Mówi: | Dorota Olczyk, zastępca dyrektora Departamentu Zdrowia Publicznego, Ministerstwo Zdrowia dr Anna Depukat, psychiatra, psychoterapeuta, kierownik biura do spraw pilotażu Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego |
W przyszłym roku ma przyspieszyć rozbudowa sieci Centrów Zdrowia Psychicznego. Do 2027 roku planowanych jest ich ponad 300
Ministerstwo Zdrowia zapowiada więcej Centrów Zdrowia Psychicznego. Wojewódzkie oddziały NFZ-u otrzymały polecenie, aby do końca listopada br. przygotować mapy podziału województw na obszary działania CZP. – Zintensyfikowaliśmy proces kwalifikowania kolejnych świadczeniodawców. W grudniu – kiedy już uzyskamy mapy z regionów – będziemy mogli kontynuować proces kwalifikacji centrów i proces wsparcia inwestycyjnego – informuje dr n. med. Anna Depukat, kierownik biura ds. pilotażu Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego. Do końca 2027 roku w Polsce ma być już ponad 300 CZP. Jednocześnie specjalny zespół powołany przez Ministra Zdrowia pracuje nad dalszym kształtem reformy w psychiatrii.
– Głównym założeniem reformy ochrony zdrowia psychicznego jest oparcie opieki na środowisku. Centra Zdrowia Psychicznego to jest ta forma, która ma stanowić podstawową opiekę nad pacjentami z zaburzeniami psychicznymi – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Biznes Dorota Olczyk, zastępca dyrektora Departamentu Zdrowia Publicznego w Ministerstwie Zdrowia.
Pilotaż Centrów Zdrowia Psychicznego wystartował trzy lata temu, w ramach „Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego 2017–2022”. To część gruntownej reformy w psychiatrii, do której Ministerstwo Zdrowia przymierza się już od dłuższego czasu. Obecnie w całej Polsce są 33 takie ośrodki, które obejmują swoim zasięgiem 12 proc. dorosłej populacji kraju, czyli 3,8 mln Polaków. Każde z nich ma obowiązek zapewnienia pacjentom opieki szpitalnej, ambulatoryjnej, środowiskowej i dziennej na terenie, za który odpowiada (np. na obszarze dzielnicy lub powiatu).
– Takie centrum to miejsce kompleksowej opieki w zakresie zdrowia psychicznego, z punktem zgłoszeniowo-koordynacyjnym, do którego może przyjść każdy, kto jest w kryzysie i wymaga wsparcia psychologicznego albo porady informacyjnej, dotyczącej np. bliskiej osoby. Każdy może się zgłosić i uzyskać poradę, pomoc i leczenie, kiedy jest to konieczne – mówi dr Anna Depukat, lekarz psychiatra i psychoterapeuta, kierownik biura ds. pilotażu Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego.
Do CZP każdy, kto potrzebuje pomocy, może zgłosić się bez zapisów i bez skierowania. Pomoc psychiatryczna jest udzielana także osobom nieubezpieczonym. Jeżeli przyjmujący w punkcie zgłoszeniowo-koordynacyjnym psychiatra, psycholog bądź pielęgniarka psychiatryczna uzna, że przypadek jest pilny, pomoc jest udzielana w ciągu 72 godzin. W CZP pacjentowi stawiana jest wstępna diagnoza, a plan leczenia jest układany indywidualnie. Założeniem tego typu placówek jest odejście od zinstytucjonalizowanej na rzecz środowiskowej opieki psychiatrycznej.
– To wsparcie środowiskowe jest kluczowe, żeby pacjent otrzymał opiekę szybko i kompleksowo, a wsparcie zostało udzielone całej rodzinie. CZP w swojej ofercie mają także pomoc ambulatoryjną i stacjonarną wtedy, kiedy jest to konieczne. W takim układzie, kiedy skupimy się na opiece środowiskowej, założenie jest takie, aby hospitalizacje były rzadsze, tylko w koniecznych przypadkach i zdecydowanie krótsze, ponieważ lekarze będą mogli przekierować pacjenta do specjalistów, którzy pomogą mu dochodzić do zdrowia w jego własnym środowisku – mówi Dorota Olczyk.
Według danych Rzecznika Praw Obywatelskich już sam początek pilotażu Centrów Zdrowia Psychicznego udowodnił sens ich funkcjonowania. W tych centrach, które są zlokalizowane przy szpitalach wielospecjalistycznych i oddziałach psychiatrycznych, już w 2019 roku były widoczne efekty w postaci wzrostu świadczeń opieki ambulatoryjnej o 25,6 proc. oraz pomocy środowiskowej o 26,9 proc. w stosunku do 2018 roku. Jednocześnie odnotowano spadek hospitalizacji psychiatrycznych o 7,4 proc.
Centra Zdrowia Psychicznego sprawdziły się też szczególnie podczas pandemii COVID-19, o czym może świadczyć fakt, że liczba świadczeń w takich placówkach nie spadła. Jednak uruchamianie nowych przebiega zbyt wolno.
– Jeżeli mielibyśmy rozwijać się w tym tempie, to dopiero za 30 lat pokrylibyśmy cały obszar kraju pomocą udzielaną w ramach CZP. Zatem wyraźnie widać, że konieczne jest przyspieszenie. Dziś tylko dwa województwa – wielkopolskie i kujawsko-pomorskie – mają określone obszary działania CZP – zauważył w maju br. Rzecznik Praw Obywatelskich podczas obrad Komisji Ekspertów ds. Ochrony Zdrowia Psychicznego.
– Ta reforma wymaga przyspieszenia. Plan jest taki, aby w przyszłym roku przynajmniej podwoić liczbę Centrów Zdrowia Psychicznego. Dlatego zintensyfikowaliśmy proces kwalifikowania kolejnych świadczeniodawców do objęcia taką kompleksową opieką w ramach centrów – mówi dr Anna Depukat.
Jak informuje, wojewódzkie oddziały NFZ-u otrzymały polecenie od ministra zdrowia, aby do końca listopada br. przygotować mapy podziału poszczególnych województw na obszary działania CZP.
– W grudniu – kiedy już uzyskamy mapy z regionów – będziemy mogli kontynuować proces kwalifikacji centrów i proces wsparcia inwestycyjnego, bo część z nich jest jeszcze nieprzygotowana, część nie ma budynków, inne pewnie będą wymagać remontów – mówi kierownik biura ds. pilotażu Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego. – Chcemy, żeby do końca 2027 roku cała Polska była już pokryta CZP. Takich centrów powinno być ponad 300, żeby mieściły się w każdym powiecie. W części tych mniejszych, do 50 tys. mieszkańców, CZP będą realizowały świadczenia dla dwóch powiatów.
– Prace jeszcze się toczą. Kiedy ostatecznie określimy, jakie zadania będą mieć CZP, wtedy też będziemy mogli się zastanowić, jakie środki przygotować. Jeżeli do końca 2027 roku chcemy dać możliwość funkcjonowania ponad 300 podmiotom, niezbędne są inwestycje w budynki i infrastrukturę. Dlatego musimy najpierw przeprowadzić inwentaryzację zasobów i zastanowić się, jakie inwestycje są niezbędne. Dziś trudno powiedzieć, jaki to będzie rząd wielkości – dodaje Dorota Olczyk.
Pilotaż CZP ma się zakończyć w marcu 2022 roku. Cztery miesiące temu minister zdrowia powołał specjalny zespół, który do tego czasu ma wypracować strategię dalszej reformy psychiatrii i działań na lata 2022–2027. Wnioski z dotychczasowego pilotażu CZP mają posłużyć w przygotowaniu tej strategii.
– Dostępność, kompleksowość i ciągłość leczenia to podstawowe założenia tej reformy. Po pierwsze, leczenie przestanie być interwencyjne, oparte na hospitalizacji – mówi dr n. med. Anna Depukat. – Wcześniej w przypadku poważnego kryzysu psychicznego często jedynym miejscem uzyskania pomocy całodobowo była izba szpitala psychiatrycznego lub SOR. Tacy pacjenci po wypisaniu ze szpitala musieli zgłosić się do poradni zdrowia psychicznego, gdzie terminy były odległe. W momencie, kiedy najbardziej potrzebowali leczenia i wsparcia, kiedy po kryzysie psychicznym musieli wrócić do pracy, do obowiązków rodzinnych, pozostawali sami. Natomiast w CZP będzie pomoc psychologiczna, psychoterapeutyczna, ale też wsparcie asystenta zdrowienia czy terapeuty środowiskowego, który pomoże pacjentowi po kryzysie ponownie odnaleźć się w swojej społeczności lokalnej.
Eksperci wskazują, że reforma psychiatrii – przez lata pomijanej i zaniedbywanej – staje się dziś koniecznością, zwłaszcza po pandemii COVID-19 i miesiącach społecznej izolacji, które mocno pogłębiły problemy ze zdrowiem psychicznym Polaków. Według informacji Rzecznika Praw Obywatelskich na opiekę psychiatryczną (wraz z leczeniem uzależnień) trafia tylko 3,4 proc. środków NFZ, a do minimalnego poziomu wydatków brakuje 1,5 mld zł. W Europie niższy poziom wydatków na ten cel ma tylko Bułgaria. Co więcej, nie ma zrównoważonego podziału tych środków – 1/3 powinna trafiać na opiekę szpitalną, a 2/3 – na pozostałe formy. Tymczasem w Polsce proporcje są dokładnie odwrotne i aż 70 proc. środków przeznacza się na opiekę stacjonarną w szpitalach.
Kolejnym problemem jest fakt, że ustawa o ochronie zdrowia psychicznego gwarantuje dostęp do podstawowych czterech form pomocy w opiece psychiatrycznej (ambulatoryjna, środowiskowa – domowa, dzienna i doraźna – szpital). Jednak 72 proc. świadczeniodawców ma zakontraktowanych w NFZ tylko jedną formę tej pomocy, czego efektem jest brak zapewnienia ciągłej i kompleksowej opieki psychiatrycznej.
RPO zwrócił także uwagę na nierówny dostęp do pomocy środowiskowej dziennej. Tylko 34 proc. powiatów ma na swoim terenie zespół leczenia środowiskowego – domowego, a 31 proc. powiatów – oddziały dzienne. Zatem po 27 latach od wejścia w życie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego 2/3 obszaru kraju nadal nie ma dostępu do pomocy środowiskowej. RPO podaje, że to oznacza, że tylko 5 proc. pacjentów z rozpoznaniem schizofrenii ma możliwość opieki środowiskowej. Jak zauważa, w efekcie zaburzenia psychiczne generują największe wydatki, pochłaniając aż 16,2 proc. na świadczenie ZUS związane z niezdolnością do pracy.
Czytaj także
- 2024-08-23: ePłatności z wykorzystaniem portfeli cyfrowych będą już wkrótce dostępne w mObywatelu. Do pilotażu usługi dołączy więcej urzędów
- 2024-08-14: Ostatni moment na przyjęcie standardów ochrony małoletnich w placówkach pracujących z dziećmi. Przepisy mają pomóc walczyć ze zjawiskiem przemocy wobec najmłodszych
- 2024-08-22: Duży zastrzyk finansowy dla sektora zdrowia z KPO. Około 1,2 mld zł trafi na część badawczo-rozwojową i Centra Wsparcia Badań Klinicznych
- 2024-08-29: Sektor badań klinicznych w Polsce szybko się rozwija. Środki z KPO pomogą utworzyć nowe Centra Wsparcia Badań Klinicznych
- 2024-08-23: Maja Sablewska: Musieliśmy przeformatować mój program, bo zmienia się moda i społeczeństwo. Jest więcej tolerancji, a kobiety są bardziej odważne
- 2024-08-29: Ewa Wachowicz: Mieszkam na co dzień w Krakowie albo pod Babią Górą. Na nagrania do programu „Halo tu Polsat” będę musiała przyjechać dzień wcześniej
- 2024-08-20: Paulina Sykut-Jeżyna: „Halo tu Polsat” ma być inne od tego, co jest teraz na rynku. Mam swój pomysł na siebie w tym programie i nikim nie zamierzam się inspirować
- 2024-08-09: Liquidy do e-papierosów w przyszłym roku będą droższe niż paczka tradycyjnych papierosów. Krajowi producenci prognozują zwolnienia pracowników i upadłości
- 2024-08-13: Rośnie zainteresowanie dotacjami do produktów OZE. Firmy z branży zielonej energii znów notują wzrosty klientów
- 2024-08-14: Agnieszka Hyży i Maciej Rock: W tym roku nie wyjeżdżamy na wakacje, od świtu do nocy ciężko pracujemy. Chcemy, żeby poranki „Halo tu Polsat” były najlepsze na rynku
Kalendarium
Więcej ważnych informacji
![NEWSERIA Partnerem Medialnym Forum Ekonomicznego](https://www.newseria.pl/files/2024-rectangle-strona.jpg)
Jedynka Newserii
![](/files/11111/n-innowacje.png)
Jedynka Newserii
![](/files/11111/n-lifestyle.png)
Prawo
![](https://www.newseria.pl/files/11111/jakub-zerdzicki-lnnmsumlwo4-unsplash_1,w_274,_small.jpg)
Bez dobrowolnego wydłużenia aktywności zawodowej Polakom trudno będzie liczyć na wyższe emerytury. Obecni 30-latkowie dostaną jedną czwartą ostatniej pensji
Ustawowego podniesienia wieku emerytalnego w Polsce nie będzie – zapowiadają politycy rządzącej koalicji. To według ekspertów oznacza jednak, że trzeba inaczej zachęcać kobiety po 60. i mężczyzn po 65. roku życia do pozostawania na rynku pracy. – Wydłużenie aktywności zawodowej jest pewnym sposobem na podniesienie emerytur, ale tego się nie da zrobić siłowo, raczej trzeba szukać rozwiązań, żeby ludzie chcieli dalej pracować – podkreśla Agnieszka Łukawska, ekspertka w Instytucie Emerytalnym. Już dziś pracujący seniorzy mogą liczyć na szereg zachęt, m.in. zwolnienie z podatku, ale ekspertka zwraca uwagę dodatkowo na potrzebne zaplecze szkoleniowe, a także odpowiednią opiekę zdrowotną.
Transport
Branża logistyki coraz bardziej zautomatyzowana. Rozładunkiem towaru zajmują się autonomiczne wózki, a inwentaryzacją roboty stukrotnie szybsze niż człowiek
![](https://www.newseria.pl/files/11111/idlogistics-roboty-foto,w_133,r_png,_small.png)
Do 2028 roku globalny rynek automatyzacji w logistyce wzrośnie o ponad 50 proc. – przewidują analitycy Markets and Markets. Wpłyną na to czynniki związane ze wzrostem kosztów pracowniczych, dążenie klientów do osiągania optymalnego zarządzania ich towarem, a także czynniki pozarynkowe, takie jak cele środowiskowe. Już dziś za rozładunek towaru odpowiadają coraz częściej inteligentne, autonomiczne wózki, a inwentaryzację można powierzyć robotom stukrotnie szybszym niż człowiek.
Firma
Tylko 2 proc. właścicieli zwierząt płaci za opiekę nad zwierzętami podczas ich nieobecności. Spodziewany szybki wzrost zapotrzebowania na takie usługi
![](https://www.newseria.pl/files/11111/animalhotels-aplikacja-foto,w_133,_small.jpg)
Według badań CBOS średnio co drugi Polak mieszka pod wspólnym dachem z jakimś zwierzęciem domowym – najczęściej psem lub kotem. Rynek produktów i usług dla domowych pupili sukcesywnie się powiększa. Według rynkowych prognoz za kilka lat globalnie może być już wart blisko pół biliona dolarów. Szczególnie szybko ma się rozwijać segment opieki nad zwierzętami, który coraz częściej będzie wykorzystywać nowe technologie.
Partner serwisu
Szkolenia
![](https://www.newseria.pl/files/11111/ramka-prawa-akademia-newser_1,w_274,_small.jpg)
Akademia Newserii
Akademia Newserii to projekt, w ramach którego najlepsi polscy dziennikarze biznesowi, giełdowi oraz lifestylowi, a także szkoleniowcy z wieloletnim doświadczeniem dzielą się swoją wiedzą nt. pracy z mediami.