Newsy

Wzrost stóp procentowych może wstrząsnąć bankami

2014-07-18  |  06:45

Hossa na europejskich i amerykańskich giełdach nie oznacza, że ryzyko systemowe w sektorze finansowym zniknęło. Banki wciąż starają się przerzucać ryzyko na swoich klientów lub ukrywają je poza swoimi bilansami, dlatego rośnie teraz rola nadzoru – uważa Andrzej Kurnicki, prezes firmy doradczej Euro American Company. Jego zdaniem nadmierna koncentracja ryzyka w systemie finansowym sprawia, że niewielkie zmiany stóp procentowych mogą poważnie wstrząsnąć bankami.

Zawsze jest pewna korelacja między ryzykiem a wynikami, czyli im większe bank podejmie ryzyko, tym większe osiągnie zyski. Problem jest jednak taki, że banki dokonują pewnego transferu ryzyka: z bilansu bankowego na konta klientów i w większości klient ponosi ryzyko nieświadomie, jeśli chodzi o działania podejmowane przez sektor bankowy  ocenia w rozmowie z agencją informacyjną Newseria Biznes Andrzej Kurnicki, prezes Euro American Company.

Takich praktyk dopatrzyły się węgierskie sądy, badając sprawy związane z kredytami walutowymi we frankach szwajcarskich. Banki starały się w ten sposób zabezpieczyć przed spadkiem forinta, całe ryzyko obciążało jednak klienta. Skutkiem były precedensowe wyroki, które otworzyły klientom możliwość zmiany umów po ich legalnym zawarciu. Również sądy w Hiszpanii i Chorwacji orzekły, że klienci banków nie byli dostatecznie poinformowani o ryzyku walutowym, a sam kredyt w walutach obcych powinien być uznany za produkt spekulacyjny. Część klientów jednak świadomie decydowała się na taką spekulację, licząc  podobnie jak banki  że na tym zyska.

Przerzucanie zbyt dużego ryzyka na klientów może jednak zagrozić samym bankom, jeśli kredytobiorcy przestaną spłacać swoje zobowiązania.

Dużo większe problemy niż transfer ryzyka na kredytobiorców sprawiła bankom w USA i Europie Zachodniej sekurytyzacja. W skrócie polega ona na tym, że banki tworzą instrumenty finansowe oparte np. na udzielonych kredytach, które po odpowiednim dobraniu elementów (np. 30 proc. kredytów o ratingu AAA, 40 proc. kredytów o jakości A oraz 30 proc. kredytów BBB) są sprzedawane innym instytucjom finansowym w pakiecie jako certyfikat inwestycyjny lub obligacja zabezpieczona aktywami.

To komplikuje jednak pomiar ryzyka takiego pakietowego instrumentu oraz ryzyka w całym systemie, a co więcej – zachęca do jego zwiększania. Wynika to stąd, że w interesie banku tworzącego taki instrument jest wypchnięcie poza swój bilans ryzykownych kredytów, czyli jak najszybsza sprzedaż takiego pakietu. Wraz z rządowymi gwarancjami hipotek to właśnie ten mechanizm pozwalał bankom w USA oferować kredyty osobom, które praktycznie nie miały zdolności kredytowej ani żadnego zabezpieczenia. Po doświadczeniach kryzysu amerykański nadzór finansowy wymusił na bankach pewne działania, które uporządkowały ich bilanse. Dzięki temu poprawiają się teraz ich wyniki i wycena giełdowa.

W Europie jest znacznie gorzej, bo część banków europejskich na przykład nie przeszła tej restrukturyzacji, mówię tutaj o bankach niemieckich: Deutsche Bank i Commerzbank mają ogromne problemy, nie spełniają wymogów kapitałowych. Deutsche Bank emitował akcje trochę pod przymusem, po to tylko, żeby zmieścić się w tych wymogach kapitałowych. A zatem kryzys istnieje, ale istnieje też kryzys instytucjonalny i kryzys instrumentów ocenia Andrzej Kurnicki.

Według części ekonomistów zbyt łagodne warunki rządowej pomocy dla banków oraz bardzo luźna polityka pieniężna mogły osłabiać motywację banków do wewnętrznej restrukturyzacji. Problem złych kredytów dotyczy szczególnie banków strefy euro, co mocno hamuje ożywienie gospodarcze i może spowodować deflację w gospodarkach Eurolandu. O ile ceny dóbr konsumpcyjnych (inflacja CPI) praktycznie się nie zmieniają, to od ponad dwóch lat szybko rosną ceny aktywów, czyli giełdowe notowania. Według Kurnickiego wyceny wielu instrumentów są zbyt wysokie, bo nie uwzględniają dostatecznie ryzyka w systemie finansowym.

To, że giełda dzisiaj osiąga nowe rekordy, zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i Europie, nie jest odzwierciedleniem tego, że ryzyko systemowe tak naprawdę oddaliło się z systemu finansowo-bankowego. Ono istnieje, a myślę, że w niektórych segmentach nawet się pogłębia  twierdzi prezes Euro American Company – Można to zauważyć na spreadach LIBOR–OIS lub innych. Spready na rynku korporacyjnym wskazują na „przestrzelenie premii za ryzyko” w pewnym segmencie rynku.
 
Podwyżki stóp procentowych i mniejszy dopływ taniego pieniądza na giełdy może odsłonić to ryzyko, co doprowadzi do mocnej korekty. Nawet niewielka podwyżka stopy funduszy federalnych w USA z 0,25 proc. do 0,5 proc. doprowadzi do faktycznego podwojenia ich oprocentowania.

Wzrost [kosztu kapitału] o 100 proc. spowoduje ogromne tąpnięcie na rynku instrumentów pochodnych zabezpieczających ruchy na stopach procentowych. To jest prawie 60 proc. całego rynku kontraktów [na stopy procentowe], one są kilkukrotnie większe niż rynek forex czy rynek surowcowy. I tutaj mogą być problemy z tym, że banki zabezpieczyły swoje ekspozycje na ryzyku, przesuwając ryzyko poza system bankowy. Natomiast niektóre firmy, które absorbują ryzyko za otrzymywane premie, prawdopodobnie w sytuacji pogarszających się wzrostów stóp procentowych będą w upadłości, i to w upadłości dosyć spektakularnej  przewiduje Andrzej Kurnicki.

Jego zdaniem ostatni kryzys udowodnił, że uczestnicy rynku nie mają opracowanego efektywnego mechanizmu minimalizowania ryzyka systemowego i transakcyjnego oraz że nie istnieją instrumenty, które by je eliminowały z systemu finansowego. Zabezpieczenia są bowiem również instrumentami ryzykownymi i stosuje się je na koszt klienta.

Czytaj także

Więcej ważnych informacji

Jedynka Newserii

Jedynka Newserii

Aktualne oferty pracy

Specjalista ds. sprzedaży

Aktualnie poszukujemy kandydatów i kandydatek na stanowisko: Specjalista ds. sprzedaży. Ze szczegółami oferty można zapoznać się na tej podstronie.

Konsument

Ruch w serwisach samochodowych może być większy. By uniknąć kolejek, na wymianę opon można umówić się online

W tym roku warsztaty spodziewają się zwiększonego ruchu ze względu na to, że wiele osób przesiadło się do własnego auta w związku z ryzykiem zakażenia. Dlatego też serwisy samochodowe apelują, by nie zwlekać z wymianą do pierwszych przymrozków lub śniegów, a na wizytę umówić się online lub telefonicznie, by uniknąć kolejek. W Polsce większość kierowców opowiada się za wprowadzeniem obowiązkowej wymiany opon na letnie i zimowe – wynika z badań przytaczanych przez Polski Związek Przemysłu Oponiarskiego. Mimo to w praktyce wielu z nich zapomina lub bagatelizuje sezonową wymianę opon.

Handel

Pandemia zmusiła 1/3 Polaków do sięgnięcia po oszczędności. Prawie co piąty nie miał odłożonej poduszki finansowej

W tej chwili ok. 50 proc. Polaków ma oszczędności, które uznają za wystarczające i które zapewniają im poczucie bezpieczeństwa. Jednak tylko 14 proc. deklaruje, że odkłada teraz więcej niż przed pandemią. Prawie 1/3 badanych podkreśla, że stać ich na oszczędzanie jedynie mniejszych kwot. Trudniejsza sytuacja zmusiła prawie co trzeciego do sięgnięcia po zaskórniaki, aby móc zapewnić sobie bieżące utrzymanie i pokryć wszystkie wydatki – wynika z cyklicznego badania „Barometr Providenta” przeprowadzonego z okazji przypadającego na 31 października Światowego Dnia Oszczędzania.

Jak korzystać z materiałów Newserii?

Ważne informacje dla dziennikarzy i mediów

Wszystkie materiały publikowane w serwisach agencji informacyjnej Newseria przeznaczone są do bezpłatnej dystrybucji poprzez serwisy internetowe, stacje radiowe i telewizje, wydawców prasy oraz aplikacje pełniące funkcję agregatorów newsów. 

Szczegóły dotyczące warunków współpracy znajdują się tutaj.

Polityka

Rząd proponuje tarczę branżową dla najbardziej poszkodowanych sektorów. Pomoc w listopadzie będzie kosztować ponad 1,8 mld zł

Mocny wzrost liczby zakażeń rodzi obawy o konieczność wprowadzania kolejnych restrykcji. To wiąże się z ograniczaniem działalności firm, a co za tym idzie, również ich problemami finansowymi, które ponownie będą oznaczać konieczność uruchomienia publicznego wsparcia. We wtorek rząd zapowiedział tarczę branżową, czyli zestaw zwolnień i świadczeń, które w listopadzie będą przysługiwać firmom z najbardziej poszkodowanych branż. Według Jana Zygmuntowskiego, ekonomisty z Polskiej Sieci Ekonomii, dla ratowania miejsc pracy rząd nie powinien wahać się przed powiększaniem długu. – Nadwyżki budżetowe można budować, ale w środku boomu – mówi ekspert.

 

Edukacja

Nieumiejętne przeniesienie szkoleń do online’u może obniżyć ich jakość. Nowe narzędzia i funkcjonalności dają jednak ogromne możliwości

Ograniczenia wynikające z pandemii koronawirusa i wprowadzana na dużą skalę praca zdalna spowodowały wzrost zainteresowania webinariami. – Nieumiejętne przeniesienie szkoleń do online’u może jednak obniżyć ich jakość, co wiąże się z wieloma zagrożeniami – mówi Norbert Grzybek, trener biznesu i konsultant. Coraz więcej firm zdaje sobie z tego sprawę, dlatego na rynku pojawiają się coraz nowsze narzędzia, funkcjonalności i możliwości technologiczne, które urozmaicają webinaria i poprawiają ich skuteczność. – Szkolenia z wykorzystaniem wirtualnej rzeczywistości są już testowane i robią naprawdę duże wrażenie. To obiecujący kierunek rozwoju produktów online w branży szkoleniowej – dodaje ekspert.