc m.in. na wzrost sprzedaży, usprawnienie procesów i możliwość lepszej personalizacji produktów i usług. Z drugiej strony GenAI niesie też ze sobą szereg wyzwań, związanych chociażby z poufnością i integralnością danych.

Partner serwisu

Instytut Monitorowania Mediów

Szkolenia

Akademia Newserii

Akademia Newserii to projekt, w ramach którego najlepsi polscy dziennikarze biznesowi, giełdowi oraz lifestylowi, a  także szkoleniowcy z wieloletnim doświadczeniem dzielą się swoją wiedzą nt. pracy z mediami.