News powiązane z wojna w Ukrainie

Ukraina wchodzi w piąty rok wojny z Rosją, a wsparcie finansowe dla Kijowa pozostaje jednym z głównych instrumentów pomocy ze strony Unii Europejskiej. Do tej pory UE i państwa członkowskie przekazały Ukrainie niemal 195 mld euro pomocy. Trwają prace nad udostępnieniem Ukrainie pożyczki w wysokości 90 mld euro. Parlament Europejski przyjął w lutym pakiet trzech aktów prawnych, które umożliwią ten krok, ale potrzeba jeszcze formalnej zgody wszystkich państw członkowskich. Ta jednak stoi pod znakiem zapytania po zapowiedziach Węgrów.

Rosyjska gospodarka zaczyna mocniej odczuwać skutki nałożonych sankcji w związku z jej inwazją na Ukrainę. Jak wynika z październikowej prognozy Międzynarodowego Funduszu Walutowego, w 2025 roku stopa wzrostu PKB miała wynieść 0,6 proc. Z kolei nowe szacunki na ten rok mówią o 0,8 proc. Na stagnację wpływają m.in. niższe wpływy do państwowego budżetu z eksportu ropy i gazu. Jednak zdaniem ekspertów Rosjanie szybko adaptują się do sankcyjnej rzeczywistości, radzą sobie z nią coraz lepiej, dlatego są gotowi na kontynuację swoich działań militarnych.

Europa zapowiada bardziej stanowczą walkę z rosyjską flotą cieni, czyli z jednostkami, które Kreml wykorzystuje do nielegalnego eksportu ropy naftowej. Na liście sankcyjnej UE jest już ok. 600 statków, którym zakazano wstępu do unijnych portów i świadczenia usług morskich. Swoje sankcje na Rosję wprowadzają również m.in. USA czy Wielka Brytania. Zdaniem ekspertów zwalczanie floty cieni jest potrzebne nie tylko po to, by zmniejszyć wpływy do rosyjskiego budżetu, lecz również ze względu na bezpieczeństwo państw europejskich i środowiska.

Europa w przyspieszonym tempie nadrabia zaległości w rozwoju systemów dronowych i antydronowych. Unijne środki coraz szerzej trafiają do sektora zbrojeniowego także na ten cel. Parlament Europejski wezwał w swojej styczniowej rezolucji, by traktować drony jako kluczowy element nowoczesnej obronności i budować łańcuchy dostaw wewnątrz UE. Na razie wyzwaniem pozostaje uzależnienie od importu komponentów z państw trzecich i dynamiczne tempo zmian technologii, co pokazują doświadczenia Ukrainy.

Starania o osiągnięcie porozumienia między Ukrainą a Rosją wciąż trwają. Amerykański prezydent Donald Trump po ostatnich rozmowach z ukraińskim odpowiednikiem Wołodymyrem Zełenskim ocenił, że jest już bardzo blisko porozumienia. Są jednak punkty sporne między stronami konfliktu, które wydają się nie do pokonania. I to mimo dużej determinacji Donalda Trumpa, który potrzebuje sukcesu, by odbudować swoje poparcie w kraju.

W ostatnich dniach w Stanach Zjednoczonych odbyły się kolejne rozmowy w sprawie planu pokojowego dla Ukrainy. Przedstawiciele administracji Donalda Trumpa najpierw negocjowali z ukraińskimi i europejskimi wysłannikami, a następnie z delegacją rosyjską. W ocenie strony ukraińskiej Europa jako sojusznik powinna szerzej uczestniczyć w rozmowach dotyczących zakończenia wojny. Zdaniem europosła Michała Koboski obecność europejskich państw w tym procesie ma znaczenie także dla trwałości pokoju i bezpieczeństwa regionu.

Rosja z pomocą Białorusi prowadzi przeciwko Polsce wojnę kognitywną (poznawczą). Działania te mają zwiększyć podziały w naszym społeczeństwie i osłabić zaufanie do instytucji oraz procesów demokratycznych, również w Unii Europejskiej – to wnioski z raportu Zespołu ds. Dezinformacji Komisji ds. badania wpływów rosyjskich i białoruskich z początku 2025 roku. Europoseł KO Michał Wawrykiewicz podkreśla że ataki na Europę będą się nasilać i przybierać nie tylko formę dezinformacji, ale również cyberataków oraz aktów dywersyjnych. Dlatego potrzebne są nowe narzędzia i zwiększone wysiłki, by przeciwdziałać atakom zewnętrznym.

Skala dezinformacji na temat wojny w Ukrainie, relacji polsko-ukraińskich i uchodźców z roku na rok rośnie w polskiej przestrzeni medialnej. Dotyczy to zresztą nie tylko Polski, ale i innych krajów UE. Wiodącą rolę odgrywają tutaj wpisy w social mediach, szczególnie na platformie X. Podczas otwarcia wystawy „Ukraine in Focus” przedstawiciele mediów podkreślali potrzebę podjęcia międzynarodowych wysiłków na rzecz zwalczania antyukraińskiej propagandy pochodzącej z Rosji. Swoją rolę w tym widzi także Parlament Europejski.

Polska – jako państwo przyfrontowe i główny hub logistyczny pomocy wojskowej dla Ukrainy – jest pod stałą presją działań hybrydowych prowadzonych ze strony Rosji i Białorusi. To oznacza m.in. wyraźne natężenie ataków na wojskowe sieci i systemy teleinformatyczne. Płk Piotr Turek z Dowództwa Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni wskazuje, że jest ich pięciokrotnie więcej niż przed wybuchem wojny za wschodnią granicą. W cyberatakach coraz częściej wykorzystuje się sztuczną inteligencję, która jednocześnie stanowi także narzędzie wsparcia dla polskich systemów cyberobrony.

– Wschodnie województwa kraju wymagają specjalnego wsparcia ze strony Unii Europejskiej – ocenia Jacek Protas, poseł do PE. Bliskość wojny z Ukrainą i sąsiedztwo z Rosją i Białorusią powodują odpływ inwestycji i kapitału, a także grożą depopulacją na większą skalę niż w innych regionach kraju. Wsparcie powinno dotyczyć nie tylko bezpieczeństwa, ale i lokalnych gospodarek i przedsiębiorców. Delegacja Komisji Rozwoju Regionalnego PE odwiedziła trzy województwa – lubelskie, podlaskie i warmińsko-mazurskie, by ocenić ich nową sytuację i potrzeby, a także możliwości wsparcia w długoletnim budżecie unijnym.

Ukraina zajęła 42. miejsce w rankingu „Global Startup Ecosystem Index 2025” przygotowanym przez platformę Startup Global. Uzyskała wysoką dynamikę wzrostu na poziomie 26,22 proc., co oznacza awans o cztery pozycje w porównaniu do 2024 roku. Mimo trudnej sytuacji związanej z pełnoskalową wojną z Rosją uruchamiane są nowe projekty wspierające innowacje, w tym m.in. park naukowy dla start-upów czy też platforma Brave1.

W związku z agresją Rosji na Ukrainę ok. 20 proc. ukraińskich naukowców zostało przesiedlonych lub zmuszonych do pracy zdalnej, a ok. 30 proc. infrastruktury naukowej zostało uszkodzone lub zniszczone – wynika z danych Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy. Wielu naukowców, mimo warunków wojennych, kontynuuje swoje badania. Pomagają im w tym międzynarodowe inicjatywy oraz współpraca z instytucjami naukowymi z innych państw, m.in. z Polski. Szczególnie ważna dla Ukraińców jest kooperacja w różnego typu naukowych konsorcjach.

Od początku inwazji Rosji na Ukrainę prawie 19,5 tys. ukraińskich dzieci zostało bezprawnie deportowanych lub przymusowo przesiedlonych, a tylko 1,6 tys. z nich powróciło do domów – wynika z danych Bring Kids Back UA. Według badań Uniwersytetu Yale strona rosyjska jako cel deportacji obrała grupy dzieci najbardziej narażone, w tym z niepełnosprawnościami, pochodzące z rodzin żołnierzy lub o niskich dochodach, a także sieroty. Na początku sierpnia koalicja 40 państw wezwała Rosję do natychmiastowego i bezwarunkowego zwrócenia uprowadzonych dzieci, które poddawane są indoktrynacji i militaryzacji.

Ukraina systematycznie doświadcza rosyjskich ataków na infrastrukturę energetyczną. Według Ministerstwa Energetyki Ukrainy od marca do 19 sierpnia 2025 roku odnotowano ich ponad 2,9 tys. Raport współtworzony przez Bank Światowy wskazuje, że bezpośrednie straty w Ukrainie spowodowane wojną szacowane są na 176 mld dol., a do ich odbudowy potrzebne będzie trzy razy więcej środków Jednym z najbardziej dotkniętych sektorów jest właśnie energetyka. To sektor, który wymaga najpilniejszej odbudowy, w czym czynny udział biorą już polscy przedsiębiorcy.

Według danych Organizacji Narodów Zjednoczonych z końca maja br. blisko 300 mln ludzi na całym świecie pilnie potrzebowało pomocy humanitarnej i ochrony. Podobna liczba codziennie zmaga się z poważnym niedoborem żywności. Wśród przyczyn pogarszającej się sytuacji w skali globalnej są m.in. nasilające się konflikty zbrojne, klęski żywiołowe i kryzys gospodarczy. 19 sierpnia obchodzony jest Światowy Dzień Pomocy Humanitarnej, który ma zwrócić uwagę na ogromne wyzwania i potrzeby, z jakimi zmagają się ludzie w obliczu kryzysów.