Analiza danych coraz ważniejsza w ochronie zdrowia. Komputer pomoże zaplanować terapię i przeciwdziałać nadużyciom finansowym

Analiza zbiorów danych może znacząco usprawnić system ochrony zdrowia. Innowacyjne narzędzia pozwalają dobrać odpowiednią terapię i ocenić jej skuteczność. Pomogą też planować efektywne wykorzystanie sprzętu medycznego i wdrażanie nowych technologii w placówkach medycznych. Mogą one również zapobiegać nadużyciom w obszarze rozliczeń. Te wszystkie działania powinny sprawić, że rosnące środki na ochronę zdrowia będą wydawane bardziej efektywnie – podkreślają eksperci SAS.

– Koszty służby zdrowia w Polsce i na świecie rosną znacznie szybciej niż środki, które są na nią przekazywane. To oznacza, że coraz większy nacisk kładziony jest na efektywność ich wydawania. W związku z tym odchodzimy od rozliczania liczby świadczeń na rzecz podejścia opartego na efektywności liczenia, z angielskiego „value-based healthcare” – mówi agencji informacyjnej Newseria Biznes Piotr Kramek, lider Praktyki Public Sector & Healthcare w SAS Polska.

W Polsce wydatki publiczne na ochronę zdrowia mieszczą się w przedziale 4,6–4,8 proc. krajowego PKB, podczas gdy średnia dla państw OECD sięga 6,7 proc. W tym roku weszła w życie ustawa, która przewiduje, że w kolejnych latach nakłady na sektor zdrowia będą stopniowo wzrastać, aby w 2024 roku osiągnąć poziom 6 proc. PKB i zrównać się z unijną średnią.

Z drugiej strony może to jednak nie nadrobić długiego okresu niedoinwestowania, podczas gdy wyzwań w ochronie zdrowia wciąż przybywa. Należą do nich m.in. starzejące się społeczeństwo i zwiększony popyt na świadczenia medyczne, niedobór lekarzy i pielęgniarek, który wymusza podwyżki ich wynagrodzeń, oraz konieczność inwestowania w nowoczesne technologie i sprzęt diagnostyczny. Dlatego – obok wzrostu nakładów – potrzebne są także mechanizmy zwiększające efektywność i skuteczność leczenia pacjentów. W tym może pomóc analityka danych.

– Coraz popularniejsze są trendy związane z medycyną precyzyjną, personalizowaną. W tym przypadku zarówno farmakoterapia, jak i środki związane z leczeniem pacjenta są dostosowane do jego konkretnego profilu. Na bazie danych zgromadzonych w systemach szpitalnych możemy wykorzystać historię podobnych przypadków, żeby dobrać najlepszą terapię dla danego pacjenta – wyjaśnia Piotr Kramek.

Zaawansowana analityka w ochronie zdrowia jest pomocna także w wykrywaniu nadużyć. Analiza sieci powiązań pomiędzy lekarzami, aptekami i usługodawcami może zapobiec wyłudzeniom związanym z refundacją leków i przeciwdziałać takim zjawiskom, jak unbundling czy upcoding (wskazywanie do rozliczenia usług medycznych po wyższych stawkach) w kontekście procedur medycznych.

– Zaawansowana analityka znajduje również zastosowanie w obszarze zakażeń szpitalnych. Korzystamy z doświadczeń naszych klientów wykorzystujących techniki predykcyjne po to, aby typować pacjentów, którzy mogą ulec zakażeniu szpitalnemu podczas hospitalizacji. Mając taką wiedzę, można przedsięwziąć środki zapobiegawcze już w momencie rejestracji pobytu pacjenta w szpitalu i zredukować ryzyko takiego zakażenia – mówi Piotr Kramek.

Ekspert SAS Polska podkreśla, że w kontekście wyzwań strojących przed ochroną zdrowia trzeba również zwrócić uwagę na rosnący udział technologii, chociażby w telemedycynie czy diagnostyce. Z raportu „Pacjent w świecie cyfrowym” firmy doradczej PwC wynika, że telediagnostyka, sztuczna inteligencja, dedykowane aplikacje i urządzenia mobilne będą odgrywać w medycynie coraz większą rolę. Już w tym momencie 60 proc. pacjentów z Europy Środkowo-Wschodniej jest gotowych, by korzystać z telemedycyny.

– Zaawansowana analityka jest nieodłączną częścią wykorzystania technologii w ochronie zdrowia. Mówimy o wykorzystaniu jej w zakresie prognozowania – np. tego, ilu pacjentów z danym schorzeniem pojawi się w danym miesiącu czy roku. Dzięki temu można lepiej zaplanować pracę personelu medycznego i wykorzystanie sprzętu medycznego. Zaawansowana analityka sprawdza się również w telemedycynie, gdzie mamy do czynienia z dużą liczbą czujników i pomiarów z aparatury medycznej. Może pomóc przeanalizować strumienie tych danych w poszukiwaniu anomalii, zjawisk niepożądanych z punktu widzenia zdrowia pacjenta – mówi ekspert SAS Polska.

Z ubiegłorocznego raportu „Zdrowe oszczędności”, opracowanego przez ekspertów Pracodawców RP i Polskiej Unii Onkologii, wynika, że w parze ze zwiększaniem nakładów na ochronę zdrowia w Polsce musi iść większa efektywność ich wydatkowania. Eksperci postulują m.in. wdrożenie rozwiązań technologicznych, które pomogą skrócić kolejki do lekarzy (powiadomienia SMS), przyspieszenie informatyzacji i wdrożenie mechanizmów, które pozwolą na wymianę i analizę danych pomiędzy płatnikiem, świadczeniobiorcami i pacjentami. Z raportu wynika, że rozsądne i efektywne wydatkowanie środków na ochronę zdrowia mogłoby ograniczyć niezbędny wzrost publicznych nakładów na ten cel o około 0,5 proc. PKB rocznie.